İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y326b–Y327a
Bilâd-ı kadîm şehr-i İskenderiyye'de âsûde olan kibâr-ı kümmelîn evliyâullâhları ve selâtîn-i Y 327a selefleri ve sâ’ir sulehâ-yı ümmetden a‘yân-ı kibârın merâkıd-ı pür-envârların beyân eder
EÇS X Y327a
Evvelâ leb-i deryâda mahrem-i esrâr ve mukaddem-i ebrâr, mündevî-i nâs Hazret-i Seyyid Ebülabbâs-ı Mürsî ziyâretgâh-ı azîmdir.
EÇS X Y327a
Ve Mustafâ Paşa burcu kurbunda müftî-i esrâr-ı ilâhî mücâhid-i envâr-ı nâ-mütenâhî eş-Şeyh Hazret-i Seyyid Yûsuf el-Acemî kuddise sırruhu.
EÇS X Y327a
Ve tershâne kurbunda kutb-ı âlem-i rûhânî ve ma‘den-i hikmet-i rabbânî, sâkin-i külbe-i sübhânî eş-Şeyh Hazret-i Yâkût el-Arşî bir âsitâne-i âlîde medfûndur. Tekyesinde fukarâları fakr [u] fâka erenleridir. Câmi‘i ve huddâmları vardır. Gâyet ma‘mûr âsitânedir.
EÇS X Y327a
Ve İskenderiyye'nin büyük kal‘ası Bâb-ı Ahzar'ının iç yüzünde deryâ-yı mînâs ve bahr-i dîn gavvâs Hazret-i Sa‘d İbn Ebî Vakkâs. İbtidâ Hazret-i Risâlet'e nübüvvet geldükde Hazret-i Ebâ Bekrü's-Sıddîk ile İslâm ile müşerref olanlardan Sa‘d ibn Vakkâs ve Zeyd bin el-Hâris ve Abdullâh bin Mes‘ûd ve Osmân ve Abdurrahmân ibnü'l-Avf ve Zübeyr ibnü'l-Avâm ve Bilâl-i Habeşî ve Suheyb-i Rûmî, bunlar îmâna gelmişlerdir. Ammâ Sa‘d ibn Ebî Vakkâs'a Cennet tebşîr olup Aşere-i Mübeşşere'den olmuşdur. Ba‘zı müverrih kavlince Amr ibnü'l-Âs İskenderiyye'yi feth etdikde Sa‘d bin Ebî Vakkâs ma‘an fetihde hâzır olup ishâlden bu İskenderiyye'nin Bâb-ı Ahzar'ındaki kubbe içinde medfûndur derler. Bir küçük âsitânedir, ancak türbedârı vardır. Ammâ merkad-i pür-envârı üzre ve cânib-i erba‘ada der-i dîvârları üzre niçe bin kemânkeş ve tîr-endâzın gûnâ-gûn musanna‘ât darbları ve zihgîrleri ve okları ve yayları ve her pehlivânın birer pesendîde darbları var kim akıl vâlih olur.
EÇS X Y327a
Ammâ bu Sa‘d Vakkâs içün Edirneli Mehemmed Çelebi tevârîhinde gördüm, Hazret-i Osmân şehâdetinden sonra Sa‘d terk-i dünyâ edüp 55 senesinde seksen yaşında Medîne kurbunda Akîk nâm mahalde fevt olup na‘şın Medîne-i münevverede Bakî‘'e götürdüler, deyü mufassal yazmış. Ve hakîkatü'l-hâl hakîr Bakî‘'de Hazret-i Abbâs cenbinde ziyâret etdiğimizden mâ‘adâ cisr-i Ya‘kûb kurbunda ve Sa‘sa‘a kurbunda ve Kürdistân'da Hısn-ı Keyfâ'da ve bu İskenderiyye'de binâ-yı azîm âsitânelerinde ziyâretlerin etmişim. Ma‘lûm-ı sahîhim değildir kim kanda medfûndur, himmeti hâzır ola.
EÇS X Y327a
Ve Ya‘kût-ı Arşî hazretleri tekyesine tekye-i Selâm Selâm derler, anda gavs-i bahr-i dürr-i yakîn Hazret-i Selâm Selâm Nâsıruddîn anda medfûndur. Kümmelînden emr-i azîm ulu sultândır, kaddesenallâhu bi-sırrı'l-azîz. Ve,
EÇS X Y327a
Seyyidî Abdullâh el-Megâverî hazretleri. Câmi‘inde medfûndur. Ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır.
EÇS X Y327a–Y327b
Ve Re’sü't-tîn kurbunda eş-Şeyh Hazret-i Seyyid Abdullâh-ı Berkî. Âsitânesi Mustafâ Paşa kullesi ardında İncîr burnunda medfûndur. Y 327b Niçe bin menâkıbı vardır. Cümleden biri bir müselmân esîr olur, meğer bu Abdullâh el-Berkî'nin âşinâsı imiş, hemân bâtın göziyle Abdullâh el-Berkî görür kim ol dostu esîr oldu, der-akab himmet edüp ol kimesneyi pâ-bendi ile berg-i hâtif gibi İskenderiyye'ye getirdiğiyçün cümle Mısır vâlîleri ana Abdullâh el-Berkî deyü künye dediler. Hâlâ âsitânesinde niçe duşaklar ve niçe neybe ve pranka esîr zencîrleri vardır. İlâ hâze'l-ân birkaç senede bir ba‘zı âdem bu sultânın rûhâniyyeti sebebiyle halâs olup esîr olan kimesne demirlerin bu sultânın âsitânesine salb eder.
EÇS X Y327b
Ve leb-i deryâya karîb Seyyid Abdullâh el-Hicâzî.
EÇS X Y327b
Ve câmi‘-i Attâr'ın şarkında eş-Şeyh Seyyid Abdurrezzâk.
EÇS X Y327b
Ve yine câmi‘u'l-Attâr kurbunda Hazret-i Dânyâl salavâtullâhi aleyh ve selâme hazretleri bir kubbe-i âlîde hayli tekellüflü bir âsitâne-i azîmde medfûndur. {Ammâ mihrâbı Kudüs cânibine doğrudur. Ve bir alçacık minâresi var.
EÇS X Y327b
Ve ziyâret-i eş-Şeyh Seyyidî Hakûk bi-kurb-i Seyyidî Abdürrezzâk, ziyâretgâh-ı azîmdir.
EÇS X Y327b
Ve ziyâret-i Seyyidî Dâvûd eş-Şâzilî ve kabri bir köm yığını dibinde bir çukur yere vâki‘ olmuşdur. Tershâne ardında kasr-ı karâfe kurbunda medfûndur.
EÇS X Y327b
Ve ziyâret-i es-Seyyidî Ebûbekr et-Tartûsî yel değirmenleri kurbunda.}
EÇS X Y327b
Ammâ bu hakîr seksen iki târîhinde Softa Mahmûd Paşazâde (---) Paşa'ya Tarsûs kal‘asına vardığımızda bir ulu âsitâne-i azîm içinde ve bir münevver kubbe-i âlîde medfûn Hazret-i Dânyâl'ı ziyâret etdik, meşhûr-ı âfâk ziyâret-i kübrâdır. Elbette İskenderiyye'deki veyâ Tarsûs'daki makâmı olmak ihtimâli vardır. Zîrâ hûn-ı Yahyâ içün Kürdistân'dan Buhtunnasır hurûc edüp Şâm'ı ve Kudüs'ü harâb edüp Sıfet şehrine gelüp Hazret-i Dânyâl'i anda bulup esîr etdüği musarrahdır. Ba‘dehu niçe sene bilesince gezdirüp âzâd etdi. Bu şehirlerin birinde medfûn olmak var.
EÇS X Y327b–Y328a
Ve İskenderiyye'de liman burcuna varacak mahalde leb-i deryâya karîb eş-Şeyh Cemâleddîn Ebû Ömer bin Osmân bin Ömer bin Ebû Bekir bin Yûnus ibn Hâcib demekle ma‘rûfdur. Sene 646 târîhinde Yûsuf Salâhaddîn, Necmeddîn Eyyûb zamânında İskenderiyye'de merhûm olup bu mahalde medfûn etmişlerdir. Ömr-i azîzleri 72 sene mu‘ammer olmuşlardır. Vâlidi Emîr İzzeddîn Mûsek es-Salâhu'l-Kürdî'nin hâcibi ya‘nî kapucusu olmağile İbn Hâcib derler. Maskat-ı re’sleri Mısır'ın Sa‘îd-i âlî vilâyetinde İsne nâm kasabada rahm-ı mâderden müştak olmuşlardır. Hâlâ âsitânesinde cümle te’lîf etdüği kitâblar ve risâleler ism [ü] resmiyle hücresinde mastûrdur. Şeb [ü] rûz ellişer varak kitâb müsevvede edüp te’lîf ederlermiş. Ulûm-ı şettâya mâlik mütebahhirînden Y 328a ulu sultândır. Cümle te’lîfâtından biri ilm-i nahvde Kâfiye anların te’lîfâtlarındandır kim cemî‘i akl-ı Arasto kimesneler tilâvetinde âcizlerdir, tâ bu mertebe demir leblebidir.
EÇS X Y328a
Hâlâ ziyâretgâh-ı ünâsdır. Bir âdeme nisyân ârız olsa birkaç gece savma‘asında mihmân olup devât kalemile teberrüken birkaç satır kitâbet edüp müsevvedâtlarından tilâvet etse akl-ı Fisagores olur, rahmetullâhi aleyh. Hele bu hakîr Kâfiye'sin kırâ’at ederken üstâdımız Evliyâ Efendi'den hayli gûşmâller çekdik, kuddise sırruhu'l-azîz. Kabr-i şerîflerinde tekellüflü kubbe ve binâ-yı azîmler yokdur, hemân çâr-gûşe bir dîvâr savma‘asında medfûnlardır. Huddâmları vardır, cümle evrâkların ve debîr-i kilk-i cevâhirlerin anlar hıfz ederler. Q 285b Huddâmları Şâfi‘îdir ve kendüler dahi ulemâ-yı Şâfi‘îdendirler. P 282b
EÇS X Y328a
Ve İbn Hâcib hazretlerine karîb eş-Şeyh Hazret-i Âmir el-Fevvâl bir kubbe-i âlîde âsûdedir.
EÇS X Y328a
Ve Bâb-ı Sidre'den içeri Köm ed-Dikke nâm mahalle karîb iki hisâr dîvârı mâbeyninde bir hûrmâlık içinde bâğ-ı İrem-misâl bir hadîka-i zîbâlı bir âsitânede kal‘a kullesi içinde sâkinü's-sûr Seyyid Muhammed hazretleri ulu sultândır. Niçe yüz kerâmâtı zâhir olmuşdur.
EÇS X Y328a
Ve Bâb-ı Sidre'den taşra cenûb tarafına nîm sâ‘at gidüp Buhayre halîci ve Nâsıruddîn tur‘ası kurbunda âfitâb-ı nihânî ve kamer-i zindegânî Hazret-i eş-Şeyh Kâsım el-Kebbârî. Çâr-gûşe kal‘a-misâl bir âsitânedir. Bir küçük câmi‘i vardır, aslâ kubbesi yokdur, sayf [u] şitâda aslâ sinek olmaz. Ekseriyyâ çöl Urbânından Behîce ve Hınâdî Urbânları ziyâret ederler. Ulu sultândır. Cânib-i erba‘asında aslâ imâret yokdur, hemân bir çöl yerde medfûndur. Her yevm-i arba‘ada cümle İskenderiyye sulehâları gidüp ziyâret ederler.
EÇS X Y328a
Ve Burcu's-sagîr kurbunda Hazret-i eş-Şeyh Şâtibî. Bir küçük tekyede medfûndur kim {hâlâ Cündî kullesi kurbunda leb-i deryâda bir mürtefi‘ bayır üzre bir âsitâne-i harâbda âsûdedirler. Zamân-ı kadîmde tekyesi ve imâreti ve câmi‘i ve su sarnıcları âbâdân imiş. Hâlâ ancak câmi‘inin kubâbları kalup bir türbedârdan gayrı cemâ‘atı yokdur. Hâlâ kendüleri çâr-gûşe dîvâr içre bir parmaklık içre yatırlar. Ser-i sa‘âdetinin seng-i mezârı üzre celî hat ile müdevver mermer taş üzre böyle tahrîr olunmuşdur: Arapça
EÇS X Y328a
Andan aşağı,
EÇS X Y328a–Y328b
Hâzihi dâru'l-bilâd Mısır ehli'd-dîlvâ(?) es-süknâ ilâ dâri'l-uhrâ, fe(...) anhu ma‘âşe'l-ahâk Arapça Hâzâ kabru'l-fakîr ilallâh er-râcî ‘afvellâh eş-şeyhü'l-fakîr el-imâmü'l-âlim al-vera‘u'r-râbikati(?) hâze's-sülûk as-sâlih eş-şeyhu't-tarîqa ve imâmü'l-hakîka Ebî Abdallâh Muhammed Y 328b eş-Şeyh Ebi'r-Rabî‘ Süleymân bin eş-Şeyh Abdülmelik eş-Şâtibî li-seneti's-sittemi’e min şehr Ramazâni'l-mübârek deyü tahrîr olunmuşdur.
EÇS X Y328b
Ve yanında kubbesin münhedim edüp taşların Frengistân'a götüren on iki kapudanlar medfûnlardır kim kubbesinin sütûnları bir gece Frengistân'dan yine bu âsitânesinde bulunup sene-i âtiyede kapudanlar gelüp cümle makbûl taşları bu âsitânede gördüklerinde kabr-i Şâtibî üzre îmâna gelüp her biri ecel-i müsemmâlarınca hizmet edüp merhûm olduklarınca şeyhin yanında niçe yüz aded kimesneler ile medfûnlardır, rahmetullâhi aleyh.} İlm-i tecvîdde manzûm Kitâb-ı Şâtibî'yi te’lîf sâhibidir. Bizzât kendüleri mâderzâd a‘mâ imişler. Endelüs diyârında çok seyâhat edüp İskenderiyye'de Arapça emrine imtisâlen vatan-ı aslîlerine rücû‘ etmişlerdir.
EÇS X Y328b
Ve Köm-i Nâsûr dibinde eş-Şeyh Seydî Arûz hazretleri: Lugat-ı Arûz sâhibidir, derler.
EÇS X Y328b
Ve Köm ed-Dikke dibinde eş-Şeyh Seyyid Şehâbeddîn-i Remlevî.
EÇS X Y328b
Ve buna karîb eş-Şeyh Şücâ‘uddîn hazretleri.
EÇS X Y328b
Ve Köm el-Es‘ad kurbunda alemdâr-ı Resûlullâh eş-Şeyh Şâduddîn: Sahâbe-i kirâmdandır.
EÇS X Y328b
Ve yine Köm el-Es‘ad üzre makâm-ı Hazret-i Hızır.
EÇS X Y328b
Ve Şâtibî hazretleri civârında eş-Şeyh Muhammed-i Deylemî: tefsîr sâhibidir.
EÇS X Y328b
Ve buna karîb eş-Şeyh Alî-i Merankeşî.
EÇS X Y328b
Ve İskenderiyye'den şarka Remle yolu üzre giderken İskenderiyye'den iki bin adım ba‘îd tarîk-ı âmın sol cânibinde bir hûrmâlık içinde Câbirü'l-Ensârî hazretleri: Bir kumsal yerde ve berr ü beyâbânda câmi‘inin civârında bir kubbe-i âlîde medfûndur. Sahâbe-i kirâmın ulularındandır. Kaçan İskenderiyye halkı Remle bâğlarına nakl etdüklerinde bu Câbirü'l-Ensârî câmi‘inde cemâ‘at-i kesîre olup ziyâret-i azîm olur.
EÇS X Y328b
Ve Abbâs-ı Mursî hazretleri civârında bir âsitâne-i kübrâda âl-i Abbâsiyândan Bağdâd halîfelerinden es-Sultân Müsta‘în Billâh medfûndur.
EÇS X Y328b–Y329a
Ve yanında yine bir mermer sandûka içinde sandûkanın cânib-i erba‘asında celî hat ile târîhleri mastûr yine âl-i Abbâsiyândan es-Sultân Kâ’im Bi-emrillâh Hamza ibnü'l-Mütevekkil Alallâh Muhammed. Bunlar el-Musta‘în Billâh Sultân'ın birâder-i kihteridir. es-Sultân Musta‘în Billâh İskenderiyye'de merhûm olıcak bu Kâ’im Bi-emrillâh'ı Mısır'da Sultân İnal halîfe edüp bî‘at etdiler. Bunlar dahi tâzelik hasebiyle ba‘zı evzâ‘ [u] etvâr edüp Sultân İnal'ın hükm [ü] hükûmâtına zabt [u] rabtına karışmağa başladı. Sultân İnal'a bu evzâ‘ hoş gelmeyüp hâtırmânde olduğundan beş seneden sonra bu Kâ’im Bi-emrillâh'ı Mısır'da Kal‘atü'l-Kepş'den endirüp İskenderiyye kal‘asına nefy edüp anda Melik Y 329a Mukavkıs sarâyında sâkin olup Sultân İnal tarafından cemî‘i külfesi ta‘yîn olunup ibâdete meşgûl oldu. Âhir sene 863 târîhinde fevt olup İskenderiyye'de birâderi el-Musta‘în Billâh cenbinde medfûndur. Ammâ ziyâretgâh değildir.
EÇS X Y329a
Ve bu âsitâneye karîb tarîk-ı âm üzre ulemâ-yı Rûm'dan el-Mevlâ Haydar Efendi: Mısır'dan ma‘zûl İskenderiyye'ye gelüp merhûm olmuşdur. Bin pâre kitâbın câmi‘-i Ezher'e vasıyyet edüp hâlâ kütüb-i mu‘tebereleri tilâvet olunur.
EÇS X Y329a
Ve bunlara karîb eş-Şeyh Seydî Arûz cenbinde Rûm mevâlîlerinden fâzıl u kâmil âlim ü âmîl el-Mevlâ Muhteşem Rıdvân Efendi: Sultân Murâd-ı Sâlis ulemâlarından imiş. Hakkâ ki muhteşem kimesne imiş kim kabr-i şerîfinde olan binâlar muhteşem olduklarına şâhiddir. İsm-i şerîfleri Rıdvân imiş, bir hadîka-i ravza-i Rıdvânda medfûnlar. Selânik kurbunda kasaba-i Toyran'dan olup İskenderiyye'de hâlet-i za‘fında ac u zâc muhtâc âhirete intikâl etmişlerdir. Fusahâ-yı bülegâ-yı Rûm'dur. Hattâ pâkîze eş‘ârları vardır.
EÇS X Y329a
Ve Hazret-i Risâlet-penâh'ın zamân-ı sa‘âdetlerinde Mısır meliki olan Melik Mukavkıs: Kıbtî meliki idi. Hazret'e îmân getürüp Amr ibnü'l-Âs Mısır'ı Rûm elinden feth ederken yine bu Melik Mukavkıs Rûm'un zîr-i hükmünde bir boybeği mesâbesinde idi. Hazret-i Amr'a hîn-i gazâda câ-be-câ i‘ânetler etmişdir. İskenderiyye'de Bâb-ı Sidre hâricinde evce serçekmiş bir amûd-ı müntehâ vardır, ol sütûn kurbunda bir deyr-i köhne vardır, deyr-i Hanessed derler, anda medfûndur. Cümle Mısır müverrihleri bu Melik Mukavkıs'ın îmâna geldüğine zâhib olmuşlardır. Ve Kıbtîler dahi Muhammed'i pek sevüp her bâr Medîne'ye hedâyâ gönderirdi, deyü tahrîr etmişlerdir.
EÇS X Y329a
Ve bu İskenderiyye şehrinde niçe bin kibâr-ı evliyâullâh ve niçe yüz Sahâbe-i kirâm medfûndur, ammâ bu hakîrin ziyâret edüp herbirine birer Yâsîn veyâhûd birer Fâtiha-i şerîf tilâvet edüp âşinâlık kesb etdiğimiz bu tahrîr olunan sultânlardır, himmetleri hâzır u nâzır ola, rahmetullâhi aleyhim ecma‘în.
EÇS X Y329a–Y329b
Bu mahalde İskenderiyye'de kâmil bir ay meks edüp cümle ahibbâ ile mülâkât olup kûşe-be-kûşe zevk u safâlar etdik. Ba‘dehu hîn-i vedâ‘da ahibbâlarımızdan kal‘a-i Garb dizdârı İbrâhîm Ağa ile ve oğlu ile ve İbrâhîm Ağa birâderi Ahmed Çorbacı'yla ve Mağribî Ömer Ağa ile ve Hacı Cerbu‘ ile ve el-Hacı Şeytâncı ile ve niçe ahibbâ ve dostân ile vedâlaşup paşa ağasından bir kîse guruş hizmet alup ve dizdârdan on tüfengli refîkler alup atlarımız ile İskenderiyye'den şark cânibine leb-i deryâ ile Remle bâğların temâşâ edüp bâğdan bâğa lezîz incîrlerin Y 329b tenâvül ederek beş sâ‘atde kumsal düz yerlerden ubûr ederek,