İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y455b
(---) varakda 64 ve sahîfede, Mısır'ın ahvâl-i bid‘atleri ve esmâ’-i fellâhîn ve esmâ’-i nisvân ve âyîn-i sûr-ı fellâhîn.
EÇS X Y455b
(---) 65 varakda, der-vasf-ı tâc-ı Fir‘avn ve sûr-ı hitân-ı bintân ve sûr-ı hitân-ı sıbyân ve hüsniyyât-ı ahâlî-i Mısır ve kâr [u] kisb-i fukarâ ve sergüzeşt-i hakîri beyân eder.
EÇS X Y455b
(---) 66 varakda, der vasf-ı melâmiyyûn ve mecâzibûn-ı kibârı ve müstecâbü'd-da‘ve olan kibâr-ı ulemâları bildirir.
EÇS X Y455b
(---) varakda 67 ve kâğızda, eş-şeyh Bekrîzâde Mehemmed Efendi ve nakîbü'l-eşrâf Burhân Efendi ve menâkıb-ı kerâmât-ı sıbyân, aceb esrâr-ı garîbedir. Ve hukûkun kesb etdiğimiz efendilerimizi bildirir.
EÇS X Y455b
(---) 68 varakda, Mısır'ın arz-ı beledi ve tûl-i nehârı ve cemî‘i akâlîmleri ve cemî‘i dünyânın ve yer ile gök mâbeyninin mîl hisâbın ve Yeni Dünyâ'yı bildirir.
EÇS X Y455b
(---) varakda 69 kâğızda, yine cümle akâlîmleri ve cibâlleri ve enhârları ve cümle şehr-i azîmleriyle ve Mısır içre cemî‘i ziyâretleri beyân eder.
EÇS X Y455b
(---) varakda 70 kâğızda, menâkıb-ı eş-şeyh Muhammed el-Bekrî ve menâkıb-ı eş-şeyh Alî şümürlisî ve menâkıb-ı eş-şeyh Gülşenîzâde (---) Çelebi.
EÇS X Y455b
(---) sahîfede 71 varakda, Mısır'ın cemî‘i tarîk-ı âmların ve mahallât yolların ve mevlûd-ı şeyh Seyyid Ahmed el-Bedeviyye ve şehr-i Dimyât'a ve şehr-i Reşîd'e gitdiğimiz yolları beyân eder.
EÇS X Y455b
(---) varakda, kasaba-i Tüffâhiyye ve Zifte ve kasaba-i Mît Gamr.
EÇS X Y455b
(---) varakda, taht-ı kadîm şehr-i Menûfiyye.
EÇS X Y455b
(---) varakda, kasaba-i Tanta.
EÇS X Y455b–Y456a
(---) varakda, mevlûd-ı Seyyid Ahmed el-Bedevî. Y 456a (---)
EÇS X Y456a
(---) varakda, acîbe-i kasaba-i Tanta ve evsâf-ı bâzbâzân-ı meydân-ı Bedevî.
EÇS X Y456a
(---) varakda, kasaba-i atîk Mahalletü'l-merhûm.
EÇS X Y456a
(---) varakda, kasaba-i Âbyâr ve şehr-i azîm Nehâriyye-i kadîm.
EÇS X Y456a
(---) varakda, kasaba-i Sâ ve mahalle-i Ebû Alî ve kasaba-i İbrâhîm Dessûkî ve mevlûdu.
EÇS X Y456a
(---) varakda, şehr-i kadîm Demenhûr.
EÇS X Y456a
(---) varakda, evsâf-ı şehr-i Hûş-ı Îsâ ve hikmet-i garîbe.
EÇS X Y456a
(---) varakda, sun‘-ı Hudâ gâsûl otu ve Medînetü'l-Ukkâb.
EÇS X Y456a
(---) varakda, kal‘a-i İskenderiyye.
EÇS X Y456a
(---) varakda kal‘a-i Ebûkîr.
EÇS X Y456a
(---) varakda, ve mine'l-acâyib hâtûn-ı Ebûkîr ve kasaba-i ma‘mûr Utku.
EÇS X Y456a
(---) varakda şehr-i azîm bender-i Reşîd.
EÇS X Y456a
(---) varakda, kal‘a-i Reşîd ve Merecü'l-bahreyn.
EÇS X Y456a
(---) varakda, Mahalletü'l-Emîr ve kasaba-i Birimbâl ve kasaba-i Diyey ve kasaba-i İdfîne ve kasaba-i Mutûbis ve mahalle-i Cemşîr ve kasaba-i Fezâre ve mahalle-i Deyrût ve kasaba-i Sindiyûn ve mahalle-i Atıf ve kasaba-i Füvve ve mahalle-i şürefâ ve kasaba-i şûrûm Beğ ve mahalle-i Sâlimiyye ve kasaba-i Mâlik ve mahalle-i şûmuhzât ve mahalle-i Rahmâniyye ve mahalle-i Dessûkî ve mahalle-i Ebû Alî ve Beled-i Merkâs ve mahalle-i Diyey-i Kebîr ve mahalle-i şibir Hîs ve mahalle-i şibir Rîş ve mahalle-i Mît Cenâh ve mahalle-i Mihalicse ve mahalle-i Sâh ve mahalle-i Kefr-i Cedîd ve mahalle-i Nakle.
EÇS X Y456a
(---) varakda, mahalle-i Farasdak ve mahalle-i İşlîmiyye ve mahalle-i Tâhiriyye ve mahalle-i Kefr-i Ziyâd ve mahalle-i şâbûr ve mahalle-i Selîmûn ve mahalle-i Kefr-i Nâhe ve mahalle-i Kefr-i Cedîd-i Kebîr ve mahalle-i Ebû Ahmed ve mahalle-i Buhayre ve mahalle-i Zağîre ve mahalle-i Tunûb ve mahalle-i Emrûz ve mahalle-i Tayerne ve mahalle-i Alkame-i Ebülcâvî ve mahalle-i Temâliyye ve mahalle-i Cizî ve evsâf-ı mahalle-i Tarrâne ve sun‘-ı Hudâ natrûn ve mahalle-i Zâviye ve mahalle-i Ebû Nişâne ve mahalle-i İşmûn Cûreys ve kefr-i Çerkes ve mahalle-i Kuta ve mahalle-i Ümmü Dînâr ve mahalle-i şirâvî ve mahalle-i Derâvî ve evsâf-ı Batnü'l-bakar.
EÇS X Y456a
(---) varakda, mahalle-i şubre ve mahalle-i Verrâk ve şehr-i İnbaba ve kal‘a-i Burlos ve menâkıb-ı azîm.
EÇS X Y456a
(---) varakda kasaba-i Beltîm ve sergüzeşt-i hakîr ve kasaba-i Sinâniyye ve şehr-i azîm Dimyât.
EÇS X Y456a
(---) varakda, kal‘ateyn-i Dimyât ve sedd-i Merecü'l-bahreyn-i Dimyât.
EÇS X Y456a
(---) varakda, kal‘a-i Tîne.
EÇS X Y456a–Y456b
(---) varakda, şehr-i Fereskûr ve beled-i şerebâz ve Mît Ebû Gâlib ve beled-i Re’sü'l-Halîc ve Mît Ebû Abdullâh ve beled-i Tahriyye ve beled-i Bûşât ve beled-i Dincî ve mahalle-i Muşâk ve mahalle-i şehr-i şirbîn ve evsâf-ı mahalle-i Birimbâl ve beled-i Diyâsıt ve Beledü'l-Hıyâriyye ve beled-i şîrîn Kâş ve vilâyet-i Dakhel ya‘nî Mansûre. Y 456b
EÇS X Y456b
(---) varakda, şehr-i Menzile ve evsâf-ı şehr-i Semennût ve taht-ı sânî şehr-i Garbiyye.
EÇS X Y456b
(---) varakda, kasaba-i şenbât-ı kebîr şehr-i kadîm Kalûbiyye.
EÇS X Y456b
(---) varakda, Mısır'dan Fûncistân menâzillerin beyân eder. Evvelâ kasaba-i Mûhân ve şehr-i azîm Benî Seyf ve kasaba-i Feşne.
EÇS X Y456b
(---) varakda, dıraht-ı sun‘-ı acîbe ve şehr-i ma‘mûr Minye.
EÇS X Y456b
(---) varakda, şehr-i İşmûnîn ve şehr-i Mellevî ve kasaba-i Dârûd ve kasaba-i Sanabû ve şehr-i azîm Menfalût.
EÇS X Y456b
(---) varakda, şehr-i kadîm İsyût.
EÇS X Y456b
(---) varakda, Cebelü't-Taylîmûnü'l-acîbetü'l-garîbe. Ve kasaba-i Ebû Tîh.
EÇS X Y456b
(---) varakda, kasaba-i Time ve kasaba-i Tahta ve hükûmet-i Cezîre ve kasaba-i Sûhâc ve kasaba-i Menşiye ve taht-ı Sa‘îd-i âlî dehlîz-i cisr-i ced[îd].
EÇS X Y456b
(---) varakda, Berberistân ve Sûdân şehirlerin beyân eder. Evvelâ kasaba-i Belâbis ve kasaba-i Füvve-i âlî ve şehr-i Kınâ.