Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› ﬂ ﬁ € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002

cümle

2.448.046

sözcük

149.437

ayrı biçim

79.216

tek geçişli

%53,0 (hapax)

0,596

STTR

standart tür/sözcük

38,2

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

ve147.844
edüp23.957
ile23.734
cümle21.193
u17.390
olup17.269
ammâ15.229
dahi13.186
bin12.266
yüz11.993
üzre11.889
ü11.280
paşa9.477
aded9.046
andan8.920
iki8.812
vardır8.568
kal‘ai7.733
var7.576
yine7.308
niçe7.024
olan6.744
üç6.716
sene6.238
deyü6.007
olur5.949
hazreti5.945
her5.944
şehri5.677
cânibi5.646
hân5.401
on5.336
içre5.195
gelüp5.020
nehri4.985
yedi4.853
yokdur4.645
câmi‘i4.637
gibi4.581
ederler4.565

En sık ikili öbekler

Metin

Neşrin işaretleri

[u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
(ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
{üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
(---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS VIII 230b

Ve cümle üç aded hammâm-ı rûşenâları var. Cümleden Gâzî Evrenos Beğ hammâmının âb [u] hevâsı ve binâsı ve hüddâmları ve bisâtları memdûhdur. Ve çârsû içinde Ahmed Beğ hammâmı gâyet müferrih ve dilküşâ germâ-yı vâsi‘dir.

EÇS VIII 230b

Ve nazargâh-ı hammâm-ı Şeyh ilâhî: Bir küçük hammâmdır, ammâ bi-emri Hudâ her ne kadar emrâz-ı muhtelifeye mübtelâ âdem kırk gün bu hammâma girmeğe müdâvemet etse bi-emri Hayy-ı Kadîr şifâ bulur. Azîz-i merhûm asrında bu hammâma girenlerden aslâ akçe alınmazmış ve külhanında aslâ âteş yanmazmış. Yine böyle iken derûn-ı hammâmın şiddet-i hârından bir âdem bir sâ‘at hammâmda durmağa tâkat getiremezmiş.

EÇS VIII 230b

Ba‘dehu mürûr-ı eyyâm ile bu hammâmı ta‘mîr ü termîm iktizâ etdikde mütevellîsi külhanın meremmât ederken dîvârın bir cânibi obrulup münhedim oldukda görseler kim hammâm kazganı altında yedi aded taşlar durup ol seng-i hârlardan alev ber-alev âteşler çıkup kazgandaki suyu kaynadır. Ol taşlar kim Kuds-i Şerîf kurbunda Hazret-i Mûsâ aleyhi's-selâmın türbe-i pür-envârı etrâflarında olan ot taşlarıdır.

EÇS VIII 230b

Bir köşesinde dahi bir demir kandîl içinde şîr-i revgan memlû olup bir gûne mülebbes ve mülemma‘ ve musanna‘ fitil ile bir kandîl-i çerâğân iken benî âdemlerin nazarları bu kandîldâna ta‘alluk edince yâhûd rîh-ı akîm isâbet edince kandîl sönüp ve yedi aded taşların âteşleri de teskîn olup hammâm-ı kudret buzhâne gibi olup ilâ yevminâ hâzâ âteş-i germâ-germ ile meshûn bir germâ-yı nazargâhdır. Lâkin yine hasta girse bi-emri Hudâ şifâ bulur. Hattâ bu hakîrin Kâzım nâm bir gulâmı gâyet müşevveşü'l-hâl iken bu humma-i nazargâha girüp tendürüst oldu.

EÇS VIII 230b

Ve "Cümle yetmiş aded sarây hammâmlarımız vardır" deyü a‘yân-ı kibâr tefâhür kesb ederler.

EÇS VIII 230b

Ve cümle 9 aded hân-ı sevdâgerânları vardır. Cümleden (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS VIII 230b

Ve cümle bir aded kârbânsarây-ı mihmân revân-ı hasbîsi var. Ol dahi Gâzî Evrenos Beğ'in hayrâtındandır kim şeb [ü] rûz beşer yüz altışar yüz kadar atlılar konup her ocak başına birer bakır sini ta‘âm ve âdem başına birer nân ve birer şem‘-i revgan ile birer şem‘dân ve her at başına birer tobra alîk-ı esbân gelüp cemî‘i âyende vü revendegâna ta‘âm-ı bî-minneti tenâvül edüp def‘-i cî‘ân etdikde sâhibü'l-hayrâta her âdem birer Fâtiha tilâvet edüp rûh-ı hayrâtı şâd ederler. Hakkâ ki hayrât-ı azîmedir.

EÇS VIII 230b

Ve cümle 22 aded âb-ı hayât çeşmesârları vardır. Cümleden çârsû içinde hânlar önünde dörd gözlü çeşme-i ayn-ı zülâl-i cân-perveri var kim her uyûnu lülelerinden âdem bâzûsu kalınlığı cereyân edüp andan taşup aşağı Tabahâne ibret-nümâ çârsûsuna gider gâyet lezîz ve nâfi‘ âb-ı nâbdır. Bu çeşmesâr üzre sâhibü'l-hayrât bir kasr-ı âlî inşâ edüp cemî‘i ehl-i sefer garîbü'd-diyâr kimesneler anda cem‘ olup görüşüp bilişirler, bir mecma‘u'l-irfân kasr-ı zîbâdır. Dahi cümle çeşmesârların âb-ı revânları cümle Gâzî yaylasından gelir. Lâkin bu şehre göre suyu azdır. Mürûr-ı eyyâm ile yolları rahnedâr olmuşdur.

EÇS VIII 230b

Ve cümle kırk bir yerde sebîl-i atşân-ı selsebîl-i şehîdân-ı deşt-i Kerbelâ rûhiyçün meâb-ı kevserlerdir.

EÇS VIII 230b

Ve cümle memdûhâtlarından ekseriyyâ halkının kâr [u] kisbleri çemşir kökünden ve karaçalı kökünden ve erik ve kızılcık ağaçları özlerinden gûnâ-gûn musanna‘ kaşıklar ve keşkül ve zerdesteler yapup kifâf-ı nefs ederler. Ve vilâyet vilâyet bu şehrin kaşıklarından hedâyâ götürürler. Ve Bursa'nın imâm lülesi kadar meşhûr lüle-i duhân işlenir.

EÇS VIII 230b–231a

Ve dahi Yenice'nin 231a kuzu kulağı gibi duhânı Rûm ve Arab u Acem'de meşhûr olup birer vukıyye mikdârı iki başı sivri ve ortası yumru duhânı bir yere cem‘ edüp kazıllar ile bağlayup cemî‘i vilâyet a‘yânına hedâyâ götürürler. Hakîr ömrümde duhân içmedim ammâ bu Yenice duhânının misk [ü] amber-i hâm râyihasından hazz ederim. Tâ bu mertebe misk-bû tütünü olur.

EÇS VIII 231a

Der-vasf-ı tetimme-i şehrengîz-i külliyât

EÇS VIII 231a

Evvelâ niçe bin hânedân sâhib-i a‘yân-ı kibârı gûnâ-gûn çuka libâslar geyüp ferhâdhânî ve hezârî ve altunbaş ve hünkârî ve köse destâr-ı Muhammedî sar[ar] eşrâf-ı kibârı vardır. Vasatu'l-hâl olanlar ehl-i tüccâr ve ehl-i sanâyi‘i çuka kontoş ve çuka çakşır ve çuka semmûr ve zerdeva kalpak ve kopçalı çakşır ve bellerinde teybend kuşaklarında kortela bıçak ve varsak taşıyup Rûmeli gâzîleri gibi reftâr eder fetâları vardır. Ammâ ıstılâhât-ı lisânları Rûm lehçelerine yakın, varmısık, gelmısık ve onlar ile görismısık ve şöyle etmısık ve böyle etmısık, el-hâsıl sık lafzını sık sık isti‘mâl ederler. Zenâneleri dahi cümle çuka ferrâceler geyüp yassı başlarına beyâz dülbend ızâr bürünüp yüzlerine kıl nikâb dutuk edinüp mü’eddebâne gezerler.

EÇS VIII 231a

Ammâ hevâsı sehel sakîl olduğundan ahâlî-i vilâyet mâh-ı Temmûz eyyâm-ı bâhûra varınca cümle yaylağa çıkarlar.

EÇS VIII 231a

Sitâyiş-i yaylağ-ı kûh-ı Yenice-i Vardar

EÇS VIII 231a

Bu şehrin cânib-i garbîsinde {şimâlîsi mâbeyninde} nîm râh kurbuna bir garîb temâşâgâh yalakabdır. Yenice ahâlîsinden mâ‘adâ Yenice etrâf kurâ ve kasabâtlarının ahâlîleri eyyâm-ı Temmûz'da bu yaylağa cemî‘i devâbbâtlarıyla urûc edüp beş altı ay kesb-i tarâvet ederler. Tâ Gâzî Evrenos zamânından berü binâ olunmuş câmi‘leri ve dükkânları ve hânları ve mesâcidleri ve bir aded hammâmı olup hâlâ Gâzî Evrenos evkâfı bir yaylağ-ı azîm olup "Öşr-i aded-i ağnâmı mü’ebbedü'd-devrân" deyü hatt-ı şerîfler ile bu yayla Evrenos Beğ evkâfıdır. Cemî‘i îrâd-ı mahsûlâtları mütevellîsi tarafından zabt olunup aşağı şehirdeki imâret, tekye ve hammâm ve medreselerinin mürtezika ve hüddâmlarına vazîfe-i mu‘ayyeneleri verilir.

EÇS VIII 231a

Âb [u] hevâsı latîf niçe yerde aynü'l-hayât misilli kaynak sularının niçesini künkler ile zîr-i zemînden şehrin imâretlerine götürmüşler. Çam ve ardıç ve çimşir ve ar‘ar ve sanevber misilli hoş-bû dıraht-ı gûnâ-gûn ile müzeyyen bir yaylakdır.

EÇS VIII 231a

Anı dahi yedi günde temâşâ edüp andan aşağı yine şehre enüp şehr-i Yenice'nin kıblesi cânibinde tâ Karaferye yollarınca on sâ‘at mesâfe-i ba‘îde bir sahrâ-yı azîmin tâ ortasında,

EÇS VIII 231a

Der-feth-i buhayre-i Vardar Yenicesi

EÇS VIII 231a

Bu halîc-i ibret-nümâ şehr-i Vardar'ın kıble ve şimâlîsi tarafına vâki‘ olup girdâ-girdi on bir mîldir. Umku beş altı kulaç olup cânib-i etrâfı kamışlık ve sazlıklı ma‘mûr köyler vardır. Sâ’ir göller gibi niçe yüz gûne balıkları olmaz ammâ kazı ördeği ve sâ’ir hûş [u] tuyûr şikârı çokdur.

EÇS VIII 231a

Lâkin bu buhayre yigirmi otuz yılda bir kerre suyundan bir katre kalmayup zirâ‘at edüp çemenzârlarında at bağlarlar imiş, bir gün yine hikmet-i Hudâ her cânibinden taraf taraf âb-ı hayâtlar tulû‘ edüp zirâ‘at olmuş mahsûlâtların gark edüp ol kadar bî-hadd [ü] bî-kıyâs semekeleriyle gelüp buhayre içi mâl-â-mâl mâhî olur, deyü ahâlî-i vilâyet nakl etdiler, ammâ hakîrin manzûru olduğu mahalde buhayresi leb-ber-leb idi.

EÇS VIII 231a

{Bu gölün dahi cümle mahsûlâtları Gâzî Evrenos'un olup başka iltizâmdır. Ve bu gölün ayağı nehr-i Vardar ile nehr-i Söğüdlü mâbeyninde cereyân ederek Selânik'e karîb Akdeniz'e mahlût olur.}

EÇS VIII 231a

Evsâf-ı ziyâretgâh-ı Vardar Yenicesi: Yenice lafzında birkaç şehirler vardır. Evvelâ Zağra Yenicesi ve Kızılağaç Yenicesi (---) (---) Ammâ bu Vardar Yenicesi cümleden ma‘mûr u müzeyyen ve ziyâretgâh-ı müstecâbü'd-da‘ve nazargâh-ı kadîmdir. Evvelâ,

EÇS VIII 231a

Ziyâret-i ser-çeşme-i gâziyân ve ser-bâzân fetâ-yı şecî‘ân u bahâdırân ve mücâhidân-ı fî-sebîlillâh sâhib-i nâmûs ya‘nî ziyâret-i Gâzî Evrenos: Bu şehir içre bir kurşum örtülü kârgîr bir kubbe-i ra‘nâ içinde medfûndur. Ammâ bu kubbe-i müşebbekin(?) içi iki kat meşhed-i gâziyândır. Aşağı zîr-i zemîn yanına üç ayak taş nerdübân ile enilir kabr-i şerîfin bir tûlânî mermer sandûka içinde Gâzî Evrenos me’nûs olup yatır bir muzlim zîr-i zemîndir. Ammâ bu zîr-i zemîn üstündeki soffada yine ol kubbe içinde bir mermer sandûka dahi var. Başı ve ayağı ucundaki hice taşındaki târîh budur:

EÇS VIII 231a

Netîce târîhi, li-sene ışrîn [ve] semân-mi’e.

EÇS VIII 231a

tahrîr olunmuşdur, ammâ kendi bizzât na‘ş-ı şerîfleri aşağı zîr-i zemîndeki mermer sandûka içinde medfûndur.

EÇS VIII 231a–231b

Hiçbir vilâyetde bu tarz üzre mebnî bir kabr-i münevver manzûrumuz olmamışdır. Ve kubbe-i âlî olmağile etrâfı revzenler ile müzeyyen olmuş kasr-ı İrem-misâl bir kubbe-i pür-nûrdur. Her seyyâhân-ı berr [ü] bihârın rûy-ı dîvârda birer gûne hüsn-i hatlar ile âsârları vardır. Rahmetullâhi aleyh. Yedi yüz altmış 231b aded şehir kılâ‘ u kasabâtlar feth etmişdir kim Gâzî Sultân (---) (---) Hân'ın ümerâlarındandır. Dâ’imâ karârgâhı firdevs-i evc-i ıllıyyîn ola. Andan taşra hareminde,

EÇS VIII 231b

Ziyâret-i iki Yürekli Alî Beğ ve buna karîb Gâzî Îsâ Beğ: Bu iki aded gâzî âdem ejdehâları Gâzî Evrenos'un evlâd-ı zevi'l-ihtirâmlarındandır kim Rûmeli diyârına bunlar dahi kılıç urup feth etmişlerdir. Bu bürâdereyn-i gâziyeyn pederlerinin taşra cenbinde medfûnlardır ammâ üzerlerinde kubâbları yokdur. Kiremit ile örtülü külbe-i ahzânlar içinde âsûde-hâllerdir. Andan şehir içinde bir mürtefi‘ yerde Ahmed Beğ mescidinde,

EÇS VIII 231b

Ziyâretgâh-ı azîm nâtık-ı hakâyık, nâsıh-ı halâyık, kıdve-i ricâl, nokta-i kemâl, p[i]r-i erbâb-ı zevk, şeyh-i ashâb-ı şevk, menba‘-ı esrâr, merci‘-i ebrâr, müftî-i esrâr-ı ilâhî, mücâhid-i envâr-ı nâmütenâhî, kutbu'l-aktâb Hazret-i eş-Şeyh ilâhî kaddesenâllâhu bi-sırrıhi'l-azîz: Bu azîz-i merhûmun maskat-ı re’sleri Anatolu hâk-i amber-pâkinin Kütâhiyye kurbunda Simav nâm kasaba-i benâmda tevellüd edüp Belh u Buhârâ ve Semerkand kümmelînlerinden cihâz-ı fakrı (---) kabûl edüp Rûm erenlerinden yine Simav'da seccâde-nişîn iken iki kerre yüz bin mürîde mâlik olup hattâ İslâmbol'da medfûn Emîr Buhârî hazretleri de bunların fukarâları zümresinden olup tekmîl-i fünûn edüp Emîr Buhârî gibi niçe bin halîfeye mâlik olup niçe bin menâkıbları vardır.

EÇS VIII 231b

Sultân (---) (---) şeref-i sohbetleriyle müşerref olup âhır-ı kâr bunlara dahi sene 820 târîhinde Arapça emrine fermân-ber olup bu şehir içre medrese-i tekye-i dâru'l-hadîs nazargâhında bir kârgîr kubbe kurşum ile mestûr bir kubbe-i pür-nûr içinde medfûn olup ziyâretgâh-ı hâss [u] âmm-ı erbâb-ı dilândır. (---) (---) (---) (---)

EÇS VIII 231b

Ve yanında sâhibü'l-hayrât Ahmed Beğ dahi medfûndur.

EÇS VIII 231b

Ve dahi Murâd Baba ve dahi eş-Şeyh Fazlullâh Efendi ve dahi Kerem issî Sultân ve dahi Yazıcı Çelebi Efendi, ya‘nî Muhammediyye kitâbı sâhibi Yazıcızâde Mehemmed Efendi zâdesi Mehemmed Çelebi'dir. Ol dahi bu âsitâne-i du‘â hareminde medfûndur. Rahmetullâhi aleyhim ecma‘în.

EÇS VIII 231b

Niçe yüz ziyâretgâhlar dahi var, ammâ hakîrin yüz sürdüğü âsitâneler bunlardır kim himmetleri hâzır u nâzır ola.

EÇS VIII 231b

Bu şehrin nisâ tâ’ifeleri bu mezkûr sultân-ı merhûmların rûhâniyyetleri sebebiyle gâyetü'l-gâye sâliha-i mestûre Râbi‘a-i Adeviyye gibi mü’eddebe ve taşra çârsû-yı bâzâra çıkmaz havâtîn-i hurmeleri vardır. Ve cemî‘i halkında sulehâ-yı ümmetden ehl-i tarîk halîm ü selîm ve halûk âdemleri vardır. Hak cümlesinden râzı ola.

EÇS VIII 231b

Bu şehrin ahıbbâsıyla vedâlaşup ertesi gün kalkup garb tarafına sahrâlar geçüp karye-i Eskici ve karye-i Kadı ve karye-i Hisârbeği ve karye-i Yegoniçe ve karye-i Sindelli bu köy Vodina kasabası hâkindedir.

EÇS VIII 231b

Ve bu mahalle karîb nehr-i (---) haşeb cisrden geçüp bu nehrin menba‘ı Oştrova kasabası gölünden ve Vodina dağlarından cem‘ olup nehr-i Vardar'a mahlût olup anınla Akdeniz'e munsab olur. Andan cümle 6 sâ‘atde,

EÇS VIII 231b

Evsâf-ı şehr-i dâr-ı ma, ya‘nî kal‘a-i Vodina

EÇS VIII 231b

Lisân-ı Latin'de Vodina suyu demekdir. Suyu gâyet çok olduğundan kavm-i Latin bu şehre Vodina derler. Bânîsi Sırf krallarıdır. Sene (---) târîhinde Gâzî Evrenos fethidir kim dest-i Rûm ve Sırf ve Bulgar ve Latin'den dest-i bâz-ı kuvvet ile kabza-i teshîre almışdır. Rûmeli eyâletinde Selânik sancağı hâkinde yüz elli akçe kazâdır.

EÇS VIII 231b

Ve nâhiyesi (---) aded kurâdır. Kethudâyeri ve yeniçeri serdârı ve şehrin ze‘âmet sâhibi Çanakçızâde nâm ağası ve şehir kethudâsı ve subaşısı vardır, ammâ kal‘a dizdârı ve kulları yokdur. Lâkin kibâr-ı a‘yânı çokdur.

EÇS VIII 231b

Kal‘ası evce berâber bir yalçın kaya üzre bir bir sa‘b ve metîn kal‘a imiş. Ba‘de'l-feth münhedim olmuş, ammâ câ-be-câ yine kulleleri râygândır. Şehri dahi ol evce berâber kaya üzre bir sahrâ-yı vâsi‘de bâğlı ve bâğçeli ve bî-hisâb âb-ı hayât kaynak uyûn-ı câriyeli cümlesi on iki mahalledir. Tokuzu müselmân ve üçü kefereler mahallesi bir şehr-i müzeyyendir, ammâ bunda aslâ Yahûdî yokdur ammâ Rûm keferesi gâyet çokdur. Anıniçün bu şehirde Yahûdîler karârdâde olmazlar kim Rûm'un ellerinde hatt-ı şerîfleri var kim Yahûdî'yi şehre komayup katl ederler.