İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS IX Y387a–Y387b
Ammâ bu alayda yeniçeriyân ve azebân askerinin alayları yokdur. Ammâ ulemâ ve sulehâ ve fukarâ çokdur. Ve mahmil kadısı ve mahmil çavuşu pîşvâ olup emîr-i hac cümle askeriyle mehterhânesin çalarak sancakdâr Hazretin alem-i şerîfin açarak Rûmeli Meydânı'ndan ubûr edüp Kara Meydân'da emîr-i hac paşaya Mahmil-i şerîfi teslîm edüp yine paşa mahmili nâkası licâmıyla eline alup paşa dahi kethudâsına teslîm edüp cümle huzzâr-ı meclis huzûrunda kadıasker mahmil paşaya teslîm olunduğunu sicille kayd edüp emîr-i hac eline hüccet-i şer‘iyye alup paşadan emîrü'l-hac ve kethudâsı ve dîvdârı ve Hazret-i Resûl'ün sancakdârı ve mahmil keşânları ve çavuşları ve mahmil nâzırı ve kadısı ve yedi bölük serdârları ve kethudâları ve çavuşları ve'l-hâsıl cümle ocaklı yüz yetmiş altı aded hil‘at-i pâdişâhî bu mahmil teslîmi günü geyilüp yine alay ile emîr-i hac paşa askeriyle Y 387b kendü hânesine revâne olup cümle enüp ve paşa ağalarına bir kîse ihsân eder. Paşa kethudâsı dahi Mahmil-i şerîfi Kara Meydân'dan (---) (---) (---) (---) Bâb-ı Vezîr'e getirüp anda bir şütür-i mahmili Q 156b çökürüp Mahmil-i şerîfi ol mahalde bozarlar. Zîrâ kal‘a kapusu küçükdür. Cemel ile mahmil içeri giremez. Ba‘dehu mahmili şeyyâller Yûsuf köşküne götürüp kisve nâzırına paşa kethudâsı teslîm edüp sene-i âtiyeye mâh-ı mevlûdda iki kisve dokumağa mübâşeret ederler, ve's-selâm.
EÇS IX Y387b
{Der beyân-ı menâzil-i râh-ı hac
EÇS IX Y387b
Mahrûse-i Mısır'dan Mekke ve Medîne'ye varınca her konağın sâ‘ât ve derecelerin beyân eder: Evvelâ Mısır-ı Kâhire'den cânib-i şarka Menzil-i Bürke 4 sâ‘at ve menzil-i Dârü'l-hamrâ ile Bürke konağı yetmiş derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Masâni‘ iki yüz yigirmi derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Acrûd 200 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Sebha(?) 100 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve kal‘a-i Acrût'dan Re's-i Nevâtır 200 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Re's-i Nevâtır 100 derecedir.
EÇS IX Y387b
Vâdî-i Tîh 231 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Nahl-i hurmâ 203 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Adviyye 231 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Hârân 202 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Akabe 104 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Zahrü'l-hımâr 100 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Meğâyir-i şu‘ayb 203 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve şeref-i Benî Atıyye 202 derecedir.
EÇS IX Y387b
(---) (---) 202 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Uyûnü'l-kasab 202 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Muveylah 202 derece.
EÇS IX Y387b
Ve şeyh Merzûk-ı Kifâfî 108 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Ezlem 161 121 derecedir.
EÇS IX Y387b
Istabl-ı Anter 231 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Kal‘a-i Vüş 221 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Ekre 251 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Hanekî 221 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Harrâ 203 Havrâ 182 derece.
EÇS IX Y387b
(---) (---) derece.
EÇS IX Y387b
Ve vâdî-i Nâr 221 derece.
EÇS IX Y387b
Ve bender-i Yenbû‘ 221 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Sakîfe 200 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Bedr-i Huneyn 70 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Kâ‘ 131 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Râbığ 231 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Târık-ı Kadîde 200 derece.
EÇS IX Y387b
Ve Asfân 200 derece.
EÇS IX Y387b
Ve vâdî-i Fâtıma Ana Dâdısı 200 derece. (---) (---)(---) (---)
EÇS IX Y387b
Ve Mekke-i mükerreme şerrefehallâhu ta‘âlâ 48 derecedir, [[(---) (---) (---)]] varınca altmış derecedir, ve's-selâm.
EÇS IX Y387b
Ammâ zikr-i mâbeyn-i Bedr-i Huneyn P 158a ilâ Medîne-i münevvere min Bedr-i Huneyn ilâ kasaba-i Cüdeyde cümle 181 derecedir.
EÇS IX Y387b
Ve Cüdeyde'den menzil-i Kubûr-ı şühedâ 221 derecedir.
EÇS IX Y387b
Andan Bi’r-i Alî'yi geçüp ilâ Medîne-i Münevvere nevveraha'llâhu te‘âlâ (---) (---) iki yüz yigirmi derecedir ammâ cid (---) (---) sapıldıkda tâ Yenbû‘ü'l-berr şehrine gelince 250 derecedir.