Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 38/47b2

14 ey anlar kim büttiler boluŋlar taŋrınıŋ yariçileri neteg kim aydı ʿisa meryem oġlı öz ėşleriŋe: kim ol yariçiler maŋa taŋrı birle aydılar ʿisa ėşleri: biz-miz yariçiler taŋrı diniŋe taptılar bir ögür yaʿḳub oġlanlarındın yime kafir boldı bir ögür küçlendürdümiz anlarnı kim düşmanları üze boldılar ġalebe ḳılıġlı küçlügler

Ku. T. 38/49a2

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/49b1–3

1 arıġ yad ḳılur taŋrını nė kim yėti ḳat kök içinde nė kim yer içinde turur erklig arıġ küsüş bütün işlig

Ku. T. 38/50a1

2 ol turur kim ıḍtı bilig bilmes kişiler içre peyġamberni anlardın oḳıyur anlar üze ayetlerini arıtur anlarnı yime ögretür anlarḳa bitigni yime çın sözni neçe kim bolsalar munda burun yolsuzluḳ içre belgülüg

Ku. T. 38/50b3

3 aḍınlar anlardın yetümediler anlarḳa ol turur küsüş bütün işlig

Ku. T. 38/51a2

4 bu ol iḍi fazlı bėrür aŋa kimke tilese taŋrı uluġ fazl iḍisi turur

Ku. T. 38/51b2

5 anlarnıŋ meseli yüklendiler musa kitabını yana kötürmediler anı eşek teg kötrür kitablarnı nėme yawuz ol boḍun teg kim yalġan tuttılar taŋrı ayetlerini ol taŋrı körsetmez yolnı zalimlerḳa

Ku. T. 38/52b2

6 ayġıl: ey anlar kim cuhud boldılar eger aysa siz sizler dostlar-miz taŋrıḳa boḍunda mundın arzu ḳılıŋlar ölümni eger çın erse sizler

Ku. T. 38/53a3

7 arzu ḳılmazlar anı hemişe anı kim ilgerü ıḍtı eligleri ol taŋrı bilgen turur küç ḳıldaçılarnı

Ku. T. 38/53b2

8 ayġıl: bütünlükin ol ölüm kim ḳaçar sizler andın ol ḳarışġu turur sizke yana yandurlur sizler ġayb bilgen iḍi tapa yime açuḳluḳnı uḳturur sizlerke anı kim ḳılur sizler

Ku. T. 38/54b1

9 ey anlar kim taptılar ḳaçan ündense namazḳa. aḍine kündin ḳatıġlanıŋlar taŋrınıŋ zikrin aymaḳ tapa ḳoḍuŋlar satıġnı ol yaḫşı sizke eger bilür erse siz

Ku. T. 38/55b1

10 ḳaçan ötelse namaz saçıŋ yer içinde tileŋ allahnıŋ fazlındın yad ḳılıŋ taŋrını üküş bolġay kim ḳurtulġay sizler

Ku. T. 38/56a2

11 ḳaçan körseler satıġçılıḳnı azu oyunnı tarılġaylar anıŋ tapa ḳoḍsalar sėni aḍaḳın ayġıl ol taŋrı üskinde eḍgü turur oyundın hem satıġçılıḳdın ol taŋrı ruzi bėrgenlerde eḍgüreki turur

Ku. T. 38/57a1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/57a2

1 ḳaçan kelse saŋa iki yüzlügler aysalar: tanuḳluḳ bėrür-miz sen taŋrınıŋ yalavaçı sen ol taŋrı bilür kim sen anıŋ yalavaçı sen ol taŋrı tanuḳluḳ bėrür kim iki yüzlügler yalġanlar turur

Ku. T. 38/58a2

2 ḳıldılar andlarını ḳalḳan yüz ewürdiler taŋrınıŋ yolındın olar nėme yawuz ḳılur erürler

Ku. T. 38/58b3

3 ol olar taptılar yana tandılar mühr uruldı köŋülleri üze olar uḳmazlar

Ku. T. 38/59a2

4 ḳaçan köre sen olarnı ḫoş kelür saŋa olarnıŋ tenleri eger aysalar eştür sen olarnıŋ sözini ançaḳlı olar yıġaçlar tölenmiş tamḳa sėznürler ḳamuġ ünni olar üze olar yaġı tururlar saḳnıŋ olardın yoḳatsun anlarnı taŋrı neçük yandrurlar anlarnı

Ku. T. 38/60a3

5 ḳaçan ay[ıl]sa olarḳa: yarlıḳatu ḳolsun sizni taŋrınıŋ yalavaçı. tolayurlar başlarını körer sen olarnı yüz ewrer olar boynaġuluḳ ḳılġanlar

Ku. T. 38/60b3

6 beraber turur olar üze yarlıḳatu ḳolsaŋ anlarnı azu yarlıḳatu ḳolmasaŋ olarnı yarlıḳamaz hiç taŋrı olarnı ol taŋrı körsetmez yolnı fasıḳ ḳavmlerni

Ku. T. 38/61b1

7 ol kişiler ayurlar: hezine ḳılmaŋlar ol kişiler üze kim iḍi yalavaçı üskinde turur saçmaḳ üçün ol taŋrıḳa turur kökler hazinesi ve yerler hazinesi ança bar iki yüzlügler uḳmazlar

Ku. T. 38/62b1

8 ayurlar: eger yansa-miz medine kendi tapa çıḳarġay oḳ ʿazizraḳ andın ḫ˅arraḳın ol taŋrıḳa turur ʿizzet hem yalavaçıŋa hem müʾminlerḳa ança bar iki yüzlügler bilmezler

Ku. T. 38/63a3

9 ey anlar kim taptılar meşġul ḳılmasun-a siziŋ mallarıŋız hem ʿayallarıŋız taŋrınıŋ yadındın kim ḳılsa anı bu ögür olar ziyanlıġlar turur

Ku. T. 38/64a1

10 hezine ḳılıŋlar andın kim ruzi bėrdimiz sizke kelmezde burun sizde biriŋizke ölüm ayġay: ey iḍim nelük küḍe bėrmediŋ maŋa yaḳın zamanḳa tegi sadaḳa bėrgey erdim bolġay erdim eḍgülerdin

Ku. T. 38/64b3

11 hergiz küde bėrmez taŋrı hiç et-özke ḳaçan kelse anıŋ eceli taŋrı bilgen turur anı kim ḳılur siz

Ku. T. 38/65a2

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/65b1

1 arıġlıḳ birle yad ḳılur taŋrını ol kim kökler içinde ol kim yerler içinde turur aŋar ol erk aŋar ol şükr ol ḳamuġ neŋ üze uġan

Ku. T. 38/66a2

2 ol törütti sizni sizlerdin kafir sizlerdin bitigli taŋrı anı kim ḳılur siz körgen turur

Ku. T. 38/66b2

3 törütti köklerni ve yerlerni könilik birle suret ḳıldı sizni körklüg ḳıldı suretleriŋizni aŋar turur yanış

Ku. T. 38/67a2

4 bilür ol kim kökler içinde ve yerler içinde turur hem bilür anı [kim] yaşrur sizler anı kim aşkare ḳılur siz ol taŋrı bilgen turur köŋüllerdeki razlarnı

Ku. T. 38/67b2

5 kelmez mü sizke anlarnıŋ ḫaberi kim tandılar munda burun tattılar ḳatıġlı işlerini olarḳa turur açıtġan ḳın

Ku. T. 38/68a2

6 ol anıŋ üçün turur kim kelür erdi anlarḳa yalavaçları belgülüg nişanlar birle aydılar: ademi mü yol körsetür bizke tandılar ewürdiler muŋsuz ėrür taŋrı taŋrı ögdülmiş muŋsuz turur

Ku. T. 38/69a1

7 Sėznür anlar kim tandılar kim hiç ḳoparmaġaylar anlarnı ayġıl: yoḳ kim iḍim haḳḳı ḳoparġaylar sizlerni yana yime uḳturġaylar sizke anı kim ḳıldıŋız ol taŋrı üze asan turur

Ku. T. 38/69b2

8 bitiŋler taŋrıḳa hem yalavaçıŋa ol nurḳa kim indürdümiz ol taŋrı anı kim ḳılur siz bilgen

Ku. T. 38/70a2

9 ol kün tėrer sizni cemʿ küninde ol taġabün küni kim tapsa taŋrıḳa ḳılsa eḍgülük örter andın yawuzlarını kigrür anı uştmahlarḳa kim aḳar anıŋ tirekleri astında arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde hemişe ol uluġ ḳurtulmaḳ

Ku. T. 38/71a2

10 anlar kim tandılar yalġan tuttılar biziŋ nişanlarımıznı bu ögür tamuġ iḍileri cavidaneler anıŋ içinde nėme yawuz yanġu yer

Ku. T. 38/71b3

11 tegmez bir teggüçi meger taŋrı yarlıġı birle hem tapsa taŋrıḳa köndrür köŋlini ol taŋrı ḳamuġ neŋni bilgen turur

Ku. T. 38/72a3

12 boyun suŋ taŋrıḳa boyun suŋ yalavaçḳa eger yüz ewürse siz anıŋ üçün yalavaçımız üze tegürmek belgülüg

Ku. T. 38/72b2–3

13 taŋrı yoḳ tapmaḳḳa meger ol taŋrı üze köŋül uruŋ müʾminler

Ku. T. 38/73a1

14 ey anlar kim taptılar cüftleriŋizdin hem ʿayallarıŋızdın yaġı sizke saḳnıŋ olarda eger afv ḳılsa sizler yüz ewürse siz keçürse siz ol taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan