İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS VIII 305b
Ve üç mahzen mûm yağı.
EÇS VIII 305b
Ve iki mahzen sığır gönleri.
EÇS VIII 305b–306a
Ve bir mahzen koyun derisi ve meşini ve 306a sahtiyân.
EÇS VIII 306a
[Ve] yigirmi bin aded tahta kurşum.
EÇS VIII 306a
Ve bir mahzen-i azîmde envâ‘ından civadira ve piraçolya ve kamya(?) eğerlerin kantâra urmak muhâl oldu.
EÇS VIII 306a
Ve bir mahzen sekiz bin kantâr zift ve bin tulum iricina.
EÇS VIII 306a
Ve yedi yüz fıçı katrân.
EÇS VIII 306a
Ve yetmiş yedi tulum Acem neft yağı.
EÇS VIII 306a
Ve kırk mahzen gemi palamarları ve komanaları ve cânkurtaran halatları ve ısparçınaları ve ısdınka ipleri ve palamar telleri ve sâ’ir tecemmülât alat halat hisâbların Hudâ bilür.
EÇS VIII 306a
Der-beyân-ı mühimmât [u] levâzımât-ı tophâne
EÇS VIII 306a
Evvelâ Hunkâr câmi‘i kurbunda olan tâk-i Kisrâ'dan nişân verir kemerlerin altlarında olan zîr-i zemînlerdeki tophâne mühimmâtından hemân demir çemberli yedi bin aded top tekerlekleri var.
EÇS VIII 306a
Ve üç bin aded demir dingiller var.
EÇS VIII 306a
Ve yigirmi bin aded ağaç dingiller var.
EÇS VIII 306a
Ve tokuz bin aded karaağaç top tahtası.
EÇS VIII 306a
Ve üç bin aded sağîr ü kebîr top dingili maymuncuğu var, cümle demirdendir.
EÇS VIII 306a
Ve bir köşede iki kerre yüz bin ve altmış bin dahi top sırıkları.
EÇS VIII 306a
Ve cümle sağîr ü kebîr top gülleleri.
EÇS VIII 306a
Ve üç kerre yüz bin beş yüz aded demir gülleler.
EÇS VIII 306a
Ve cümle altı bin aded taş gülleler.
EÇS VIII 306a
Ve yetmiş bin aded domuz ayağı cümle demirden.
EÇS VIII 306a
Ve yüz bin aded hadîdden top makasları.
EÇS VIII 306a
Ve kırk bin aded bölme gülleler.
EÇS VIII 306a
Ve kırk bin aded prankalı gülleler.
EÇS VIII 306a
Ve yüz elli bin aded zencîrli gülleler.
EÇS VIII 306a
Ve yüz bin aded neftli gülleler.
EÇS VIII 306a
Ve kırk bin aded neft ve katrânlı tulumbalar.
EÇS VIII 306a
Ve yetmiş bin aded zencîrli meş‘aller.
EÇS VIII 306a
Ve bir mahzen yel mûmları.
EÇS VIII 306a
Ve yassı tabya altında mâl-â-mâl neftli ve katrânlı eski yorkanlar ve paçavralar ve bezler.
EÇS VIII 306a
Ve bir mahzen mâl-â-mâl hadd [ü] hasrın Sannâ‘-ı Lem-yezel bilür yürüyüş günleri asker-i İslâmın ayakları altına dökecek dörder çatal demirden eşek sidiği ile zağlanmış ve semm-i helâhil ile yağlanmış demir paçarızlar var.
EÇS VIII 306a
Ve kal‘adan aşağı asker-i İslâm üzre yuvarlayacak çârpâlı gemi direkleri.
EÇS VIII 306a
Ve niçe kerre yüz bin aded gûnâ-gûn hiyel [ü] şeytânatları var ammâ kumbarası az kalmış.
EÇS VIII 306a
Cümle üç bin aded kazgan kumbarası çıkdı.
EÇS VIII 306a
Ve on bin aded sırçadan el kumbarası.
EÇS VIII 306a
Ve on bir bin aded tuç el kumbarası çıkdı.
EÇS VIII 306a
Ve bunun emsâli tophâne mühimmâtlarının adedi lâ-yuhsâ idi.
EÇS VIII 306a
Ve bize teslîm eyledüğü altı bin altı yüz altmış altı aded miftâhların mahâzinleri içinde olup tahrîr olunan cebehâne ve mühimmâtları firâden firâdâ gördüm desem kizbdir, ancak bu tahrîr olunanları görüp defter-i sicillâtdan sûretlerin alup ve niçesin defâtir-i mev[kû]fâtdan istihrâc etdim ve niçesin cebecibaşı kâ’imesinden beyâza geçirdim. Eğer gayri mahâzinler içindeki mevcûdâtları cihân küttâbları bir yere gelüp ve niçe müverrihler cem‘ olup bu cebehânelerin evsâf-ı ta‘dâdların tahrîr edelim deseler deryâda katre ve güneşde zerre ve şemme mikdârı tahrîr etmeleri kâbil-i imkân değildir. Hemân bir ihsân-ı Hudâdır kim hamd-i Hudâ Âl-i Osmân'a nasîb oldu.
EÇS VIII 306a
Der-vasf-ı aded-i top-ı kal‘a-kûb
EÇS VIII 306a
Evvelâ topçubaşı defteriyle küffârdan kalan cümle sağîr ü kebîr toplardan evvelâ bin yüz pâre münakkaş hurde şâhî toplar ve küffârdan kalan kırık toplar cümle dörd yüz seksen aded meksûr toplar kalmış kim bizim balyemez toplarımız bu küffâr toplarının ağzın ve burnun ve bellerin ve kolları ve kuyrukların eyle kırmış kim aslâ bir topu sağ yok idi.
EÇS VIII 306a
Ammâ bu mecrûh toplardan mâ‘adâ sağ ve sâlim sağîr ü kebîr cümle üç yüz elli beş aded topları kalup yüz beş adedi balyemez idi.