EÇS IX Y298b
Bu kavl üzre vâlide-i Resûl Emîne Hâtûn Halîme Hâtûn ile yeşil atlas ile pûşîde bir çâr-kûşe sandûka içre âsûdelerdir. Rûh-ı şerîfleriyçün sûre-i Nisâ'yı tilâvet edüp şefâ‘atlerin ricâ etdik.
EÇS IX Y298b
Ve yine bu mahalde bir kubbe-i beyâz içre evlâd-ı zevi'l-ihtirâm-ı sülâle-i Hazret-i Risâletpenâh var. Evvelâ Hazret-i İbrâhîm {ömreş şehr 4.}. Hicretin sene 9 İbrâhîm ibn Resûl merhûm oldu. {Sene 25} Ümmü Mâriye ve Hazret-i Kâsım ve Hazret-i Tayyib ve Hazret-i Tâhir. Bunlar Hadîce-i Kübrâ'dandır. Kâsım ba‘de'n-nübüvve sene (---) de Mekke'de vücûda geldi. Ve Hazret-i İsmâ‘îl (---) (---).
EÇS IX Y298b
Bu tahrîr olunan on nefer evlâd-ı kirâmın tokuzu Hazret-i Risâlet'in intikâlinden evvel, cümle âhirete intikâl eylediler. İllâ Fâtımatü'z-Zehrâ Hazret-i Alî'nin taht-ı nikâhında kalup anlar dahi altı aydan sonra dâr-ı fânîden dâr-ı bâkîye Hazret-i Ebâ Bekir hilâfetinde intikâl etdiler. Mezkûr şehzâdeler dahi tertîb üzre âsûde olup sandûkaları yeşil atlas ile pûşîdedirler. Rahmetullâhi aleyhim ecma‘în. Beyt:
EÇS IX Y298b
Ana âline çok selâm olsunYerleri ravza-i cinân olsun
EÇS IX Y298b
Ezvâc ve evlâd-ı Resûlullâh bu mahalde tamâm olup,
EÇS IX Y298b
Yine Bakî‘ içre bir kubbe-i sağîrede Hazret-i Sa‘îdü'l-Hudrî: Sahâbe-i kirâmdan râvî-i hadîsdir.
EÇS IX Y298b
Ve bu kubbe içre Hazret-i Ömer bin Amr Berîberî, Sahâbe-i kirâmdandır. Hazret-i Alî huzûrunda Hazret-i Selmân-ı Pâk belin bağladı ve destûr verdi. Ekmekçilerin silsilesi ana müntehîdir. Seksen yedi sene ömür sürdü. Hazretin her gazâsında hâzır olup guzât-ı müslimîne etmek bişirirdi.
EÇS IX Y298b
Ve kubbe-i Sitti Rûmân zevce-i Hazret-i Ebâ Bekir'dir ve Hazret-i Âyişe-i Sıddîka'nın vâlidesidir. Hicretin 9 senesinde merhûme oldu. Ve bu günde zevce-i Hazret-i Osmân Sitti Rukıyye binti Resûl-i Ekrem dahi merhûme olup câmi‘-i Resûl'de Hazret cenâzeleri namâzın edâ edüp Bakî‘a bile gitdiler. Ve sene 10 Hazret-i İbrâhîm ibn Resûl-i Rahîm bir sene dörd aylık iken merhûm olup bunların dahi namâzın Hazret-i Resûl kıldı.
EÇS IX Y298b–Y299a
Ve Hazret-i Suheyb-i Rûmî. Sahâbe-i kirâm'ın ulularındandır. Hazret-i Risâlet'in izni ile Hazret-i Alî on yedi kimesnenin belin bağladı ve pîr etdi. Altıncısı bu Suheyb-i Rûmî'nin belin bağladı Y 299a ve icâzet verdi ki Hazret-i Resûl'ün meddâhıdır. Hazret-i Resûl bu Suheyb hakkında buyurur Firdevsü'l-Ahbâr'da mastûrdur. Hadîs: "innehu kâle evvelü men yuskâ havzî Suheybü'r-Rûmî" ya‘nî "Kıyâmet gününde benim âb-ı Kevser havuzumdan evvel Suheybü'r-Rûmî içer" buyurmuşlardır. Ahilerin silsilesi ana müntehîdir. Yüz on yaşında vefât etdi. Hicretin sene 38 idi. Ammâ Hazret-i Ömer radıyallâhu anh mecrûh oldukda ol ma‘reke esnâsında bu Suheyb-i Rûmî Hazret-i Ömer vasıyyeti ile üç gün imâmet etmişdir. Ulu sultândır. Ammâ (---) (---) bir cebel-i âlî üzre bir Suheyb-i Rûmî ziyâret etdim. Azîm âsitânesi var ve fukarâsı (---) (---) (---).
EÇS IX Y299a
Ve yine Bakî‘de P 125a Hazret-i Hadîka bin Câbir-i Yemenî. Kavm-i Ensâr'dandır. Ve alemdâr-ı Resûl-i Rabbi'l-âlemîndir. (---) (---) (---) Hazret-i Osmân'dan kırk gün sonra merhûm olup yine civâr-ı Osmân'da medfûndur.
EÇS IX Y299a
Ve Hazret-i (---) (---) (---) geldiler. Sahâbe-i kirâmın ulularındandır. Ve Aşere-i Mübeşşere'dendir, ya‘nî bunlara Cennet tebşîr olunmuşdur.
EÇS IX Y299a
Ve ana Q 123b karîb Hazret-i Sa‘d bin Ebî Vakkâs. Mevlûd-ı Nebî'nin sene 22 Mekke'de tevellüd eyleyüp (---) (---) (---) (---) ve Hazret-i Osmân vak‘asın görüp tîr [ü] kemânın ele alup hayli savaş eyledi. Gördü kim cümle Sahâbe-i kirâm kime tîr [ü] kemânın çeksin. Bilâhire sehm [ü] kavsıyla Medîne'den çıkup terk-i diyâr edüp gazâdan gazâya mücâhidün fî-sebîlillâh olup Hicret'in sene 55 Medîne kurbunda Akîk nâm mahalde hasta olup seksen yaşında anda merhûm olup na‘şın bu mahalle getirdiler. Bunlar dahi Aşere-i Mübeşşere'dendirler. Râvî-i hadîsdir ve ehl-i Cennet olduklarına hadîs-i sahîh vardır.
EÇS IX Y299a
Ve bunların hakîr bir âsitânesin dahi ziyâret etdim. şâm ile Kudüs mâbeyninde Cisr-i Ya‘kûb kurbunda bir ziyâretgâh-ı hâss [u] âmmdır. Tekyesi ve şeyhi ve fukarâları vardır. Ve bilâ-had ve lâ-gâyet tîr ü kemân-ı bî-gümân mâl-â-mâldir. Înân kabrinde, sandûkaları var. Ammâ Allâhu a‘lem seyâhatde iken makâmları ola.
EÇS IX Y299a
Ve bir makâmı dahi Mısır İskenderiyyesi kal‘asının leb-i deryâdaki Bâb-ı Ahdar'ı içeri girdikde sağ tarafda bir kulle-i azîm içre ziyâretgâh-ı Sa‘d Vakkâs'dır. Anda dahi niçe pehlivânların gürzleri ve niçe kemânkeşlerin darbları ve ibret-nümâ işleri vardır. Ziyâretgâh-ı ehl-i züvvârdır. Zâhirâ bu dahı makâmları ola.
EÇS IX Y299a
Ve yine Medîne'de Sa‘d-ı Vakkâs'ın kubbesi içre Hazret-i Sa‘d bin Zeyd bin Ömer Hicret-i Nebeviyye'nin 51 senesinde merhûm oldu. Bunlar dahi Aşere-i Mübeşşere'dendir.
EÇS IX Y299a–Y299b
Hulâsa-i kelâm Çâryâr-ı Güzîn'den gayri Aşere-i Mübeşşere'nin ekseri bu Sa‘d-ı Vakkâs kubbesinde medfûn olduklarıyçün Kubbe-i Aşere derler. Ashâb-ı Aşere bunlardır. Evvelâ Çâryâr-ı Sıbteyn ve Talha bin Abdullâh ve Hazret-i Zübeyr bin Avvâm ve Hazret-i Abdurrahmân ibn Avf ve Hazret-i Y 299b Sa‘d ibn Ebî Vakkâs ve Hazret-i Sa‘d bin Zeyd bin Ömer ve Hazret-i Ubeyde bin Cerrâh şâm'da halîfe idi, yine şâm kurbunda Erzen karyesinde medfûndur. Çâryâr ile bu on kişiye Cennet müjdelenmişdir. Bunlardan mâ‘adâ ashâb-ı Cenâb-i Nübüvvet-me‘âbın haddi ve hasrı bî-nihâyedir. Lâkin inde ehli'l-hadîs mutemedün-anh muktezâsınca yüz on dörd bin nefer ashâb-ı güzîndir, demişler. Beyt:
EÇS IX Y299b
Dânem ez Hakk selâm-ı rıdvâneşBi-eser ehl-i beyt-i yârâneş
EÇS IX Y299b
Ve yine Bakî‘de Hazret-i Zeyd bin Sâbitü'l-Ensarî. Benî Seleme kabîlesindendir. Mu‘âviye hilâfetinde Hicretin sene 45'de merhûm oldu.
EÇS IX Y299b
Ve bunlara karîb Hazret-i Abdullâh bin Selâmü'l-Ensârî. Benî İsrâ’îlî'den Hazret-i Yûsuf neslinden idi. Hicretin sene 43 merhûm oldu. Sahâbe-i kirâmın ulularından idi.
EÇS IX Y299b
Ve bunlara karîb Hazret-i Ka‘b bin Amru'l-ensârî. Bedr gazâsında Abbâs bin Abdülmuttalib'i ve oğullarını bunlar ile Hazret-i Alî-i velî esîr edüp Abbâs'ı kayd-bend ile huzûr-ı Resûl'e getirüp Abbâs İslâm ile müşerref oldu. Hazret-i Abbâs oldur ki ammi-i Resûlullâh'dır. Ve hazret intikâl etdükde Hazret-i Alî gasl edüp bu Abbâs su komuşladır. Ba‘dehu mezkûr Ka‘b bin Ömer Hicretin sene 55 Mu‘âviye hilâfetinde merhûm oldu.
EÇS IX Y299b
Ve yine bu mahalde Hazret-i Übeyy bin Ka‘b. kavm-i Ensâr'dandır. Sahâbe-i güzînin kibârındandır. Rahmetullâhi aleyh. Vahiy kâtibi olmuşdur. Sene 19 ba‘de'l-hicre vefât etdiler.
EÇS IX Y299b
Ve yine Bakî‘de Kubbe-i şürefâ Medîne hâkimleri olan cümle şürefâ-yı evlâd-ı kirâmlar bu kubbede medfûnlardır.
EÇS IX Y299b
Ve Medîne kal‘asının Bâb-ı Mısır dâhilinde kubbe-i Hazret-i (---) (---) alemdâr-ı Resûlullâh'dır
EÇS IX Y299b
Ve yine Bakî‘de karâfe-i Ervâm-ı ulemâ başka bir köşede, cemî‘i ulemâ-yı Rûm anda medfûndur.
EÇS IX Y299b
Evvelâ, Celeb Muslihüddîn Efendi ism-i şerîfleri Mustafâ'dır. Kânûn-ı Osmânî'de beş on senede bir Rûmeli'nden devşirme ta‘bîr ederler niçe bin sıbyânı cem‘ edüp Âsitâne'ye geldiklerinde her birin birer a‘yâna ve birer ocağa koyup terbiye ederler. Mezkûr Muslihüddîn ol sıbyânlardan olup Harem-i Hâssa düşüp anda neşv [ü] nemâ bularak halîfe olup Hâsoda'ya andan şeyhü'l-harem olup sene 1025 târîhinde merhûm olup Bakî‘de karâfe-i Ervâm'da medfûndur. Bu hakîrin pederine, peder derler idi. Bir kaç kerre ihsânlarıyla behremend olduk. İlim [ve] salâh ile meşhûr pâk i‘tikâd ve hüsn-i hulk ile mevsûf dervîş-nihâd kimesne idi. Ve âsâr-ı ilmiyyesinden ilm-i fıkıhda Eşbâh ve Nazâ'ir'i anlar şerh etmişlerdir.
EÇS IX Y299b
Ve Hazret-i şeyh İbrâhîm-i Medenî belde-i Kastamonu'dandır. Medîne-i münevverede ömr-i nâzenîni mücâveret ile geçdüğünden Medenî derlerdi. Sene 1011 târîhinde vefât edüp Hazret-i Abbâs civârında medfûndur.
EÇS IX Y299b–Y300a
Ve dahi mollâ-yı Y 300a Rûm Münşî Mehemmed Efendi Anatolu'da Akhisâr hâk-i pâkdendir. Medîne mollâsı iken gencîne-i vücûd-ı pâki bu hâk-i pâk-i Bakî‘de hâk-âlûd olup Bakî‘de na‘î‘ edinmişdir. Fârisî ve Arabî ve Türkî'de fesâhat u belâgat u melâhat üzre te’lîfâtları vardır. Ve pâkîze eş‘âr-ı memdûhu âlem-ârâdır.
EÇS IX Y300a
Andan kabr-i Na‘şu'l-vusûl derler bir tarz-ı Rûm kabirdir. İçinde el-Mevlâ Sinân-ı Nehcî hazretleri medfûndur. Bunlar[ı] Medîne-i münevvere monlâsı etmişler. Ma‘zûlen gemi ile Mısır kurbunda Süveys'e karîb olduklarında buyururlar kim,
EÇS IX Y300a
"Hazret-i Risâlet bize yine Medîne mansıbın ihsân buyurdular. İnşâ’allâh yine biz Medîne'ye müteveccih oluruz. Lüft eylen, eğer intikâl edersek bizi yine Medîne-i münevvereye götüresiz" deyü vasıyyet ederler. Hikmet-i Hudâ ol gece gemide intikâl edüp bir gayri gemi ile vücûdunu vasıyyeti üzre Medîne-i münevvereye götürüp Bakî‘de medfûndur. Rûm tarzı seng-i mezârı ma‘lûm-ı ünâs. Anıniçün kabr-i Na‘şu'l-vusûl derler. Rahmetullâhi aleyh.
EÇS IX Y300a
Ve yine bu mahalde bir soffa üzre fuzalâ-yı ulemâ el-Mevlâ Mustafâ bin Kara Dâvûd Mekke-i mükerreme mollâsı iken rehzen-i ecel yolun kesüp hâk-i Bakî‘-i amber-pâkde medfûndur.
EÇS IX Y300a
Ve yine bu mahalle karîb bir kârgîr binâ mastaba üzre eş-şeyh Hayreddîn Hızır ibn el-imâm Ahmed el-Amâsî eş-şehîr be-Îcâdî Efendi. Müfessirîn ve muhaddisînden ve fuzelâyi'd-dehirden büyük kimesne idi. Hazret-i Abbâs civârında ziyâretgâh-ı enâmdır.
EÇS IX Y300a
El-Mevlâ Mehemmed eş-şehîr be-Arab Hoca. Diyâr-ı Rûm'dan gelüp Harem-i Hâs'da neşv [ü] nemâ bulup niçe medâris ve menâsıb-ı âlîlere mutasarrıf olup Medîne mollâsı iken karâfe-i Bakî‘ monlâsı olup hükm-i hükûmâtdan munkatı‘ oldu. Mukaddemâ hayâtda iken dahi dağdağa-i halkdan âsûde-hâl kûşe-nişîn fâriğü'l-bâl bir recül-i afîf ehl-i hâl kimesne idi.
EÇS IX Y300a
Ve Hazret-i Abbâs kurbunda şeyh Mehemmed ibn Arrâf. Pederi Mısır beğlerinden idi. Kendüleri dahi bir mîr-i kebîr idi. Cîfe-i dünyâyı terk edüp (---) (---) (---) sulehâ-yı ümmetden idi ve (...) etdi ve (...) etdi. Ba‘dehu Medîne'ye gidüp merhûm oldu. Arabistân'ın şiddet-i hârında ayda bir kerre su içerdi. Riyâ (?) Q 124a
EÇS IX Y300a
Bu mahalde P 125b Bakî‘in ziyâretleri tamâm olup Medîne-i münevverenin taşrasındaki ziyâretlerdir ki,
EÇS IX Y300a
Evsâf-ı ziyâretgâh-ı hâric-i Medîne-i Münevvere: Medîne-i münevverenin cânib-i kıblesinde üç bin adım ba‘îd bâğ u bâğçeler içre ubûr ederek iki cânibi nahlistân ve gül [ü] gülistân ve bâğ u bostân içre gidüp bülbül-i destân u hoş-elhân sadâsın istimâ‘ ederek,
EÇS IX Y300a–Y300b
Karye-i Kubbetü'l-islâm'da Mescid-i Kubâ: iki yüz hâne-i ma‘mûreli bâğ-ı İrem-misâl bir karye-i ferah-fezâdır. Cümle ehl-i Medîne'nin teferrücgâhı ve mesîregâhı bir dilküşâ karyedir. Anda câmi‘-i Kubâ Hazret-i Resûl'ündür. Gazâ mâliyle binâ olunmuşdur, beyâz incü-misâl Y 300b bir câmi‘-i münevveredir. Hakkâ ki nûr-ı mahzdır. Cânib-i garba mekşûf bir bâbı var, yedi kademe taş nerdübân ile urûc olunup hareme dâhil olunur, ancak bir kapudur.
EÇS IX Y300b
Ve harem içre Hazret-i Risâlet'in mübârek dest-i şerîfleri ile dikdikleri hurmâ nahilleri ve bir nabıka dırahtı var, gâyet büyükdür. Ve bu dıraht-ı nabıka dibinde bir âb-ı hayât kuyu vardır. Âb-ı Zemzemden nişân verir, gâyet lezîzdir. Hazret-i Risâlet-penâh cümle Sahâbe-i kirâmlara kazdırmışlardır. Bu haremden câmi‘e girüp Hazret-i Resûl mihrâbında iki rek‘at hâcet namâzı kılup du‘â ede, cemî‘i hayr murâdâtı hâsıl olur. Böyle bir du‘â müstecâb olacak câmi‘-i atîkadır.
EÇS IX Y300b
Mukaddemâ Hazret-i Risâlet-penâh Mekke'den Medîne'ye hicret etdükde ibtidâ bu câmi‘ mahalline gelüp üç gün bunda sâkin olup bir mescid-i muhtasar binâ etdiler. Ba‘dehu Tebük ve Uhud ve Huneyn gazâsının mâl-ı ganâyiminden câmi‘-i kebîr inşâ etmişlerdir. şarkdan garba tûlü yüz yigirmi ayakdır, kâmil ve arzı mihrâba dek altmış ayakdır. Ve harem dahi tûlen ve arzan yüzer ayakdır.
EÇS IX Y300b
Ve bu câmi‘ içre cümle kırk sütûn pâyende üzre toloz kubbe binâ-yı kavîdir. Aslâ ağaç binâ yokdur. Mihrâbı tarz-ı kadîm bir musanna‘ binâdır. Üstünde bu âyet-i şerîf tahrîr olunmuşdur.