Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 38/21a3

7 anı kim yandurdı taŋrı yalavaçı üze uluş boḍunlarındın iḍike ol hem yalavaçḳa hem yaġuklarḳa hem yetimlerke çıġaylarḳa yol oġlıŋa bolmasun tezginmek baylar ara sizdin nė kim keldürse sizke yalavaç tutuŋ anı nė kim yıġsa sizke andın yıġılıŋlar ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı ḳatıġ ḳınlıġ turur

Ku. T. 38/22b3

8 ol çıġaylarḳa kim ewlerindin aḍrılġan tururlar anlar kim çıḳarıldılar saraylarındın hem tawarlarındın tileyürler fazl taŋrıdın ḫoşnudluḳ yari bėrürler taŋrıḳa öŋrü hem yalavaçıŋa olar köniler turur

Ku. T. 38/23b2–3

9 anlar kim pezirlediler saraynı ve imannı olarda öŋdin sewerler anı kim kesilse ėwi barḳındın ..

Ku. T. 38/24a1

10 anlar kim keldiler olarda kiḍin ayurlar: ey iḍimiz yarlıḳaġıl bizni hem ḳadaşlarımıznı anlar kim üstendiler bizke iman birle ḳılmaġıl köŋülleri içre ḫıyanet anlarḳa kim taptılar ey iḍimiz sen ked rahim sen

Ku. T. 38/25a1

11 baḳmaz mu sen anlarḳa kim iki yüzlüglük ḳıldılar ayurlar ḳadaşlarıŋa anlar kim tandılar bitig boḍnındın eger çıḳarılsaŋız çıḳġaymiz oḳ siziŋ birle boyun sumaġay-miz siziŋ içiŋizde kimerseke hemişe / ulaşu eger toḳuşsaŋız yari bėrgey-miz sizke taŋrı tanuḳluḳ bėrür olar yalġançılar turur

Ku. T. 38/26a2

12 eger çıḳarılsalar çıḳmazlar olar birle eger toḳuşsalar olar yari bėrmezler olarḳa eger yari bėrseler ewrerler arḳaların yana yari bėrilmezler

Ku. T. 38/26b3

13 Sizlerke ḳatıġraḳ ḳorḳunç olarnıŋ köŋülleri içinde taŋrıdın ol anlar bir ögür turur kim uḳmazlar

Ku. T. 38/27a3

14 toḳuşmazlar siziŋ birle ḳamuġ meger uluşlar içinde berk ḳılmış azu tamlar arḳasında toḳışları olar ara ḳatıġ sėznür sen olarnı ḳamuġ bir yerde köŋülleri aḍın aḍın ol ol olar bir boḍun tururla ḫıredleri yoḳ

Ku. T. 38/28a3

15 anlar meŋizlig olarda burun yaḳın tattılar işleriniŋ ḳatıġlıḳını olarḳa turur açıtġan ḳın

Ku. T. 38/28b3

16 yek meŋizlig ançada aydı ademiḳa: tanġıl. ḳaçan tandı erse aydı: men bizar men sėndin men ḳorḳar men taŋrıdın kim ajunluġlar iḍisi turur

Ku. T. 38/29a3

17 boldı ol ikiniŋ soŋı ol iki ot içinde cavidane ol iki anıŋ içinde ol zalimlerniŋ yanutı turur

Ku. T. 38/29b3

18 ey anlar kim taptılar ḳorḳuŋlar taŋrıda körsüne et-özni nė kim ilgerü ıḍtı yarınḳa ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı bilgen nė kim ḳılur sizler

Ku. T. 38/30b1–3

19 bolmaŋlar anlar teg kim unıttılar iḍini unıtturdı anlarḳa et-özleri olar tururlar taŋrı fermanındın çıḳġanlar

Ku. T. 38/30b1–3

20 beraber bolmaz ..

Ku. T. 38/31a1

21 ... boḍunḳa bolġay kim anlar saḳınġaylar

Ku. T. 38/31a2

22 ol turur taŋrı kim yoḳ taŋrı anıŋda öŋdin meger ol bilgen örtüglügni yime açuḳluḳnı ol turur üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/31b2

23 ol turur taŋrı kim yoḳ anda aḍın taŋrı meger ol erklig arıġ esenlik bėrgen imin ḳılġan rast tanuḳ misl yoḳ ʿaybsuz uluġ arıġ taŋrı andın kim ortaḳ ḳatarlar

Ku. T. 38/32a3

24 ol taŋrı törütgen yaratġan suret ḳılġan aŋar turur körklüg atlar arıġ ayur aŋar ol kim kökler içinde azu yer içinde ol turur misl yoḳ bütün işlig

Ku. T. 38/33a1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/33a2

1 ey anlar kim taptılar tutmaŋlar meniŋ yaġımnı yime siziŋ yaġıŋıznı dostlar kemşür sizler olar birle dostluḳnı çın-oḳ tandılar aŋar kim keldi sizke çın-–lıḳdın çıḳarurlar yalavaçnı hem sizni anıŋ üçün [kim] tapsa sizler taŋrıḳa iḍiŋiz eger andaġ erse kim çıḳtıŋızlar erse toḳış üçün meniŋ yolumda tilemek üçün meniŋ ḫoşnudluḳumnı yaşrur siz olarḳa dostluḳnı men bilür men anı kim kizler sizler anı kim aşkare ḳılur siz kim ḳılsa anı sizdin rastlıḳ üze yitürdi köni yolnı

Ku. T. 38/35a3

2 eger bulsalar sizni bolurlar sizke düşmanlar uzaturlar siziŋ tapa eliglerini hem tillerini yawuzluḳḳa sewerler eger tansa siz

Ku. T. 38/36a1–3

3 hiç asıġ ḳılmaz sizke yaġuḳlarıŋız yime oġlanlarıŋız ḳıyamet küninde yaʿni ḳopmaḳ küni aḍ[r]ar siziŋ ara ol taŋrı anı kim ḳılur siz körgen turur

Ku. T. 38/36b1–3

4 rastlıḳ üze erdi sizlerke barış körklüg ibrahim içre anlar kim anıŋ birle ḳaçan aydılar boḍunlarıŋa: biz bizarlar-miz ..

Ku. T. 38/37a1–2

11 ... anıŋ teg hezine ḳıldılar ḳorḳuŋlar taŋrıda ol kim sizler aŋar bitgenler siz

Ku. T. 38/37a3

12 ey peyġamber ḳaça[n] kelseler saŋa tapmış ḳunçuylar beyʿet ḳılsalar seniŋ birle ortaḳ ḳatmaḳları üze taŋrıḳa nėerseni yime oġrılıḳ ḳılmaġaylar ve zina ḳılmaġaylar öldürmegeyler ʿayallarını yime keldürmegeyler yalġan söz kim ḳoşsalar anı eligleri ara aḍaḳları ara ḫilaf ḳılmaġaylar saŋa eḍgülük içre beyʿet ḳılġıl olar birle yime yarlıḳatu ḳolġıl olarnı taŋrıdın kim iḍi yarlıḳaġan ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/39a1–3

13 ey anlar kim taptılar dost tutmaŋlar ol ögürni kim öwkelendi taŋrı anlarnıŋ üze rastlıḳ üze nevmid boldılar aḫiretdin neteg kim nevmid boldılar kafirler ol gur iḍilerindin

Ku. T. 38/39b1

başladım taŋrı atı birle üküş ralımetlig ulaşu yarlıḳaġan.

Ku. T. 38/39b2

1 arıġlıḳ birle yad ḳılġıl taŋrını anı kim kökler içinde ve anı kim yerler içinde turur ol turur küsüş işlig

Ku. T. 38/40a3

2 ey anlar kim taptılar nelük ayur sizler anı kim ḳılmas sizler

Ku. T. 38/40b1–2

3 uluġ boldı düşmanlıḳ birle taŋrı üskinde kim aysa sizler anı kim ḳılmaz sizler

Ku. T. 38/40b3

4 ol taŋrı sewer anlarnı toḳşurlar anıŋ yolı içinde saf tutup ançaḳlı olar tam teg berk soḳuşmış

Ku. T. 38/41a3

5 ḳaçan aydı erse musa boḍnıḳa: ey boḍnum nelük emgetür siz mėni rastlıḳ üze bilür sizler men taŋrınıŋ yalavaç men siziŋ tapa ḳıştılar erse ḳışturdı taŋrı köŋüllerini ol taŋrı yol körsetmez bu fasıḳ boḍunlarḳa

Ku. T. 38/42a3

6 ançada aydı meryem oġlı ʿisa: ey beni israʾil oġlanları men taŋrınıŋ yalavaçı men siziŋ tapa çın tutuġlı anı kim meniŋ üskümde erdi musa kitabındın sewünç bėrigli yalavaç üçün kim kelir mėnde kiḍin anıŋ atı ahmed ḳaçan keldi erse anlarḳa belgülüg nişanlar birle aydılar: bu belgülüg cadu turur

Ku. T. 38/43b1

7 kim ol küç tegürgenrek andın kim ḳoşar taŋrı üze yalġannı ol indenlür müsülmanlıḳ tapa yime taŋrı körsetmez köni yolnı bu küç ḳılıġlı boḍunlarḳa

Ku. T. 38/44a2

8 tilerler kim öçürseler taŋrı nurını aġızları birle taŋrı tükel ḳılġan turur taŋrı nurını neçeme unamasa kafirler

Ku. T. 38/44b2

9 ol ol turur kim ıḍtı yalavaçını köni yol birle çın din birle zahir ḳılmaḳ üçün ḳamuġ dinler üze neçeme unamasalar ortaḳ ḳatıġlılar

Ku. T. 38/45a3

10 ey anlar kim taptılar nek yol körgüzeyin mü sizke satıġçılıḳ üze kim ḳurtġarur sizlerni ol aġrıġlıḳ ḳındın

Ku. T. 38/45b2

11 tapuŋlar taŋrıḳa yime yalavaçıŋa toḳşuŋlar taŋrı yolı içre tawarlarıŋız birle yime et-özleriŋiz birle ol eḍgürek sizlerke eger bilür erseŋiz sizler

Ku. T. 38/46b1

12 yarlıḳaġay sizni yazuḳlarıŋızdın kigrür sizlerni bustanlarḳa aḳar anıŋ altınındın arıḳlar yime orunları ḫoş turġu bustanları içre ol uluġ ḳurtulmaḳ

Ku. T. 38/47a2

13 Öŋin kim sewer sizler anı yari taŋrıdın açuḳluḳ yaḳın müjde bėrgil müʾminlerḳa