İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y265a
Ziyâret-i eş-şeyh Hasan el-şâzilî: Hızbü'l-Bahr sâhibidir. Câmi‘inde medfûndur. Ekseriyyâ masrû‘ olan kimesnelere kırk gün Hizbü'l-Bahr okunup bi-emrillâh halâs olur, meşhûr-ı âfâkdır. Sene 656 târîhinde merhûm olmuşdur, rahmetullâhi aleyh. Ve buna karîb,
EÇS X Y265a
Kabr-i eş-şeyh Sâkiniyye: Yine kendü câmi‘inde medfûndur. Ve kadıasker sarâyı kurbunda,
EÇS X Y265a–Y265b
Ziyâret-i eş-şeyh Merzûk-ı Kifâfî: Tarîk-ı Seyyid Ahmed el-Bedevî'de ulu sultândır. Selîm Hân ile Mısır fethinde mülâkat olmuşdur. Circeli Alî Beğ üzerlerine bir câmi‘ ve bir kubbe-i mehbıt-ı pür-envâr inşâ etmişlerdir. Ve Ebüssu‘ûd-ı Cârihî ile hem-asır olmağile Sultân Selîm hakkında ikisi "Yâ Selîm ta‘al ile'l-Mısır" buyuranlardan bu Merzûk-ı Kifâfî ve Ebüssu‘ûd-ı Cârihî'dir, kuddise sırruhu'l-azîz. Ulu sultândır, gâyet çok fukarâsı vardır, tarîk-ı Kifâfî derler, Ahmediyye'ye müntehî derler. Ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır. Kubbesinde üç halîfesi ile âsûdedirler. Ve kubbesinin cânib-i erba‘asında Y 265b niçe yüz zerdeste ve harbe ve şepkülâh ve tabl u nakâre ve nefîr ve alâmâtlar vardır. Ve Kantaratü'l-Leymûn kurbunda,
EÇS X Y265b
eş-şeyh Muhammed Inânî. Ve Derb-i Cemâmîz kurbunda,
EÇS X Y265b
Kabr-i eş-şeyh Hanefî, kuddise sırruhu. Ulu sultândır, fukarâsı bî-şümârdır. Âyende ve revendeye ni‘metleri mebzûldür. Yine kendi câmi‘i içinde medfûndur. Tekyesinin hareminde bir ulu nâbıka dırahtı vardır. Ve Bâb-ı şa‘riyye kurbunda,
EÇS X Y265b
Ziyâret-i azîm-i eş-şeyh şa‘râvî: Kutbiyyete kadem basmış idi. Yine câmi‘leri içine medfûndur. Menâkıbları hadden bîrûndur. Binden mütecâviz mücelled te’lîfâtları vardır kim ilm-i tasavvufda lâ-nazîrdir. Tabakât-ı şa‘râvî ve Mîzân-ı şa‘râvî cihân-ârâ kitâblardır. Hâlâ ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır. Ve Mısır içinde Koyun Bâzârı kurbunda Sirkeciler mahallesi içinde,
EÇS X Y265b
Ziyâret-i Sultân Aybeğ et-Türkmânî: Tarîk-ı âm üzre kubbesiz bir örtü altında medfûndur. Lâkin cânib-i erba‘asında beyâz mermerden dîvâreler vardır. Ol mermerler üzre bir gûne Kûfî hat tahrîr olunmuşdur kim Fes ü Merânkeş ulemâları gelüp kırâ’at etmede âcizlerdir, gâyet musanna‘ hatdır.
EÇS X Y265b
Sultân Aybeğ et-Türkmânî oldur kim hâlâ Ka‘be-i şerîfin siyâh harîr kisvesini vakf eden şecerüddür nâm hâtûnun ehlidir. Bir kerre şecerüddür Hâtûn pâdişâh yerine geçüp melike oldu. Azîmü'ş-şân melike idi. Hikmet-i Hudâ yerine Aybeğ et-Türkmânî ehli gulû-yı âm ile halîfe olur. Bir gün şecerüddür Aybeğ et-Türkmânî'ye hâtırmânde olup Aybeğ hammâmda gusül ederken şecerüddür fursat ganîmetdir, deyüp câriyelere emr edüp Aybeğ'i hammâmda gâfil bulup câriyeler Aybeğ'e kılıç üşürüp birkaç yerden mecrûh ederlerken şecerüddür meğer gâyetü'l-gâye mülahhama ve müşahhama hâtûn-ı muhibb-i hûn idi, hammâmın kubbesi üzre câm deliğinden Aybeğ'in ceng [ü] cidâlin temâşâ ederken meğer koca Aybeğ et-Türkmânî cür’et sâhibi imiş, hemân câriyenin birinin elinden uryân kılıcı alup uryân Türkmân dalyarak olup hammâmda câriyelere yarak ururken şecerüddür görse kim Aybeğ yaraklanup câriyelere yarak urmada kudurup halâs oluyor, hemân şecerüddür cân havli ile hammâm kubbesi üzre firâr edem, derken ol mülahham u mücesseme hâtûn hammâm kubbesiyle bile aşağı çöküp hikmet-i Hudâ Aybeğ et-Türkmânî önüne düşüp mecrûh olur. Derhâl Aybeğ şecerüddürr'ü,
EÇS X Y265b
"Hay mel‘ûne ve mekkâre" deyü katl eder.
EÇS X Y265b
Aybeğ dahi ol câriye zahmlarından şehîd olup ol mahalde medfûndur. şecerüddür dahi yine ol mahalde câmi‘i içinde Aybeğ elinden şehîde olan cevârîler ile bir yerde medfûnelerdir.
EÇS X Y265b–Y266a
Ammâ kabr-i şecerüddür ma‘mûr [u] âbâdândır. Evkâfı çokdur, gâyet mün‘ime hâtûn imiş. Selef Y 266a mülûklerinden Beyt-i şerîfi harîr ile örtmek bir pâdişâha nasîb olmayup hâlâ şecerüddür Hâtûn'a müyesser olup her sene yüz yetmiş kîse evkâfından masrûf olunup Mekke-i mükerremeye kisve-i şerîfe gider. Mısır'da Yûsuf köşkünde üç yüz âdem zerdûz harîr ile dokuyup tamâm ederler kim vâcibü's-seyrdir. Ve Karâfe-i suğrâda,
EÇS X Y266a
Ziyâret-i Kadı (---) (---): Ulu sultândır. Ve,
EÇS X Y266a
Hulefâ-yı Abbâsiyân'dan ibtidâ Mısır'a mâlik olanlardan el-Mustansır Billâh'dır: Hulâgû Tatarı âl-i Abbâsiyân['ı] cümle şehîd edüp ehl-i Bağdâd'ın ehl [ü] ıyâlin tu‘me-i şemşîr edüp Bağdâd'ı harâb ü yebâb, binâların türâb ve halkını kebâb etdüği mahalde el-Mustansır Billâh bâdiye-i Arab'da bulunup halâs oldu. Ba‘dehu Mısır'da Tâhir Baybars halîfe iken el-Mustansır Billâh'ı Mısır'a da‘vet edüp sene 659 târîhinde Mısır'da sikke ve hutbe sâhibi olup Mısır'ı yine Tâhir Baybars'a verüp Tâhir Baybars ile halîfe Mustansır şâm'a gidüp halîfe şâm'dan ecdâdı tahtı olan Bağdâd'a gidüp Tâhir Baybars Mısır ve şâm ve Haleb'e müstakil pâdişâh oldu, ammâ sikke ve hutbe âl-i Abbâsiyân üzre tilâvet olunurdu.
EÇS X Y266a
El-Mustansır Bağdâd'a varup âl-i Abbâsiyân tâze cân bulup âl-i Abbâsiyân'ın on yedincisi el-Mütevekkil Alallâh Mısır'a gelüp Kal‘atü'l-kepş'de el-Mustansır Billâh içün binâ olunan sarâyda sâkin olup sikke ve hutbe sâhibi oldu, ammâ hüküm Tâhir Baybars'ın idi. Andan sene 666 vefât idüp,
EÇS X Y266a
Kabr-i el-Mütevekkil P 255b Alallâh: Sitti Nefîse kubbesi önündeki kubbe içre medfûndur. Andan,
EÇS X Y266a
Meşhed-i Hâkim Bi-emrillâh: Bu dahi Hulâgû asrında bâdiye-i Arab'da âlem-i sabâvetde bulunup Mısır'a firâr edüp Mısır'da Kal‘atü'l-kepş'de kırk bir sene halîfe nâmıyla mu‘ammer olup hayli sefâhetler edüp Kademü'n-Nebî önündeki kaya üzre bir rasad îcâd edüp hâşâ geceyi gündüz ve gündüzü gece edüp bir kes rûz-ı rûşende kapusundan taşra çıksa katl ederdi. Gecedir, deyü herkes gündüz yatırlardı, ahşam oldukda Q 258b cümle Mısır çerâgân olup gündüzdür, deyü herkes bey‘ [ü] şirâsına meşgûl olurdu. Kırk bir sene bu gûne evzâ‘ [u] etvârına Cenâb-ı Bârî imhâl edüp âhir bir kurâda hemşîresi kendüyi katl edüp Sitti Nefîse civârında defn etdiler, hâlâ anda âsûdedir.
EÇS X Y266a–Y266b
Bâb-ı Nâsır'daki Câmi‘-i Kebîr'i binâ edüp câmi‘-i Ezher'i at mezbelesiyle pür eyleyüp cemâ‘atine birer nân ve birer sahan şorba ta‘yîn verüp kendü câmi‘ine da‘vet ederdi. Halk câmi‘ine varmayup yine câmi‘-i Ezher'in mezbelesi içre ders okuyup ibâdet ederlerdi. Tâ ki Bi-emrillâh Hâkim mürd olup câmi‘-i Ezher'i tathîr edüp Y 266b talebeler ilâ-hâze'l-ân anda mâl-â-mâldir. Hâkim câmi‘inde hâlâ cemâ‘at kalîldir, zîrâ zulm ile binâ olunmuşdur, anda kılınan ibâdetde lezzet yokdur. Ve,
EÇS X Y266b
Kabr-i el-Hâkim Bi-emrillâh Ahmed ibn el-Müstekfî Billâh Süleymân: 12 sene halîfe olup Sultân Melik Sâlih ibn el-Melikü'n-nâsır zamânında sene 753 tâ‘ûndan merhûm olup Sitti Nefîse cenbinde bu dahi medfûndur. Ve,
EÇS X Y266b
Meşhed-i el-Muktazıd Billâh: Dahi Sitti Nefîse kurbunda âsûdedir. Ve,
EÇS X Y266b
Meşhed-i el-Mütevekkil Alallâh Muhammed ibn el-Muktazıd Billâh Ebûbekir: Halîfe olup sene 785 Berkûk Sultân Çerkes halîfe olup saltanata tâlibdir, deyü el-Mütevekkil'i hal‘ edüp Kal‘atü'l-Cebel'de haps etdi. Altı seneden sonra Berkûk el-Müvekkil'i hapisden ıtlâk edüp yine halîfe etdi. Sene 797 Yıldırım Bâyezîd Hân Rûm'da halîfe olup teberrüken ve teyemmünen el-Mütevekkil'e elçi gönderüp izin taleb edüp anlardan tecdîd-i bî‘at etdi. El-Mütevekkil dahi Yıldırım Hân'a bir seccâde ve bir Kelâm-ı İzzet ve bir kılıç ve bir at ve bir koyun gönderüp menşûr ve yarlığ-ı belîğler verdi. Ba‘dehu Yıldırım Hân'a bu vaslalar vâsıl olunca kânûn üzre müstakil pâdişâh olup yıldırım gibi kâfiristânı nehb ü gâret edüp yedi yüz hutbe sâhibi oldu. Beri tarafda el-Mütevekkil Alallâh'ın haps ü azli ve yine halîfeliği cümle kırk beş sene oldu. Ba‘dehu Sultân Ferec bin Sultân Berkûk asrında merhûm olup bu dahi Sitti Nefîse civârında medfûndur, rahmetullâhi aleyh. Ve,
EÇS X Y266b
Meşhed-i el-Vâsık Bi-emrillâh Ömer bin İbrâhîm ibn el-Müstemsik Billâh ibn Hâkim Bi-emrillâh: Sene 788. Sitti Nefîse kurbundaki kubbe-i âlîde âsûdedir. Ve,
EÇS X Y266b
Meşhed-i el-Muktazıd Billâh Dâvûd bin el-Mütevekkil Alallâh Muhammed: 32 sene halîfe olup Sultân Çakmak ile şâm Tarabulus'u gazâsında ma‘an feth edüp mansûr [u] muzaffer Mısır'a geldiklerinde sene 845 târîhinde el-Muktazıd Billâh merhûm olup Sultân Çakmak piyâde olup bükâ ederek cenâzesin ketfinde Sitti Nefîse'ye varınca götürüp Sitti Nefîse önündeki hulefâlar kubbesinde defn etdiler. Zîrâ cedd-i izâmları olan âl-i Abbâsiyânların âşiyânı ol makâm-ı mübârek idi. Hâlâ ol makâm-ı şerîfde niçe yüz pâdişâh-ı selef ve niçe bin şehzâdegân ömr-i nâzenînlerin telef edüp anda pinhândırlar. Ve,
EÇS X Y266b
Meşhed-i el-Müstekfî Billâh Süleymân bin el-Mütevekkil Alallâh Muhammed: Karındaşı el-Muktazıd'dan sonra mesned-i hilâfete cülûs edüp ancak tokuz ay halîfe olup el-Melikü't-Tâhir Sultân Çakmak cenâzesine hâzır olup Sitti Nefîse yanında birâder-i mihteri Muktazıd Billâh yanında Bi-emrillâh defn olundu. Ve,
EÇS X Y266b–Y267a
Meşhed-i el-Müstencid Billâh Yûsuf ibn el-Mütevekkil Alallâh Muhammed: Müddet-i hilâfeti 25 sene oldu, sene 884 vefât edüp Y 267a Sultân Kayıtbay cenâzesine hâzır olup bu dahi Sitti Nefîse'de defn olundu. Ba‘dehu Ebü'l-feth Sultân Mehemmed İslâmbol'u feth etdükde el-Müstencid Billâh'ın fevtin istimâ‘ edüp hayli te’essüf çeküp gazâ mâlinden bir zerdûz ibret-nümûn cibinliği Akşemseddîn halîfesi Burhâneddîn-i Muğlavî ile Sultân Kayıtbay'a gönderüp el-Müstencid Billâh'ın kabr-i şerîfi üzre sandûkasına sütr etmişlerdir. Hâlâ yine anınla mestûrdur. Bir Freng-pesend bir kâr-ı bî-mânend musanna‘ cibinlikdir. Ve,
EÇS X Y267a
Meşhed-i el-Mütevekkil Alallâh Abdülaziz bin Ya‘kûb ibn el-Mütevekkil Alallâh: 19 sene halîfe olup sene 903 târîhinde el-Melikü'n-Nâsır Muhammed Sultân Kayıtbay asrında el-Mütevekkil ile Sultân Muhammed bir günde merhûmeyn, el-Mütevekkil'i Sitti Nefîse civârında, Sultân Muhammed'i Eski Mısır'a defn etdiler.
EÇS X Y267a
Ammâ bu el-Mütevekkil Alallâh gâyet müsin halîfe idi. Hattâ fâtih-i Mısır Sultân Selîm Hân ile fetihde bile idiler. Ba‘de'l-feth Selîm Hân bunların sohbetinden hazz edüp İslâmbol'a götürüp Perî Paşa sarâyın müheyyâ etdiler. Bi-emri Hudâ Selîm Hân merhûm olup Süleymân Hân ile ülfet ederken el-Mütevekkil'in pederinin Mısır'dan fevti haberi gelüp Süleymân Hân izniyle Mısır'a halîfe olmağa me’zûn olup Ebussu‘ûd hazretleri huzûrunda dest-bûs edüp bir donanma-i azîm ile Pılak Mustafâ Paşa kapudan paşa olup el-Mütevekkil Alallâh'ı tevekkülen alallâh deyüp İslâmbol'dan yedi günde İskenderiyye'de lenger-endaht edüp andan iki günde Mısır'a dâhil olup vâlî-i Mısır Dâvûd Paşa istikbâl edüp alay-ı azîm ile ecdâdları tahtı olan Kal‘atü'l-kepş'de meks etdirüp mesned-i hilâfete cülûs eder. Müddet-i hilâfet 23 sene.
EÇS X Y267a
Ve yine sene 905 târîhinde Dâvûd Paşa asrında fevt olup Sitti Nefîse cenbinde defn olunup âl-i Abbâsiyân'ın Mısır'a halîfe mesâbesinde olanlar bunda inkırâz buldu. Cümle on yedi neferdir. Müddet-i saltanatları (---) sene. Ammâ bunların Mısır'da hilâfetleri âl-i Abbâsiyân'dan olduklarına ta‘zîmen şeyhü'ş-şüyûh mertebelerinde idiler ve sikke ve hutbe bunların ismine idi. Ammâ tegallüben hükûmet Çerâkese sultânlarının idi, akd [u] hal, almak vermek, asmak ve basmak, urmak ve dutmak Çerâkes-i nâkes re’yinde idi. Bu âl-i Abbâsiyân hemân sâhib-i P 256a kelâm olup anlara bî’at verirdi ve hayli i‘tibârları var idi. Ve,
EÇS X Y267a
Meşhed-i el-Müstemsik Billâh: dahi Sitti Nefîse kurbundadır.
EÇS X Y267a
Zikr-i ahvâl-i merâkıd-ı selâtîn-i Mısır min Benî Eyyûbiyân bin şâd el-Kürdî el-Melikü'n-Nâsır Salâhaddîn Yûsuf bin Eyyûb şâdî el-Kürdî
EÇS X Y267a–Y267b
Yedi neferdir. Sene 572 târîhinde Salâhaddîn Yûsuf şâm'da Nûreddîn'in vezîri iken Mısır'a müstakil pâdişâh olup Mısır'ın iç kal‘asın ve taşra varoşu Y 267b Mısır'ın cânib-i erba‘asına şâm'da Nûreddîn-i Q 259a şehîd'in havfından yigirmi tokuz bin üç yüz zirâ‘ sûr çeküp Mısır'ı amâr etdi. Ve İmâm şâfi‘î kurbunda bir medrese inşâ etdi. Ve sene 575 Merc-i Uyûn'da küffâr ile ceng edüp Freng'i münhedim edüp sene 589 Mısır'da câmi‘i kurbunda medfûndur. Ba‘zılar şâm'da medfûndur, derler, ammâ galatdır. Merkadinde târîhiyle mazbûtumuzdur. Ve,
EÇS X Y267b
Meşhed-i el-Melikü'l-Kâmil: Mısır'da dârü'l-hadîsi cenbinde medfûndur. İmâm şâfi‘î'de hayrât [u] hasenâtı vardır. Ve,
EÇS X Y267b
Meşhed-i el-Melikü'l-Eşref Halîl ibn Kalavân: Kırk dörd gün Akka kal‘asın muhâsara edüp İşpanya elinden kuvvet-i bâzû ile feth edüp ba‘de'l-feth Mısır'a gelüp merhûm oldu. Câmi‘i sâhasında bir kubbe-i münevverde âsûdedir. Ve,
EÇS X Y267b
Meşhed-i el-Melikü'l-Azîz Osmân ibn el-Melikü'n-Nâsır Salâhaddîn Yûsuf: Yine kendü câmi‘i sakfında mestûrdur. Ammâ birâderi el-Melikü'l-Efdal bundan evvel halîfe idi, hisset ü denâ’etinden ale'l-akîb ma‘zûl edüp Simyât'a nefy edüp anda merhûm olup na‘şın yine Mısır'a birâderi el-Melikü'l-Azîz Osmân ile bir kubbede yatırlar. Ve,
EÇS X Y267b
Kabr-i el-Melikü'l-Eşref Eyyûbiyân: Mısır'dan kendüye kul şâm'ı verdiler. Mühmel ü cühmel âdem olmağile her tarafdan düşman zuhûr edüp bunun asrında Kudüs-i şerîfi müsâlaha tarîkıyla İşpanya Frengine verdiler, sene 935 535 935. Ba‘dehu kendü dahi eleminden nâ-kâmil iken kâmil altmış yaşında Dımışk'da merhûm olup na‘şın Mısır'a getürüp câmi‘inde defn etdiler. Ve,
EÇS X Y267b
Meşhed-i el-Melikü's-Sâlih Necmeddîn Eyyûb bin el-Melikü'l-Kâmil Muhammed: Mansûre şehrinde merhûm olup Mısır'da câmi‘i sâhasında medfûndur. Beyne'l-kasreynde mezâhib-i erba‘aya medreseler binâ etdi. Ve Ravza cezîresindeki kal‘ayı bunlar inşâ etdi. Lâkin tuğyân-ı Nîl'den harâb olup Ümmü'l-kıyâs tarafında Cîze'ye nâzır cânibde âsâr-ı bürûcları zâhir ü bâhirdir. Ve,
EÇS X Y267b–Y268a
Meşhed-i el-Melikü'l-Mu‘azzam Tûrân şâh ibn el-Melikü's-Sâlih Necmeddîn Eyyûb: Bu Tûrân şâh'ın pederi Necmeddîn Mansûre'de vefât edince el-Melikü'l-Mu‘azzam Tûrân şâh Hısn-ı Keyfâ kal‘asında şehzâdeliği hâlinde sipehsâlâr olup Acem ile cengde idi. Bu Tûrân şâh'ın vâlidesi şecerüddür, evvel Necmeddîn-i Eyyûb'un menkûhası idi, Eyyûb Necmeddîn Mansûre'de merhûm olıcak şecerüddür âkile ve müdebbire ehlinin merhûm olduğun bir ferd-i âferîde[ye] ifşâ etmeyüp pes-ü perdeden oğlu el-Melikü'l-Mu‘azzam Tûrân şâh'a tâ Kürdistân'da Hasîn-Keyfâ'ya haber gönderüp der-ân Tûrân şâh-ı cihân şeb [u] rûz reh-revlik edüp kırk günde Mısır'a dâhil olunca babasının merhûm olduğu fâş olup cümle a‘yân-ı vilâyet el-Melikü'l-Mu‘azzam'dan bî‘at edüp Mısır'a müstakil pâdişâh oldu. Y 268a
EÇS X Y268a
Ol mahalde mel‘ûn kefere-i Freng-i bed-reng-i pür-ceng Dimyât şehrine müstevlî olmuşlar idi. Sene 648 târîhinde cümle Frengi katl edüp Dimyât'ı feth etdi. Ba‘dehu Mısır'a gelüp kulları el-Mu‘azzam üzre gulû edüp sarâyında şehîd etdiler. Müddet-i saltanatı yetmiş gün oldu. Mısır içinde pederi yanında medfûndur.
EÇS X Y268a
Devlet-i âl-i Eyyûbiyân bunda inkırâz bulup vâlidesi şecerüddür melike olup yetmiş gün ol dahi hükûmet etdi. Ba‘dehu hilâfet ehli Aybeğ et-Türkmânî'ye intikâl edüp vak‘aları bâlâda tahrîr olunmuşdur. Andan devlet-i Mısır Necmeddîn Eyyûb kullarına intikâl etdi. İbtidâ hilâfet kul tâ’ifesine andan kaldı.
EÇS X Y268a
Ve şâm-ı şerîfden Mekke-i mükerremeye giderken Bürke-i Mu‘azzam bu el-Melikü'l-Mu‘azzam Tûrân şâh'ın hayrâtıdır kim ol tarîk-ı âmda eyle bir hayrât-ı mu‘azzam yokdur. Hakkâ ki hayr-ı melik-i mu‘azzamdır. Ve,
EÇS X Y268a
Kabr-i el-Melik Esedüddîn şîrkûhîn şâdî el-Kürdî: Kayıtbay yaylasında Eşrefiyye câmi‘i civârında medfûndur. Ve,