İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y259b
Ve bu târîh dahi bizzât vücûd-ı şerîfleri âsûde olan mermer sandûkanın ser-i sa‘âdetleri etrâfında yekpâre çâr-gûşe beyâz mermer üzre Kûfî hat ile tahrîr olunmuşdur.
EÇS X Y259b
Ammâ garâbet budur kim bu hakîr bin elli sekizde Bağdâd-ı behişt-âbâda vardıkda (---) (---) Zeynelâbidîn hazretlerin ziyâret etdik, ol dahi binâ-yı azîm âsitânedir. Ba‘dehu bin seksen ikide hacc-ı şerîfden Medîne-i münevverede Bakî‘'e varup Hazret-i Abbâs cenbinde İmâm Zeynelâbidîn'i ziyâret etdik. Vücûd-ı şerîfleri kande medfûn idüğine âlem-i hayretde kalup rûh-ı şerîfleriyçün birer Yâsîn-i şerîf tilâvet edüp rûhâniyyetlerinden istimdâd taleb etdik. Hak kabûl-i dergâh ede, âmîn.
EÇS X Y259b
Ammâ Ümmü Dünyâ olan Mısır'da niçe bin âl-i Resûl ashâb-ı ervâh-ı enbiyâ vü evliyâ vardır, ammâ âlem-i seyâhatimizde ale't-tertîb ziyâret etdiğimiz üzre tahrîr etdiğimiz beyân olunur.
EÇS X Y259b
Ziyâretgâh-ı ümmet-i Tâbi‘în
EÇS X Y259b
Evvelâ Hazret-i şeyh Yeşkür. Recül-i sâlih idi. Câmi‘-i İbn Ahmed Tolun hareminde medfûndur. Câmi‘-i Tolun cebel-i Yeşkür'dedir. İbâdetgâh ve ziyâretgâh-ı kadîmdir.
EÇS X Y259b
Ve Bâb-ı Safî hâricinde sağ cânibinde kıble ile şark tarafında Bâbü'l-Cedîd'e yüz adım karîb eş-şeyh el-İmâmü'l-âlem el-allâmetü'z-zâhid Ebû Muhammed Abdullâh ibn Veheb ibn Müslim: Sâhib-i Mâlik ibn Enes, ahadü'l-ulemâ beyne'l-e’immeti'l-mebrûrîn, semi‘a Mâlik ibn Enes ve İbn Ebî Zîb ve Rûh ibn Abdülcebbâr ve Hîre ibn Serîh ve el-Leys ibn Sa‘d, radıyallâhu anh. Kibâr-ı kümmelînden kibâr kimesnedir. Ve,
EÇS X Y259b
Kabr-i Kadı Bekkâr radıyallâhu anh ibn Kanbiyye(?) ibn Esed ibn Abdullâh ibn Beşir ibn Ebî Bekir ibn Hâris: Mevlâ-i Resûlullâh'dır. Mısır'a kadı olmuşdur, Mütevekkil Alallâh'dan mukaddem; ba‘dehu sene sitt ve erba‘în, kable vilâyet İbn Tolun, ve kâne muhaddisen celîlen. (---) (---) (---) (---) (---) medfûndur. Ve,
EÇS X Y259b–Y260a
Kabr-i eş-şeyh Cez‘al: Ulemâ-yı mütebahhirînden kimesne idi. Y 260a Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şeyh Etâ: Beyne'l-halk mahbûbü'l-kulûb recül-i sâlih kişi idi, rahmetullâhi aleyh. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i el-Hayr bin Na‘îm bin Mürre bin Lerîb, ve yüknâ Ebâ İsmâ‘îl: Fuzalâ-yı muhaddisîndendir. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i Fâtıma binti Abdülhamîd bin Ömer bin Hamza, tüvüffiyet rahmetullâhi aleyh sene tis‘ ve seb‘în ve mi’e [179]. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şerîf Tabâtabâ Ebû Muhammed Abdullâh ibn Ahmed bin Alî bin el-Hasan ibn İbrâhîm ibn el-Hasan bin Ali ibn Ebî Tâlib, rahmetullâhi aleyh: Sitti Nefîse kurbunda medfûndur. Ve dahi ana karîb,
EÇS X Y260a
Kabr-i Ferec: şerîf Tabatabâ'nın gulâmıdır, Tabatabâ'dan mukaddem vefât etmişdir. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i Erba‘în: Sandûkasının taşı üzre celî hat ile böyle tahrîr olunmuşdur: Yahyâ ibn Bekir hüve sâhibü'l-vatâ. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i Nefâl-le(?) Abdurrahmân: Min evlâdı Hazret Osmân radıyallâhu anh, tevelledehu zevce-i Külsûme binti Hazret-i Resûl. Bu Abdurrahmân Hazret-i Osmân oğludur. Hazret-i Peygamber kızı Ümmü Külsûme Hazret-i Osmân zevcesidir, andan vücûda geldi. Sitti Nefîse cenbinde medfûndur. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i Abdullâh ibn Revâha: Hâvî-i(?) Resûlullâh'dır. Ve,
EÇS X Y260a
Kubûr-ı eşrâf-ı Mekke
EÇS X Y260a
Cümlesi Sitti Nefîse kurbunda câmi‘ü's-Sitt sâhasında medfûnlardır. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i Ebülceyş Alî ibn Ahmed ibn Tolun: Ve mevlidüh sene selâse ve ışrîn ve mi’eteyn, ve tüvüffiye rahmetullâh şehîd fî Cemâziyelâhir sene selâse ve semânîn ve mi’eteyn [C. 283]. Kabr-i şerîfleri Hazret-i Ebâ Bekir evlâdı Muhammed Ekber cenbinde kömistânda bir kubbe-i âlî içinde medfûndur. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şerîfü'l-Cârûdî ve kabr-i el-Bekrî ve dahi kabr-i el-Makremî: Bu üç nefer kimesneler vâ‘ız [u] nâsıhlar idi, bir yerde medfûnlardır. Ve bunlara karîb,
EÇS X Y260a
Kabr-i Sağîr Kâtib: Ziyâretgâh-ı azîmdir. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şerîfe Fâtıma ibneti Muhammed bin Îsâ ibn Muhammed bin İsmâ‘îl ibn İbrâhîm ibn Q 256a P 253a el-Hasan ibn el-Hüseyn ibn Alî ibn Ebî Tâlib: Mısır'ın cânib-i cenûbunda âsitâne-i azîmdir ve ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır. Tarîk-ı âm üzre vâki‘ olmağile züvvârdan aslâ hâlî değildir. Husûsâ nisvân tâ’ifesi bir ân münfek olamazlar. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şeyh el-Câmî, kuddise sırruh: Kayıtbay çölünde bir kubbede medfûndur. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şeyh Ebûbekir el-İdfevî: Kibâr-ı ulemâdan şeyhü'l-kurâdır. Meşhed-i Hüseyin kurbunda âsûdedir. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şeyhü'l-Fakîh Ebü'l-Kâsım Abdurrahmân bin eş-şeyh Ebûbekir el-İdfevî: Ulemâ-yı muhaddisîndendir. Ve kabr-i şerîfi üzre: Tüvüffiye eş-şeyh Ebü'l-Kâsım Abdurrahmân selhi Zi'l-ka‘de sene seb‘ ve ışrîn ve erba‘imi’e. [Za. 427] Ve kabr-i şerîfi pederinin ayağı dibinde medfûndur. Kubûrlarına beyne'n-nâs kubûru'l-havlâneyn derler. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şeyh el-İmâm Ebî İshâk ibn İbrâhîm ibn Sa‘îdü'l-Cibâl el-Hâfız, rahmetullâhi aleyh: Cebel-i Mukattam dâmeninde âsûdedir. Ve,
EÇS X Y260a
Kabr-i eş-şeyh Ebü'l-Hasan ibnü'r-Rufâ el-Musallî: Câmi‘-i atîk kurbunda evlâdları ile bir yerde medfûnlardır. Ve,
EÇS X Y260a–Y260b
Kabr-i Y 260b şükrü'l-Eyke: Keşf ü kerâmet sâhibi kümmelîn ve mütebahhirînden kimesnedir. Ve buna karîb,
EÇS X Y260b
Kabr-i İbn Reyhân el-Müslim el-Maktûl: Emr-i azîm ziyâretdir. İmâm-ı A‘zam hazretlerinin telâmîzlerindendir. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i eş-şeyh el-imâm Ebi'l-Hasan Alî bin İbrâhîm el-Havfî: Ebûbekir el-İdfevî hazretlerinin halîfelerindendir. Müfessirîn [ve] muhaddisînden bahr-i me‘ânî kimesnedir. Yine üstâdları cenbinde medfûnlardır. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i el-Kadı Ebe'l-Hasan Alî ibn el-Hasan ibn el-Hüseyin el-ma‘rûf bi-İbni'l-Hal‘î ve vâlidühü medfûnun ilâ cânibih. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i eş-şeyh Ebâ Abdullâh Muhammed bin eş-şeyh el-Ma‘rûf: Tüvüffiye sene erba‘ aşer ve hamsimi’e [514]. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i Ebî Nasr Sarrâc el-Âmirî: Bağdâdî'dir. Hazret-i Alî huzûrunda Selmân-ı Fâris belin bağlayup icâzet sarrâcların silsilesi ana müntehîdir. Sene 314 târîhinde vefât edüp Sarrâclar mescidinde medfûndur. Ma‘rûf ziyâretgâhdır. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i şeyh Ebü'l-Kâsım: el-Vezîr Ebü'l-feth es-Sar‘ânî ile ikisi bir kubbede medfûnlardır. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i el-Bistâmî: Karâfe-i bâsikin(?)'de Melik Arab hazretleri ile bir yerde âsûdelerdir. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i el-Cürcânî: Üç pâdişâha vezîr olmuşdur. Zamân-ı sa‘âdetlerinde kutbiyyete kadem basmış ziyâret-i azîmdir. Hâlâ Kayıtbay yaylasında âsitânesinde medfûndur. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i Hazret-i eş-şeyh Nâtık: Merkad-ı pür-envârına cümle ahibbâ ile defn ederken lahde nüzûl ederlerken âye[t]:
EÇS X Y260b
âyetin râyegân tilâvet etdüklerin cümle huzzâr-ı meclis istimâ‘ edüp kabr-i Nâtık dediler. Kayıtba[y]'dan kıble cânibine berriyede bir kubbe-i sagîrede medfûndur. Ve buna karîb,
EÇS X Y260b
Kabr-i el-Ukbe Ömer el-Kudsî, rahmetullâhi aleyh. Ve,
EÇS X Y260b
Kabr-i Ebülfazl ibn el-Cevherî: Sene 481 merhûm olup oğlu Ebü'l-berekât ile karâfe-i mücâvirînde medfûnlardır. Ve,