İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y456b
(---) varakda, bender-i Kusayre, sâhil-i Bahr-i Süveys ve şehr-i Kûs.
EÇS X Y456b
(---) varakda şehr-i kadîm Aksureyn ve kal‘a-i Silsile ve kal‘a-i Kolombo.
EÇS X Y456b
(---) varakda, şehr-i kehene Sınbas ve şehr-i kadîm İsvân.
EÇS X Y456b
(---) varakda, hikmet-i Hudâ şecere-i acîbe.
EÇS X Y456b
(---) varakda, mine'l-acâyib ve'l-garâyib ve evsâf-ı şellâlât.
EÇS X Y456b
(---) varakda, kal‘a-i Ebvâb ve taht-ı Azraka Câzû.
EÇS X Y456b
(---) varakda, kal‘a-i kadîm şehr-i İbrîm. Ve İbrîm'den diyâr-ı Fûncistân şehirleri ve kal‘aların beyân eder. Evvelâ âl-i Osmân hudûdun beyân eder.
EÇS X Y456b
(---) varakda, hadd-i Fûncistân kal‘a-i Mağrak ve kal‘a-i Tennâre ve kal‘a-i Sese ve vasf-ı mancınık-ı Nemrûd-ı la‘în.
EÇS X Y456b
(---) varakda, kal‘a-i Narnarinte ve kal‘a-i (---). Ve kal‘a-i Sindî ve sahrâ-yı Dânika ve kal‘a-i Vârdân.
EÇS X Y456b
(---) varakda, sahrâ-yı Hankoc ve kal‘a-i Tumbusu ve kal‘a-i Hillet-i şükravî ve kal‘a-i Hafîr-i Fûncistân ve kal‘a-i Meşşu ve kal‘a-i Tumbul ve vilâyet-i Hardikan.
EÇS X Y456b
(---) varakda, kal‘a-i Firdâniye ve kal‘a-i Difna ve kal‘a-i Arko ve kal‘a-i Benni.
EÇS X Y456b
(---) varakda, kal‘a-i İrtid ve kal‘a-i İr[ni]ş ve kal‘a-i Ce[b]riyye ve kal‘a-i Hannâk-ı kadîm ve kal‘a-i Handak ve kal‘a-i Kuli ve kal‘a-i Bakır ve bilâd-ı Sûdân kal‘a-i Donkola ve sıfât-ı hayvân zûrnapây.
EÇS X Y456b
(---) varakda, şehr-i Zegave ve kal‘a-i Tangusi ve eşkâl-i acîbe-i ifrît câzû ve Hisâr-ı Kenîse ve câmi‘-i Hazret-i Süleymân.
EÇS X Y456b–Y457a
(---) varakda, kal‘a-i Abkor ve rabât-ı Deffâre ve kal‘a-i Melik İdrîs Y 457a ve kal‘a-i Gırri ve şehr-i azîm kal‘a-i Halfahi ve şehr-i kadîm Ilgun ve şehr-i azîm Koteray ve şehr-i Idey.
EÇS X Y457a
(---) varakda, kal‘a-i Hilleti'l-melik ve kal‘a-i Noci ve kal‘a-i Arbacı ve kelâm-ı acîbe-i bürâder-i melik ve kal‘a-i Itşân ve der-beyân-ı vâkı‘-ı hâl ve der-beyân-ı sıfat-ı gergerdân.
EÇS X Y457a
(---) varakda, eşkâl-i hayvân-ı kazık boynuz ve kal‘a-i Bakîs ve kal‘a-i Hilleti'r-Rikâb ve kal‘a-i Hilleti'l-Cündî ve taht-ı Fûncistân kal‘a-i Sennâre ve mülâkât-ı melik-i Fûncistân.
EÇS X Y457a
(---) varakda, lisân-ı İbrî ve iklîm-i arz-ı Sûdân.
EÇS X Y457a
(---) varakda, hatt-ı İstivâ'dan içeri vilâyet-i Rümeyletü'l-Himâl ve kal‘a-i Apşuka Sûdân ve ibret-nümâ-yı acîbe.
EÇS X Y457a
(---) varakda, ve mine'l-mudhiketü'l-garîbe.
EÇS X Y457a
(---) varakda, du‘â-yı Hindî ve şehr-i Ebû Temr ve şehr-i Boruşeş ve kal‘a-i Boruste ve hikmet-i Hudâ ve kal‘a-i Donkade.
EÇS X Y457a
(---) varakda, cebel-i garâyib-i Sindâs-ı acâyib ve vâdî-i Silcelâh.
EÇS X Y457a
(---) varakda, şehr-i azîm Rümeyleti'l-Himâl ve eşkâlât-ı acîbeleri beyân eder.
EÇS X Y457a
(---) varakda, vilâyet-i Cersinka ve Nîl-i mübârekin menba‘ın beyân eder.
EÇS X Y457a
(---) varakda, Fûncistân'dan Habeş menâzillerin beyân eder. Ve şehr-i Celâme ve şehr-i Cencefe ve şehr-i azîm Rümeyleti'l-Himâl ve yine taht-ı Fûncistân şehr-i Sennâre ve şehr-i Bakîs ve evsâf-ı vâdî-i garîb Koz ve vilâyet-i Dumbiye.
EÇS X Y457a
(---) varakda, şehr-i Porega ve eşkâl-i kalyemisk kedisi ve kal‘a-i Nazdi ve vâdî-i Abraş ve vilâyet-i Maymûnistân ve menzil-i Donkalâb ve cezîre-i Lü’lü’ ve menzil-i Etle.
EÇS X Y457a
(---) varakda, menzil-i Kum limanı ve taht-ı Habeş cezîre-i Sevâkin ve şehr-i Kif ve cezîre-i Dehlek ve mine'l-acâyib ve'l-garâyib ve kal‘a-i Musova.
EÇS X Y457a
(---) varakda, kal‘a-i Harkova.
EÇS X Y457a
(---) varakda, kal‘a-i Hindiye ve kulle-i Tuzla ve şehr-i harâb Behlûle.
EÇS X Y457a
(---) varakda, şehr-i kadîm Zeyla‘-i Harkova.
EÇS X Y457a
(---) varakda, ziyâret-i Baba Mendûb ve kasaba-i Seherta [Seherişa] ve kal‘a-i Vıkât ve şehr-i Hediyye ve şehr-i Razdan [Razdin] ve şehr-i azîm Mukdisu ve menzil-i kabîle-i Cinkale [Hınkale]. Ve Habeş'den Mısır menzillerin bildirir.
EÇS X Y457a
(---) varakda, elfâz-ı lisân-ı Habeşî ve lisân-ı âteş-perest Banyân ve menzil-i Hânend[e] ova ve lisân-ı fasîh Süryânî ve menzil-i kabîle-i Okut.
EÇS X Y457a
(---) varakda, lisân-ı İmrânî ve menzil-i şâha ve menzil-i vâdî-i Cenfita ve kal‘a-i İbrîm ve netîce-i seyâhat-i hakîr-i pür-taksîr.
EÇS X Y457a–Y457b
(---) varakda, İbrîm'den kabâ’il-i Künûz ve kal‘a-i Tûmânis ve beled-i Hammâm-ı Fir‘avn ve kal‘a-i Etfu ve kabâ’il-i Hüceyze ve kabîle-i Ca‘ferî Y 457b ve kal‘a-i İsne ve şehr-i kebîr Ermen ve şehr-i Kurna.
EÇS X Y457b
(---) varakda, şehr-i Nakkâde ve kasaba-i Hû ve mine'l-acâyib-i sun‘-ı Lâ-yezâl ve kasaba-i Farşût ve kasaba-i Semennût ve mine'l-acâyib-i Semennût ve kasaba-i Berdîs ve def‘â şehr-i Circe ve Elvâhâtları beyân eder. Elvâh-ı evvel, şehr-i Harke.
EÇS X Y457b
(---) varakda, Elvâh-ı kebîr şehr-i Kalîmûn ve hikmet-i Hudâ.
EÇS X Y457b
Bu fihris kitâbı bu mahalde tamâm oldu, ve's-selâm.
EÇS X Y1a
Y 1a Q 159b P 158b Elhamdülillâhi vahdehu ve kefâ ve selâmün alâ ibâdihi'l-lezîne'stafâ ve eşhedü en lâ-ilâhe illallâh vahdehu lâ şerîke leh ve eşhedü enne seyyidenâ ve mevlânâ Muhammeden abduhu ve habîbuhu ve resûluh.
EÇS X Y1a
Ve ba‘d, hamd-i bî-had ve senâ-yı bî-ad ol Hallâku'l-bâkî Rabbü'l-ibâd'a olsun kim cemî‘i mevcûd [u] mevcûdâtı ve arz [u] semâvât ve mülevven kâ’inâtı ademden "kün" ile âye[t]:
EÇS X Y1a
halk etdi.
EÇS X Y1a
Beyt: