İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y73a
MinhâEl-masraf fî sene-i vâhide
EÇS X Y73a
Mevâcibât-ı ümerâ-yı muhâfızîn ve mevâcibât-ı asâkir-i mansûre.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 2.142
EÇS X Y73a
Küsûr: 7.194
EÇS X Y73a
Ve ihrâcât-ıHaremeyni’ş-şerîfeyn.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 347
EÇS X Y73a
Küsûr: 17.925
EÇS X Y73a
Ve ihrâcât-ı irsâliye ilâ Dergâh-ı âlî.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 97
EÇS X Y73a
Küsûr: 10.565
EÇS X Y73a
Ve mukâta‘ât ve ihrâcât-ı Dîvân-ı Mısır. Masraf.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 17Küsûr: 2.374
EÇS X Y73a
Ve berâ-yı cüsûr-ı sultânî teslîmât-ı keşşâf fî sene ve berâ-yı masârîf-ı zevâyâ ve meşâyih ve sâ’ir ulemâ-yı âlimdân ve mürettebât.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 63
EÇS X Y73a
Küsûr: 7.728
EÇS X Y73a
Umerâ-yı Mısırve asâkir-i mansûre.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 81
EÇS X Y73a
Küsûr: 1.570
EÇS X Y73a
Ve bahâ-i hil‘at berâ-yı erbâb-ı menâsıb ve seferliyân ve gayrih.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 33
EÇS X Y73a
Küsûr: 2.488
EÇS X Y73a
Ve irsâliyye ilâDergâh-ı âlî.
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 2.000
EÇS X Y73a
Yekûn, el-masraf:
EÇS X Y73a
Kîse-i Mısrî: 3.981
EÇS X Y73a
Küsûr: 24.844
EÇS X Y73a
Der beyân-ı ıstılâhât-ı lehce-i mahsûs-ı ahâlî-i Mısır
EÇS X Y73a
Evvelâ bu bilâd-ı Ümmü Dünyâ-yı Kâhire-i Mısır a‘yân [u] eşrâfının ıstılâhât [u] ibârâtları gûnâ-gûndur. Ammâ ekseriyyâ ehl-i Mısır kavm-i Çerâkese-i Hâşimî ve kavm-i Abaza-i Kureyşî ve kavm-i Sadşe ve kavm-i Gürcî ve Mikril ve Dâdyân ve Açıkbaş ve Rûs ve gayrı akvâmdan gûnâ-gûn memâlik kavmidir. Cenâb-ı Kibriyâ'nın takdîriyle bu zikr olunan kavimlerin her biri birer takrîb ile Mısır'a gelüp Hazret-i Yûsuf gibi esîr deyü satılup her biri birer hânedâna düşüp ilm-i kemâl [ü] ma‘rifet tahsîl edüp vak‘ [u] vakâr sâhibi olarak ihtiyâr olup azîz-i Mısır olurlar. Ammâ diyâr-ı Mısır Arabistân olmağile herbiri öz lehçe-i mahsûsaların terk edüp lisân-ı Arabî'de tekellüm ederler.
EÇS X Y73a
Ammâ Abaza ve Çerkes lisânı ağır lisân olmağile Arabî ile ve Türkî ile mülemma‘ kendülere mahsûs bir gûne ıstılâhât [u] ibârât peydâ edüp ahâlî-i Mısır içinde isti‘mâl olunur. Ammâ gayrı diyârda aslâ isti‘mâl olunmaz, ancak Mısır'a mahsûs bir gûne ıstılâhâtdır kim beyân olunur.
EÇS X Y73a–Y73b
Evvelâ Y 73b
EÇS X Y73b
Rıgîfya‘nî ekmek.
EÇS X Y73b
Vahhed Vâhid Vahud Allâhya‘nî bir Allâh.
EÇS X Y73b
Allâh sütr edeya‘nî Allâh örte,ya‘nî hıfz ede.
EÇS X Y73b
Futûr edelimya‘nî kahvealtıta‘âmı yiyelim.
EÇS X Y73b
Buyurun gadve edelimya‘nî öyle ta‘âmı yiyelim.
EÇS X Y73b
Ve ışve edelimya‘nî akşâm ta‘âmı yiyelim.
EÇS X Y73b
Ebrâr olduya‘nî Ramazân gecesi, evvel temcîd oldu, ana Ebrâr derler.
EÇS X Y73b
Selâm olduya‘nî sabâh temcîdi oldu.
EÇS X Y73b
Nîl vefâ etdiya‘nî Nîl güzel geldi.
EÇS X Y73b
Nîl vefâ etmediya‘nî gelmedi.