İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y71b–Y72b
Ve mahrûse-i Mısır'da asâkire ve huddâmât-ı huccâca ve huddâmân-ı kisveye ve gayrı ser-i kârda olanlara elzem-i levâzımından olup iştirâ olunan eşyâlar bahâsile müfredâtı defter-i rûznâmede Y 72a mazbût olduğu üzre otuz üç kîse ile iki bin dörd yüz yigirmi dörd para ki bâlâda tahrîr olunan ulemâ ve ümerâ ve hil‘at mevâdlarının mecmû‘u iki bin yedi yüz seksen bir kîse ile yigirmi dörd bin sekiz yüz kırk dörd para etmeğile bâkî atebe-i aliyye-i felek-fersâ-yı hâkânîye ve südde-i seniyye-i şehinşâhî-i sultâniyyeye hazîne-i âmire içün irsâliyye cümle bin iki yüz kîse-i Mısriyye ki bâlâda zikr olunan üzre üç bin tokuz yüz seksen bir kîse ile yigirmi dörd bin sekiz yüz kırk dörd para masârîf-i seneviyye zabt u tahrîr olunup îrâd-ı senevî masârîf-i seneviyye ile müsâvî olduğun zâhir ü mübeyyin oldukdan sonra bâlâda zikr olunan mutahassılât-ı senevîden mâ‘adâ vezîr-i muhterem-i müşârun-ileyh hazretlerinin sa‘y u tahsîlleri ile zamân-ı tasarruflarında târîh-i kitâba değin rûznâme ve mukâta‘ât ve defâtir-i aklâm-ı müteferrika nâtık olduğu üzre Âsitâne-i sa‘âdete irsâl buyurdukları icmâlden sonra ziyâde-i hazîne-i âmire yigirmi üç kîse ile yigirmi bin paraya bâliğ olduğun müşârun-ileyh vezîr-i mükerrem ve düstûr-ı muhterem mahzar-ı cumhûrda istintâk P 184a ve istifsâr buyurduklarında cümlesi defâtir-i mezkûrede mastûr olduğu üzre senevî dîvân-ı Mısır'a îrâd olunan mâlın mecmû‘u üç bin tokuz yüz seksen bir kîse ile yigirmi dörd bin sekiz yüz kırk dörd paraya bâliğ olduğu ve masârîf-i seneviyye dahi rûznâme ve sâyir aklâmların yedimizde olan defâtirleri nâtık olduğu üzre Âsitâne-i sa‘âdet tarafına beher sene irsâli lâzım olan bin Q 186a iki yüz kîse ile ma‘an masârîf-i seneviyye üç bin tokuz yüz seksen bir kîse ile yigirmi dörd bin sekiz yüz kırk dörd para zabt u tahrîr olunup îrâd-ı senevî masârıf-ı seneviyye ile müsâvî ve bâlâda mezkûr olan mutahassılât-ı seneviyyeden mâ‘adâ vezîr-i müşârun-ileyh hazretlerinin sa‘y [u] himmetleri ile zamân-ı tasarruflarında târîh-i kitâbet-i sıhhat-nisâba dek rûznâme ve muhâsebe ve mukâta‘ât ve sâyir defâtir-i aklâm-ı müteferrika nâtıka olduğu üzre Âsitâne-i sa‘âdete irsâl buyurduları icmâlden sonra ziyâde cizye-i âmire yigirmi üç kîse ile yigirmi bin paraya bâliğ olduğun bi't-tav‘ insâf ikrâr ve i‘tirâf eyledikden sonra ba‘de'l-yevm hatt-ı hümâyûn-ı sa‘âdet-makrûn ile ma‘yûr olup düstûrü'l-amel olan defâtir kâyimmakâmlar zamânında hazîne-i âmireye ve sâyir îrâd u masârıf emvâlinin bir para ve bir hâbbesine zarâr u noksân ve halel ü husrân vâki‘ defterdâr-ı mezkûr ve sâyir erbâb-ı aklâm-ı mezkûre bi-esrihim deyn-i uhde Y 72b eylediklerinden sonra âye[t] sûre-i (---):
EÇS X Y72b
nassı mazmûn-ı belâgat-mektûba mazhar olan vezîr-i mükerrem hazretleri kendülere vârid olan hatt-ı hümâyûn şân-ı şerîf ile me’mûr olup âye[t] sûre-i (---):
EÇS X Y72b
mazmûn-ı itâ‘at-nümûnu üzre itâ‘at-i emr-i pâdişâhî ve imtisâl-i fermân-ı zıllullâhdan semîn sâk-ı ihtimâm ve tahrîk-i akdâm etmekleri ile ba‘de'l-yevm dahi sezâvâr-ı istihdâm-ı umûr-ı dîn ü devlet olanlara imtisâl-i itâ‘at farz olduğuna vâkıf olup umûr-ı dîniyyede ve evâmir [ü] nevâhî-i vülât bi-umûr-ı muhâlefet şer‘a muhâlif olduğu ma‘lûmları olmağile min-ba‘de'l-yevm umûr-ı mezkûrede tağyîr ü tebdîl ve tahrîf ü tavzîh ve tahvîl cilveger-i muhallâ‘-ı zuhûr olmasından ictinâb edüp matbah-ı erzâk-ı âlem ve menba‘a-i Nîl-i kesîr cereyân-ı ma‘âyiş-i benî âdem olan mahrûse-i Mısır-ı nâdiretü'l-asrda fukarâ-i Haremeyn-i şerîfeyn tarafına ve sâyir meşâyih-i kirâm-ı atebe-i aliyye-i husrevânîden bahş olunan mürettebât ve in‘âmât-ı ma‘âne sadaka-i câriye olmağın âye[t]:
EÇS X Y72b
âyet-i kerîmesi fehvâsı kabûl etmemeden hazer üzre olup min-ba‘d el-vechi mecâl muhâl ve ibtâluhu mümteni‘ü'l-imtisâl evtât(?) bâ-fermân-ı âlî hatt-ı hümâyûn-ı sa‘âdet-makrûn ile ârâyiş-i berîn olan aklâm-ı Mısrıyye'nin defâtir-i îrâd u masârıfı ve bu kitâb-ı sıhhat-nisâb dahi vezîr-i mükerrem-i müşârun-ileyh hazretlerinin ve bâlâda derûn-ı kitâbda esmâları nakş-ı levh-i beyân olan ümerânın ve ümerâ-yı nâmdâr-ı Mısrıyye'nin ve sâyir a‘yân [u] ağayân-ı dîvânın ve erbâb-ı aklâmların bi'l-cümle ittifâkları ile mezkûr hatt-ı şerîf kütb olunup lede'l-ihticâc düstûrü'l-amel ve ihticâc olunmak üzre kulle-i hızâneye vaz‘ olundu:
EÇS X Y72b
Tahrîren fî yevmi'l-hâmis min şehri Şevvâli'l-mükerrem sene 1082 isneyn ve semânîn ve elf ba‘de'l-hicreti'n-nebeviyyeti'l-Ahmediyye sallallâhu aleyhi ve sellem. Sûret-i imzâ-yı mollâ-yı Mısır a‘nî hazret-i Ebü'l-me’âl İshâkzâde Efendi eş-şehîr mâ fîhi min tekmîli hizâniyye me‘âl ve hatemtühâ bi-hâtimi't-tasdîk min udûli'r-ricâl. Vaka‘a anhü'l-abdü'l-münkesiri'l-bâl el-fakîr ilâ rabbihi zi'l-C[el]âl, Ebi'l-felâh Mehemmed es-Sâlih ibn İshâk el-kâdî bi-Mısır el-mahrûse, dâmet dâru'l-emâlî ve'l-âmâl, afâ anhümâ Rabbuhumâ yevme'l-hisâb ve's-su’âl. Temme hâze'l-mektûb fî şehri Şevvâl.
EÇS X Y72b
Der-beyân-ı icmâl-i îrâd u masârîf-i mahrûse-i Mısır an vâcib sene 1082 be-mûceb-i tahrîr-i müşârun ileyh İbrâhîm Paşa
EÇS X Y72b
an-Vilâyet-i Şarkıyye ve tevâbi‘hâ an kalemivilâyet-i mezkûr.
EÇS X Y72b
Kîse-i Mısrî: 1.084Küsûr: 13.394
EÇS X Y72b
Ve an-kalemi Garbiyye.
EÇS X Y72b
Kîse-i Mısrî: 1.057Küsûr: 7.057
EÇS X Y72b
Ve an-kalemi Şehr.Kîse-i Mısrî: 316Küsûr: 8.332
EÇS X Y72b–Y73a
Ve an-kalemi rûznâme.Kîse-i Mısrî: 167Küsûr: 9.531 Y 73a
EÇS X Y73a
Ve an-mukâta‘a-iîrâd-ı gılâl.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 26Küsûr: 17.728
EÇS X Y73a
Yekûn
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 3.650
EÇS X Y73a
Ve küsûr: 55.043
EÇS X Y73a
Kîse: 2.652
EÇS X Y73a
Yekûn
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 2.652,
EÇS X Y73a
3.978= 6.003
EÇS X Y73a
Küsûr kîse: 3.981
EÇS X Y73a
Küsûr: 5.043, 99.744
EÇS X Y73a
Küsûr: 34.844
EÇS X Y73a
Ve an-Küşûfiyye-i Kebîr.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 564
EÇS X Y73a
Küsûr: 10.000
EÇS X Y73a
Ve an-emvâl-imukâta‘a-i iskele.Kîse-i Mısrî: 547,
EÇS X Y73a
Küsûr: 965
EÇS X Y73a
Ve an-emvâl-i müteferrika ve an kalem-i muhâbese.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 100,
EÇS X Y73a
Küsûr: 5.548
EÇS X Y73a
Ve an-hulvân-ı hızâne,an cânib-i muhâfız.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 40,
EÇS X Y73a
Küsûr: 0000 hâlî
EÇS X Y73a
an-Mâl-ı hazîne-ikisve-i şerîf.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 22,
EÇS X Y73a
Küsûr: 10.789
EÇS X Y73a
an-Tefâvüt-i dîvân.Kîse-i Mısrî 55,
EÇS X Y73a
Küsûr 13.500