Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 38/73b3

15 anıŋ üçün mallarıŋız ʿayallarıŋız sınaġ taŋrı anıŋ üskinde yanut uluġ

Ku. T. 38/74a2

16 ḳorḳuŋlar taŋrıda unmışıŋızça ḳulaḳ tutuŋlar boyun suŋlar hezine ḳılıŋlar yaḫşı bolġay özleriŋizke kim küḍezilse özi bahillıḳ[ı]dın bu ögür ḳurtulġaylar

Ku. T. 38/74b3

17 eger ötünç bėrse siz taŋrıḳa körklüg ötünç iki ança arturur anı sizke hem örter sizni taŋrı azḳa üküş bėrgen keçürgen

Ku. T. 38/75b1

18 Ġaybnı bilgen açuḳluḳnı bilgen küsüş bütün işlig

Ku. T. 38/75b2

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/76a1

1 ey yalavaç ḳaçan talaḳ ḳılsa siz uraġutlarnı talaḳ ḳılıŋ olarnı ʿiddetleriŋe sanaŋ ʿiddetni ḳorḳuŋlar törütgen iḍiŋizdin çıḳarmaŋ olarnı ėwlerindin çıḳmasunlar meger kim kelseler bir yawuzluḳ belgülüg ol taŋrınıŋ endazeleri [turur] kim kelse taŋrınıŋ endazelerindin rastlıḳ üze küç ėtti öziŋe bilmez sen bolġay kim taŋrı yaŋı belgür[t]gey anda kiḍin işni

Ku. T. 38/77b3

2 ḳaçan tegseler zamanlanrıŋa tutuŋlar olarnı eḍgülüg birle azu aḍrılıŋlar eḍgülüg birle tanuḳ ḳılıŋ iki ʿadl iḍisi sizdin aḍaḳın ḳılıŋ tanuḳluḳnı taŋrıḳa ol kim sizlerke pend bėrlür anıŋ birle kim tapar erse taŋrıḳa hem soŋ küniŋe kim ḳorḳsa taŋrıda ḳılur aŋar ḳaḍġudın çıḳġu yer

Ku. T. 38/79a2

3 Ruzi ḳılur aŋa ol oġurda kim umınç tutmaduḳ bolur kim ḳorḳsa taŋrı üze ol tap turur aŋa ol taŋrı tegrügli turur işiŋe çınlıḳ üze ḳıldı taŋrı ḳamuġ neŋke endaze

Ku. T. 38/80a1

4 ol uraġutlar nevmid bolurlar bi-namaz bolmaḳdın uraġutlarıŋızdın eger şeklense siz olarnıŋ ʿiddetleri üç ay ol uraġutlar bi-namaz bolmazlar yüklüg uraġutlar olarnıŋ zamanları ḳoḍsalar yüklerini kim ḳorḳsa taŋrıda ḳılur aŋar işindin asanlıḳ

Ku. T. 38/81a2

5 ol taŋrınıŋ yarlıġı indürdi anı sizke kim ḳorḳsa taŋrıdın örter andın yawuzlarını uluġ bėrür aŋar yanut

Ku. T. 38/81b2

6 Tutuŋ olarnı anda kim turduŋız barlıḳıŋızdın zahmet tegürmeŋ olarḳa tarutsa sizler olar üze eger bolsalar yüklüg uraġutlar hezine ḳılıŋlar olar üze ḳoḍġınça yüklerini eger emüzseler sizke bėriŋ olarḳa terlerini tanışıŋ siziŋ araŋızda eḍgülük birle eger düşvar tutsaŋız emüzgey aŋar taḳı bir soŋınça

Ku. T. 38/83a3

7 hezine ḳılsun-a kėŋlik iḍisi kėŋlikindin kimnüŋ tarusa anıŋ üze anıŋ ruzisi hezine ḳılsun andın bėrdi aŋa taŋrı fermanlamaz taŋrı bir et-özke meger ol [kim] bėrdi aŋar ḳılur taŋrı düşvarlıḳda kiḍin asanlıḳ

Ku. T. 38/84a3

8 neçe uluşdın boynaġuluḳ ḳıldı iḍi fermanındın anıŋ yalavaçı fermanındın hisab ḳıldımız aŋar ḳatıġ hisab ʿazab ḳıldımız aŋar ḳatıġ ḳın

Ku. T. 38/85a1–2

9 tattılar işiniŋ ḳatıġlıḳı boldı işiniŋ soŋı ziyan

Ku. T. 38/85a3

10 anuttı taŋrı olarḳa ḳın ḳatıġ ḳorḳuŋlar taŋrıdın ey ʿaḳl iḍileri anlar kim taptılar rastlıḳ üze indürdi taŋrı sizke pend

Ku. T. 38/85b3

11 yalavaç oḳıyur siziŋ üze taŋrınıŋ ayetleri belgülügler çıḳarġu üçün anlarnı taptılar ḳıldılar eḍgülükler ḳaraŋḳuluḳlardın nurḳa kim tapsa taŋrıḳa ḳılur eḍgülük kigrür anı uştmahlarḳa aḳar astında arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde rastlıḳ üze körklüg ḳıldı taŋrı aŋar ruzini

Ku. T. 38/87a3

12 taŋrı ol kim törütti yėti kökni yerdin olar teg ol iner iş anlarnıŋ ara bilse sizler kim taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan ol kim taŋrı rastlıḳ üze ḳapsadı ḳamuġ neŋni bilmekin

Ku. T. 38/88a2

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/88b1–3

1 ey peyġamber nelük haram ḳılur sen anı kim helal ḳıldı taŋrı saŋa tileyür sen cüftleriŋniŋ ḫoşnudluḳını taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/89a1–3

2 rastlıḳ üze belgülüg ḳıldı taŋrı sizke andıŋıznı helal ḳılmaḳnı ol taŋrı siziŋ mevlaŋız ol bilgen bütün işlig

Ku. T. 38/89b1

3 ançada yaşru sözledi yalavaç cüftler[i]niŋ amarısıŋa bir söz ḳaçan uḳturdı erse aŋar aşkare ḳıldı anı taŋrı anıŋ üze uḳturdı amarısını yüz ewürdi amarıdın ḳaçan uḳturdı erse aŋar aydı: kim uḳturdı saŋa munı aydı: uḳturdı maŋa anı bilgen uḳġan

Ku. T. 38/90b2

4 eger yansa siz taŋrıḳa rastlıḳ üze ewrülmiş turur köŋülleriŋiz eger taplasa siz anıŋ üze ol taŋrı ol anıŋ ėşi ve cebreʾil eḍgüler müʾminler ve ferişteler anda kiḍin yariçi

Ku. T. 38/91b1

5 bolġay kim anıŋ iḍisi eger talaḳ ḳılsa sizni tegşürgey aŋar cüftler yaḫşı sizdin boyun suġanlar bitgenler namaz ḳılġanlar tevbe ḳılġanlar tapunġanlar ruze tutġanlar yüzi açuḳ ḳunçuylar hem ḳızlar

Ku. T. 38/92a3

6 ey anlar kim taptılar küḍeziŋler özleriŋizni hem kişileriŋizni ol otdın kim anıŋ tamduḳı boḍunlar turur taşlar anıŋ üze ferişteler irigler ḳatıġlar ḫilaf ḳılmazlar taŋrıḳa ol kim fermanladı olarḳa ḳılurlar nė fermanlansalar

Ku. T. 38/93a3

7 ey anlar kim tandılar ʿözr aymaŋlar bu kün anıŋ üçün ceza bėrlür siz anı kim ḳılur sizler

Ku. T. 38/93b3

8 ey anlar kim taptılar yanıŋlar taŋrıḳa yanmaḳ çın bütün tevbe bolġay kim iḍiŋiz örtgey sizdin yawuzlarıŋıznı kigürgey sizni uştmahlar aḳar anıŋ astnıda arıḳlar ol [kün] ḫ˅ar ḳılmaz taŋrı yalavaçnı anlar kim taptılar anıŋ birle nurları barur yüzleri utrusında saġ ḳollarında ayurlar: ey iḍimiz tükel ḳılġıl bizni nurumıznı yarlıḳaġıl bizni sen ḳamuġ neŋ üze uġan sen

Ku. T. 38/95b2

9 ey yalavaç ḳatıġlanġıl kafirler birle iki yüzlüglerke turılanġıl olar üze olarnıŋ yanış yerleri tamuġ turur nėme yawuz yanġu yer

Ku. T. 38/96a3

10 belgülüg ḳıldı taŋrı mesel anlarḳa kim tandılar nuh uraġutını lut uraġutını erdiler iki ḳul astınında biziŋ ḳullarımızdın iki eḍgü ḫıyanet ḳıldılar ikisiŋe asıġ ḳılmadılar ol iki eḍgüke ol iki yawuzḳa taŋrı ʿazabındın nėerse aylur: kiriŋ otḳa kirgenler birle

Ku. T. 38/97b3

11 belgülüg ḳıldı taŋrı mesel anlarḳa kim taptılar firʿavn uraġutını ançada aydı: ey iḍim bina ḳılu bėrgil maŋa seniŋ üsküŋde ėw uştmah içinde ḳurtġar mėni firʿavndın anıŋ işi ḳurtġar mėni bu zalim boḍunlarındın

Ku. T. 38/98b3

12 meryem ʿimran ḳızı ol kim…