İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS IX Y73a
Ayasuluk hâkinde ve Cezâyir eyâleti kaleminde Sığla sancağı paşasının tahtıdır. Sığla bir cezîre yer olmak ile paşa ve kâ’immakâmı bu vilâyet-ortası Söke'de sâkindir. Paşalara mahsûs sarây vardır. Paşasının taraf-ı pâdişâhîden hâssı sekiz yük akçedir. İki pâre kadırga ile paşası kapudan paşa ile rûy-i deryâda sefer eşer. Ve alaybeğisi ve çeribaşısı ve sancağında altı yüz erbâb-ı tîmârı ve yigirmi altı serbest gediklı zü‘amâsı vardır. Kânûn üzre bu cümle erbâb-ı tîmâr cebelüleri ile iki bin pâk müsellah asker olup mîrlivâlarının sancağı altında sefere me’mûrlardır.
EÇS IX Y73a
Ve yüz elli akçe kazâdır. Ve nâhiyesi kırk pâre kurâdır. Paşası dâ’imâ deryâda gezüp kâ’immakâmı kırk bin guruş tahsîl eder. Ve taht-ı hükûmetinde olan kazâlar bunlardır kim zikr olunur:
EÇS IX Y73a
Cümleden baş kazâ mevleviyyet olmuşdur. Kazâ-yı İzmir ve Karaburun-âbâd kazâsı ve Urla kazâsı ve Çeşme ve Sığacık ve Sivrihisâr ve Eyneâbâd ve Cum‘a-âbâd ve Kızılhisâr ve Ayasuluk ve Kuşadası ve Balat ve taht-ı kazâ-i Söke. Cümle kazâları bunlardır, ammâ nevâhîleri çokdur. Ve gâyet mahsuldâr ve amâr ve dâr [u] diyârdır.
EÇS IX Y73a
Kethudâyeri ve serdârı ve a‘yânı vardır, ammâ müftîsi ve nakîbi yokdur. Ve şehri Söke dağının burnundan ba‘îd bir burun ucunda vâki‘ olup şehri Menderes kenârında ve şark tarafı Eyne Ovası'ndan tâ Güzelhisâr'a varınca bir sahrâ-yı bî-pâyânın ucuna vâki‘ olmuş bir şîrîn kasabadır. Ve şark tarafı Eyneâbâd kazâsıdır.
EÇS IX Y73a–Y73b
Ve Söke demenin sebeb-i tesmiyesi oldur kim Orhân Gâzî Güzelhisâr'da iken küffâr-ı hâksâr-ı bedgirdâr Balat kal‘asından gemilerle asker döküp bu Söke hisâra gelüp müstevlî olup Söke dağında tabur kurup tahassun eder. Orhân Gâzî dahi seksen bin cüyûş-ı muvahhidîn ile Güzelhisâr'dan Y 73b sökün edüp Söke hisârı sûrunda küffâr ile ceng [ü] cidâl ve harb [ü] kıtâl ederken asker-i İslâm münhedim olmağa yüz dutar. Hemân Orhân Gâzî dal sâtûr-ı Muhammedî olup asker-i İslâma takviyet vererek,
EÇS IX Y73b
"Bire gâzîler, şu kâfiri söke söke şehirden çıkarın" deyince el-azametü li-llâhi küffâra eyle sâtûr-ı Orhânî ururlar kim küffârın bir cânibi rehâ bulmayup cümlesi tîg-ı âteştâbdan âb-ı tâb alup tâb [ü] tüvânları ve zâl [ü] cüvânları ber-türâb kalırlar. Ve cümle gemileri Balat kal‘asında yalnız kalup guzât-ı müslimîne ganîmet olur. Anıniçün bu şehre Söke derler kim Orhân Gâzî'nin nutk-ı dürerbârlarının te’sîridir. Ol gazâ mâlıyla bu Söke şehri ma‘mûr olmuşdur.
EÇS IX Y73b
Hâlâ tokuz mahalle ve bin yüz hânesi toprak örtülü ve kerpiç dîvârlı evlerdir. Ve cümle sekiz mihrâbdır. Cümleden çârsû içinde Beğ sarâyı kurbunda (---) câmi‘i kârgîr minâreli kâr-ı kadîm câmi‘dir, ammâ kiremitlidir.
EÇS IX Y73b
Ve üç mescidi ve on yedi dükkânı ve bir hânı var. Hammâmı mu‘attaldır. Bezzâzistânı ve medrese ve imâreti yokdur. Ammâ bâğ u bâğçesi gâyet çokdur.
EÇS IX Y73b
Ve âb [u] hevâsı ol kadar latîf değildir. Ve halkı zerde yüzlü ve gök gözlü ve Etrâk sözlü tâ’ife-i cebbârîndir.
EÇS IX Y73b
Ve mahsûlâtlarından bâdemleri ve susamları ve pembeleri gâyet çok olur.
EÇS IX Y73b
Ve bundan dahi vesîleler alup nehr-i Menderes kenârınca şarka üç sâ‘at gidüp ba‘dehu nehr-i Menderes'i atlar ile karşu cânibe ubûr edüp yine ol sahrâ içre üç sâ‘at dahi gidüp nehrin bu cânibi Eyneâbâd kazâsı hudûdudur. Ammâ bu kazâda kasaba yokdur, serâpâ kasaba-misâl ma‘mûr kurâlardır. Kadısı ekser evkâtda kurâlarında deverân etmededir. Altıncı sâ‘atde,
EÇS IX Y73b
Menzil-i karye-i Kürdler: Eyneâbâd kazâsıdır. Kadı ekser zamânda bunda sâkin olur. Ammâ mahsûs mahkemesi yokdur. Ve Sığla sancağı hâssıdır ve ze‘âmetdir. Kethudâyeri yokdur, ammâ Kürdoğlu Ahmed Beşe yeniçeriyân serdârıdır. Ve cümle ahâlîsi Sûrân Ekrâdları'dır. Bu şehirde tenâsül bulup amâr etmişler. Aslâ Türkçe kelimât etmeyüp cümle harra verre runiti diyerek Kürdî lisân tekellüm ederler. İki yüz elli bâğlı ve bâğçeli tahtânî ma‘mûr hâneleri vardır. Ve bir câmi‘i ve yigirmi aded dükkânları var. Gayri imâretden nişân yokdur.
EÇS IX Y73b
Bundan dahi refîkler alup yine Eyneâbâd sahrâsı içre nehr-i Menderes'in sağ tarafımızda kalup ılgın ormanları içre tazı ve zağarlarımız ile sayd [u] şikâr ederek 3 sâ‘at şarka gidüp,
EÇS IX Y73b
Evsâf-ı kal‘a-i şehr-i şîrîn Güzelhisâr-ı Aydın ve üstüvâr-ı hısn-ı metîn
EÇS IX Y73b–Y74a
Mâ-tekaddem Cemşîd kızlarından Sirye nâm bir melikenin binâsı ve tahtı idi. Ba‘dehu sene (---) târîhinde bizzât Y 74a Aydın Bay oğlu Îsâ Bay fethidir. Ba‘dehu sene (---) târîhinde cihâz takrîbiyle Orhân Gâzî oğluna duhter-i pâkîze-ahteriyle yedi pâre kal‘anın ve bu Güzelhisâr'ın miftâhların tesîm edüp ol takrîb ile Q 38a P 38a Âl-i Osmân destine girmişdir. Hâlâ Aydın sancağında paşasının hâssı olup voyvadalıkdır. Ve yüz elli akçe şerîf kazâ-yı ra‘nâdır. Ve nâhiyesi kurâdır.
EÇS IX Y74a
Şeyhülislâmı ve nakîbüleşrâfı ve a‘yân [u] eşrâfı ve ulemâ ve sulehâsı ve e’imme ve hutebâsı ve meşâyihi gâyet çokdur. Ve kethudâyeri ve Dergâh-ı âlî yeniçeriyânının serdârı ve kal‘a dizdârı vardır. Ve kırk neferâtının nısfı İzmirde Sancakburnu kal‘asına nakl olunmuşdur. Ve ahibbâ ve yârândan Mustafâ Paşazâde ve Şems Paşazâde ve Boyacızâde Efendi ve Serdâr Hasan Ağa ve Mûmcu Hüseyin Ağa ve şâ‘ir Sâlihî Çelebi ve Zamîrî Çelebi ve Mevlevîhâne şeyhi Çelebi Efendi, âyân-ı eşbeh-i vilâyet bunlardır. Ve bu kal‘a zamân-ı kadîmde gâyet küçük imiş. Ba‘dehu tevsî‘ etmişler.
EÇS IX Y74a
Evsâf-ı eşkâl-i kal‘a-i bâlâ: Evvelâ bu şehr-i azîmin cânib-i şimâlinde bir kûh-ı bâlâ üzre bir köhne-âbâd kaya-i seriyye-âbâd kârgîr seng-bünyâd kal‘adır. İçinde elli mikdârı kiremit örtülü hurde neferât evleri var. Şimâle nâzır bir kapusu var. Ve taşrasında bir kat kal‘a dîvârının dahi şimâle nâzır büyük kapusu var. Ve iç kal‘ada bir mescidi ve bir buğday anbârı var.
EÇS IX Y74a
Bu iç kal‘a bir hurde çakıl taşlı yalçın kayalı bir sa‘b dîvârlı evce ser çekmiş bir kal‘a-i bâlâ ve şekl-i murabba‘dır. Ve dâ’iren-mâdâr cirmi sekiz yüz adımdır. Ve aslâ bir tarafında handakı yokdur, zîrâ cânib-i erba‘ası yalçın kayalı püşte-i âlîdir. Serâpâ aşağı şehr-i azîm sahrâ-yı bî-pâyâna zeyn olmuş bu kal‘adan nümâyândır. Ve şehir tarafı bu kal‘anın derk-i esfel-vâr gâyet uçurumdur.
EÇS IX Y74a
Ba‘dehu sene (---) târîhinde bu şehir gâyet ma‘mûr [u] âbâdân ve ma‘mûr u müzeyyen büldân olup ankâ bâzergânlar sâkin olmağile ahâlî-i memleket Celâlî ve Cemâlî Karayazıcı ve Sa‘îd Arab havfinden ehl-i beled bir yere cem‘ olup Arapça nass-ı fermânı üzre meşveretlerinde yek-dil [ü] yek-cehet olup vilâyetlerinin celâlîden havflerin rikâb-ı hümâyûna arz edüp arz-ı hâllerinde,
EÇS IX Y74a–Y74b
"Kendü mâlımız ile şehrimizin etrâfına sûr çeküp devlet-i şehriyarîde ehl-i ıyâlimiz ve evlâd [u] ensâbımız ile celâlî zalemesinden emîn olmamız ricâ edüp vâlî-i Anatolu'yu mübâşir taleb ederiz" deyü arzları pâdişâh-ı Cem-cenâbın manzûr-ı sa‘âdetleri olup ricâları hayyiz-i kabûlde vâki‘ olup hatt-ı hümâyûn-ı sa‘âdet-makrûn ile serbevvâbândan Selîm Ağa nâm bir selîmü'l-kalb ağa-yı zîşân gelüp Güzelhisârlı Yûsuf Paşa'ya evâmir-i sultânî Y 74b ve hatt-ı şerîf-i şehinşâhî gelince Yûsuf Paşa rızâ’en-lillâh kendi mâlından bin kîse ve a‘yân-ı vilâyetden üç bin kîse cem‘ edüp Aydın sancağının cümle kazâları re‘âyâ vü berâyâları imdâdı ile taş ve kireç ve kereste ve bennâ ve mismâr ve ahşâbât keşânlık ederek deryâ-misâl asker-i bî-pâyân cem‘ olup sene (---) târîhinde Sultân (---) (---) asrında bu şehr-i azîmin cânib-i selâsına bir sûr-ı cedîd ve bir kal‘a-misâl cedîd binâ edüp aşağı şehr-i kadîm tâze cân bulup ilâ hâze'l-ân günden güne âbâdân olmadadır.
EÇS IX Y74b
Bu kal‘anın şimâlinde evce berâber, kal‘a-i köhne iç kal‘a mesâbesinde olmuşdur kim bu kal‘a-i bâlâ dağına Îmân dağı derler. Îmânım Baba Sultân anda bir teferrücgâh dırahtistân içinde âsûdedirler. Âb-ı hayât uyûnları cârî vü revândır ve mesîregâh-ı pîr [ü] cüvânândır.
EÇS IX Y74b
Bu ziyâretgâhın yıldız tarafındaki cebel-i bâlâya Ceviz dağı derler. Eflâke ser çekmiş cevizli hıyâbân ormanistân bir kûh-ı bülend-i çengelistândır. Ve iç kal‘adan bir top menzili ba‘îd serinde yaz u kış karı eksik değildir. Ve mâh-ı Temmûz'da bu cebel-i müntehâdan aşağı şehrin su değirmenlerine ve yeni binâ olunan kal‘a içindeki hân ve câmi‘ ve imâret ve medrese ve hammâmları ve sarây-ı âlîlerin havz u şâzrevânlarına ve cümle çeşmesârlarında cereyân eden bu Ceviz dağının âb-ı hayâtlarıdır.
EÇS IX Y74b
Bu mezkûr cebelin dâmeninde kıble ve cenûb tarafında merkûm yeni kal‘a bir vâsi‘ sahrâda bir kal‘a-i azîmdir kim dâyiren-mâdâr cirmi dörd bin sekiz yüz adımdır. Ve şekl-i muhammes kârgîr beyâz taş ile mebnî yalın kat dîvâr bir kal‘a-i rabât-ı üstüvârdır.
EÇS IX Y74b
Ve cümle yedi kapudur. Garb tarafına Kuşadası kapusu ve cenûb tarafına Çufud kapusu gâyet küçükdür. Ol tarafda bostânlara açılır.
EÇS IX Y74b
Ve kıble tarafına Menteşe kapusu ve şark tarafına Nâzlı kapusu.
EÇS IX Y74b
Andan üç yüz adım bir dere içre Tabbâğhâne kapusu önünde bir göz taş cisrdir.
EÇS IX Y74b
Ve bu Tabbâğhâne kapusundan içeri girdikde yıldız tarafına iki yüz adım gidüp Değirmenler kapusudur, bu kapudan kal‘a içine gidilir. Andan taşrası ne‘ûzübillâh çâh-ı cahîm derk-i esfel-vâr Hümeze ve Lümeze dereleridir. Âdem aşağı nazâr etmeğe cür’et edemez.
EÇS IX Y74b
Ve Değirmenler kapusunun iç yüzünden yokuş yukaru Îmân dağı kapusudur kim iç kal‘anın mezkûr taşra katındaki kapudur. Dağlara, bâğlara çıkar yedi kapu bunda tamâm oldu. Ve bu yedi kapu içre olan,
EÇS IX Y74b
Aşağı şehr-i azîmin hâne ve imârâtların beyân eder
EÇS IX Y74b–Y75a
Evvelâ bu şehir içre sağîr ü kebîr cümle altı bin yedi yüz yetmiş kiremitli sarây-ı âlîler ve hânedân-ı vâlîler ile ârâste ve gayri bâğ u bâğçeli büyûtlar ile pîrâste bir güzel sultânın Aydın Güzelhisârı'dır kim hakkâ güzel şehr-i Y 75a müzeyyendir. Ve cümle yigirmi altı mahalledir.
EÇS IX Y75a
Ve kırk yedi mihrâbdır. Ammâ cümleden cemâ‘at-i kesîreye mâlik çârsû-yı sultânî Q 38b P 38b içinde Ramazân Efendi câmi‘i medrese ve sebîlhâne ve kubbe-i âlîsi ve kârgîr minâresi cümle nîlgûn kurşum ile mestûr câmi‘-i rûşen-âbâd ve binâ-yı azîmdir. Ve bir meydân-ı azîm haremi serâpâ limon [ve] turunc şecereleri ile müzeyyendir.
EÇS IX Y75a
Ve Ulu câmi‘ binâ-yı kadîmdir. Ammâ kiremitlidir ve hareminin etrâfında medreseleri vasatında bir âbdest havuzu var ve bir çınâr-ı atîki var kim vâcibü's-seyrdir.
EÇS IX Y75a
Ve Üveys Paşa câmi‘i gâyet binâ-yı latîfdir. Kârgîr minâresi ve kubbe-i âlîsi ve medresesi serâpâ kurşum ile mestûr bir imâretdir. Ve hareminde bir çınâr-ı serâmedinin sâyesinde bir musanna‘ beyâz mermer âbdest havuzu ve şâzrevânı var. Ve kıble kapusu üzre tenmîd olunan târîhi:
EÇS IX Y75a
"Kad benâ hâze'l-mescide'l-Hazretü Üveys Paşa bin Mehemmed, fî sene sitt ve seb‘în ve mi'e, ba‘de hicreti'n-nebeviyyeti Ahmedi'l-Muhtâr." [1076]
EÇS IX Y75a
Ve Yeni câmi‘ Hüseyin Efendi'nindir, gâyet latîf ve musanna‘ ve tarz-ı acîb ü garîb câmi‘-i bî-bedeldir. Ve binâ-yı metîn ve mahbûb u müzeyyen ve rûşen kurşumlu kubbe-i nühtâk revâkı var. Ve minâresi miyân-ı dilberân-misâl kehkeşâna ser çekmiş bir serv-i ser bülend makâm-ı Bilâl minâre-i sihr-i hilâl-vâr minâre-i dârü'l-karârdır. Ve câmi‘ içre bir mü’ezzin mahfili var kim diller ile tab‘îr ve kalemlerle evsâfı tahrîr olunmaz.
EÇS IX Y75a
Ve câmi‘in sol tarafı dîvârına karîb bir ibret-nümâ sihr-i mübîn yekpâre mermer-i hâmdan surâhî kadeh-misâl bir vâcibü'l-iber bir vâ‘ız u nâsıh kürsîsi var kim misli meğer kürsî-i a‘zam ola. Üstâd-ı mermer-bür bu kürsîde direfş-i mîl-i kalemiyle nakş-ı bûkalemûn-ı ibret-nümûn tasarruflar etmiş kim kalemkâr-ı zergerî ve Bihzâd-ı Mânî ve Erjeng-i Fahrî bir rûmî islimîsin nakş eylemeğe kâdir değildir. Gâyet sihr-i i‘câz kürsîdir. İm‘ân-ı nazar ile görülse merdüm-i dîdeler hîrelenüp âdem vâlih [ü] hayrân olur. Ammâ mihrâbı ve minberi sâde güzelidir.
EÇS IX Y75a
Ve câmi‘in hareminde yine bir ibret-nümâ havuzu var. Cânib-i erba‘asında üç yüz aded limon ve turunc eşcârları ile tezyîn olmuş bir haremdir. Turunc şukûfesi râyihasından cemâ‘at-i kesîrenin demâğları mu‘attar olup râyiha-i tayyibesin şemm ederek tâ‘at [u] ibâdât edüp sâhibü'l-hayrâta hayr du‘â ederler.
EÇS IX Y75a
Ve bu haremin cânib-i erba‘asında olan medrese hücrelerindeki talebelerin meşâmları ezhâr-ı hoş-bû ile mu‘attar olup tahsîl-i ilme takviyet bulup inşirâh-ı sadr-ı zevk-i derûn birle birbirleriyle mübâhase-i ilm-i şer‘iyye ederler. El-hâsıl bu câmi‘-i İremezât erd-i huld-ı berînden nişân verüp Güzelhisâr'ın güzel câmi‘idir. Anatolu eyâletinde nazîri yokdur.
EÇS IX Y75a–Y75b
Ve bu câmi‘in taşra Y 75b yan soffaları üzre altı aded sommâkî sütûn-ı serâmed üzre penç kubbe-i nîlgûnlardır kim gûyâ her biri kubbe-i eflâk-i ser-nigûnlardır. Ve gâyetü'l-gâye derûn-ı kubbe eyle münakkaşdır kim lûce ve lâcüverd silusun hall etmede zamânımız üstâdları âcizdir.
EÇS IX Y75b
Ve haremine sayf u şitâda aslâ âfitâb-ı âlemtâb berk-i dırahtânın kesretinden âfitâb-ı âlemtâb te’sîr etmeyüp sâye-i himâyesinde âşıkân-ı sâdıkân hoş geçerler. Ammerahullâh ilâ inkırâzı'd-devrân.