İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y170b
Esnâf-ı helvâcıyân: Dükkân seksen, nefer iki yüz. Bu Mısır'da sürülen hulviyyât ü zülbiyyât bir diyârda tenâvül olmaz. Pîrleri Hazret-i Ömer-i Halvâyî'dir. Ve,
EÇS X Y170b
Esnâf-ı şekerciyân: Dükkân yüz elli, neferât iki yüz. Ve,
EÇS X Y170b
Kârhâne-i şekerhâne kırk, neferât üç yüz. Mîrî, mî‘âd şekerleri işlenüp pâdişâh vekîlharcı Âsitâne'ye gönderir.
EÇS X Y170b
Esnâf-ı aşcıyân-ı balık: Dükkân seksen, nefer yüz.
EÇS X Y170b
Esnâf-ı balık sayyâdı: Nefer altı yüz. Cümle mîrîdir.
EÇS X Y170b
Bu cümle esnâf metâ‘ları ve kârların arz edüp çıragân ve gûnâ-gûn şakalar ederek şehir aşçıbaşısı ile paşa aşçı halîfesi atbaşı berâber mehterhânelerin çalarak ubûr ederler.
EÇS X Y170b
Onuncu Fasıl
EÇS X Y170b
Esnâf-ı bakkâlân ve hıref-i bâzârcıyân ve hıref-i sâbûncıyân ve hıref-i leblebiciyân: Bunların cümlesinin pîri Azî bin Nebbâş'dır. P 218b Selmân-ı Pâk belin Q 221b bağladı. Yüz yigirmi yaşında merhûm olup kabri Kudüs-i şerîfde Ayn-ı Selvân kurbunda medfûndur.
EÇS X Y170b
Bu tâ’ifenin cümlesi birlikde olmak ile cümle bin altmış dükkândır ve iki bin âdemdir. Pâk mükellef ü mükemmel esbâblar geyüp gûnâ-gûn şakalar edüp bakkâlbaşı ve bâzârbaşı atbaşı berâber mehterhânelerin çalarak ubûr ederler.
EÇS X Y170b
On birinci fasıl
EÇS X Y170b–Y171a
Esnâf-ı cerrâhân: Dükkân yigirmi, nefer Y 171a altmış. Pîrleri Ebû Ubeyd Kassâb'dır, Selmân-ı Pâk belin bağladı, kabri Lahsa'dadır. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı hukemâ: Dükkân on tokuz, neferât kırk. Pîrleri Hazret-i Lokmân'dır ve Hazret-i Risâlet asrında Zünnûn-ı Mısrî'dir, Hazret-i Alî belin bağladı. Andan,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı ma‘cûncıyân: Dükkân iki yüz, neferât iki yüz yigirmi. Hâşimî ve esrâr ma‘cûnu gâyet ziyâde isti‘mâl olunur.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı mâ-i devâkâr: Bunlar zâter ve na‘nâ ve lisân-ı sevr ve hindibâ misilli giyâhâtdan su çıkarırlar.
EÇS X Y171a
Bu ehl-i hırefin cümlesinin dükkânları yokdur, ammâ hânelerinde işlerler, yetmiş nefer kimesnelerdir.
EÇS X Y171a
Ve bu bâlâdaki esnâflar cümle üç yüz altmış asker olup pür-silâh mü’eddebâne hekîmbaşı ve cerrâhbaşı atbaşı berâber mehterhâneleri ile ubûr ederler.
EÇS X Y171a
On ikinci fasıl
EÇS X Y171a
Esnâf-ı kılıccıyân: Dükkân yüz on, neferât üç yüz.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı mızrak demrencisi: Dükkân otuz, nefer altmış beş. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı mızrakzencisi: Sultân Hasan câmi‘i dibinde on dükkândır, yigirmi neferdir. Ammâ cümle Urbân bunlara muhtâcdır.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı bıçakcıyân: Dükkân iki yüz, neferât iki yüz altmış. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı kıncıyân: Dükkân yigirmi, nefer otuz. Sağrıcı yokdur. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı tüfengciyân: Dükkân otuz, nefer yetmiş beş.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı vezneciyân: Dükkân yigirmi, nefer elli beş.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı tüfeng fişengcisi: Dükkân on, nefer on sekiz kâmil. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı bârûdcu: Demirkapu dibinde dükkân on, nefer on sekiz. Pîrleri Cemşîd'dir ve bunlar cebecibaşıya tâbi‘dir. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı fitilciyân-ı tüfeng: Dükkân altı, nefer on bir. Ammâ iki bin dahi Berberî kavmi kettân çöpünden yedek fitil bükerler. Bunlar dahi ellerinde birer ikişer kandîller ile ve omuzlarında ucları yanmış fitiller ile lisânlarınca şakalar ederek, bu bâlâda zikr olunan cümle iki bin sekiz yüz elli iki âdem tüfenglerin atup arz-ı kâlây ederek kılıccıbaşı ve tüfengcibaşı atbaşı berâber mehterhânelerin çalarak ubûr ederler.
EÇS X Y171a
On üçüncü fasıl
EÇS X Y171a
Esnâf-ı haddâdân: Dükkân iki yüz, neferât sekiz yüzdür kâmil. Bunların pîri Hazret-i Dâvûd'dur. Ammâ Risâlet-penâh asrında Ebû Zeyd-i Müslim'dir, Selmân belin bağladı, kabri San‘ân'dadır.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı na‘lkesen: Dükkân kırk, nefer yüz elli.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı mismârân ya‘nî egserci: Dükkân yigirmi, nefer yüz yigirmidir kâmil. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı eğeci: Gülşenî tekyesi altında, dükkân altı, nefer ondur. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı keserci: Dükkân altı ve nefer yigirmi.
EÇS X Y171a
Esnâf-ı minşârciyân ya‘nî destereciler: Bunların destereleri gayrı gûnedir. Dükkân altı, nefer yigirmi. Ve,
EÇS X Y171a
Esnâf-ı kömürcüyân: Bundukanî kurbunda ve Nizâmiyye cenbinde ve gayrıda, dükkân elli ve neferât altmış.
EÇS X Y171a–Y171b
Esnâf-ı kilidciyân: Dükkân on, nefer Y 171b on beş.
EÇS X Y171b
Esnâf-ı çilingirân: Dükkân elli, neferât yüz toksan. Ve,
EÇS X Y171b
Esnâf-ı üzengiciyân: Dükkân kırk, nefer yüz elli. Ve,
EÇS X Y171b
Esnâf-ı makascıyân: Dükkân yigirmi, nefer altmış. Ve,
EÇS X Y171b
Esnâf-ı na‘lçacıyân: Dükkân on beş ve nefer on beş. Ve,