İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y349b
Âsitâne-i Şeyh Şatâ: Çâr-gûşe kal‘a-misâl bir binâdır. Cirmi üç yüz adımdır. İçinde imâm ve mü’ezzin ve kayyım ve türbedârları sâkindir. Kabr-i şerîfi zâviyesi cenbinde bir kubbe-i pür-envârdır. Hareminin altında su sarnıcı var, her sene bu sarnıca Dimyât a‘yânının develeri Nîl'den su taşıyup leb-ber-leb ederler. Eğer su taşımasalar cümle develeri uyuz olur, aceb hikmetdir. Hulâsa-i kelâm ziyâretgâh-ı hâs [u] âm ulu sultân-ı benâmdır.
EÇS X Y349b
Andan eş-Şeyh Ebülmedâyin.
EÇS X Y349b
Ve eş-Şeyh Dürgâm.
EÇS X Y349b
Ve câmi‘-i Metbûliyye'de eş-Şeyh Metbûlî.
EÇS X Y349b
Ve eş-Şeyh Seydî Fâtih Ebü'l-atâ: Câmi‘inde medfûndur.
EÇS X Y349b
Ve câmi‘-i Fethiyye kurbunda ziyâretgâh-ı Beyne'l-Cenâheyn.
EÇS X Y349b
Ve Nîl boğazı kurbunda ziyâretgâh-ı Beyne'l-Mevceteyn.
EÇS X Y349b
Ve kurbü'l-Manzar'da ziyâret-i Beyne'l-Farzeyn. Ve şehrin şimâlinde bâğçeler içinde,
EÇS X Y349b
eş-Şeyh Hazret-i Cemâleddîn: Mâ-tekaddem âsitâne-i Mevlevî imiş. Semâ‘hâne meydânları ve müte‘addid hücreleri ve matbah-ı Keykâvuslu ürd-i Behişt'den nişân verir bir tekye-i kalenderhânedir. Pâk [ü] pâkîze fukarâları ve Hindîleri vardır. Cümle ehl-i Dimyât bu âsitânede ayş [ü] işret edüp azîzi ziyâret ederler. Bu bâğın bir köşesinde bir kubbe-i âlî içinde medfûndur. Niçe bin âşıkânın zerdeste ve pâlheng misilli gûnâ-gûn alâmetleri var. Sâhib-i seccâde olan Baba Horâsânî sulehâ-yı ümmetden müstecâbü'd-da‘ve kimesnedir.
EÇS X Y349b
Ve buna karîb eş-Şeyh Seyyid Fethü'l-Esmer.
EÇS X Y349b
Ve civârında eş-Şeyh Seyyid Ahmed ibn eş-Şeyh Abdüsselâm: Bunlar bir kubbe-i âlîde medfûnlardır.
EÇS X Y349b
Ve Seyyid Feth civârında ziyâretgâh-ı Meydânü'l-Ahdar.
EÇS X Y349b
Ve bunun kurbunda Makâmü'ş-Şühedâ.
EÇS X Y349b
Ve kurb-ı Hartu'l-Kantara'da,
EÇS X Y349b–Y350a
Pîşvâ-yı tarîk-ı nâs Hazretü'ş-Şeyh Ebülabbâs: Emr-i azîm ulu sultândır ve ziyâretgâh-ı sâhib-i edyândır. Âyende vü revende mihmângâhı tekyesinde cümle ta‘allukâtları ile âsûdedirler. Y 350a Zâviyesinde cemâ‘at-ı kesîri vardır.
EÇS X Y350a
Ve evlâd-ı zevî'l-ihtirâmı çelebi şeyhin nazîri yokdur, gâyet sâlih ve âbid ü zâhid kimesnedir. Siyâh imâme geyüp siyâh Abbâsî alemler taşırlar. Cümle fukarâları siyâh şâş sararlar.
EÇS X Y350a
Ve Şerîf Osmân civârında eş-Şeyh Seyyid Osmân eş-Şerbâzî.
EÇS X Y350a
Ve Şeyh Abbâs civârında eş-Şeyh Hasan et-Tavîl câmi‘inde yatır.
EÇS X Y350a
Ve kurb-ı Seyyidinâ Abbâs'da kabr-i eş-Şeyh Alî el-Ayyâşî.
EÇS X Y350a
Ana karîb eş-Şeyh Seyyid Muhammed en-Nu‘mânî.
EÇS X Y350a
Ve civârında eş-Şeyh Kırmânî.
EÇS X Y350a
Ve ana karîb eş-Şeyh Seyyid Alî es-Sakî: Cümle şehre hasbeten lillâh su taşırmış, kırk sene bir kırbayı kullanmış, hâlâ cedîd gibi başı ucunda maslûbdur.
EÇS X Y350a
Ve Metbûliyye câmi‘i şimâlinde Nîl kenârında bir bâğ-ı İrem hadîkalı tekyenin tâ vasatında bir kubbe-i âlî içinde,
EÇS X Y350a
eş-Şeyh Alî Münîbat: Emr-i azîm ulu sultândır. Bir hasta üç kerre ziyâret etse, bi-emrillâh şifâ bulur. Bâğ-ı behişti içinde Nîl kenârında müte‘addid kasırları ve havzları vardır. Hayme-misâl harnûb dırahtları sâyesinde herkes yârâniyle cevk cevk zevk [u] safâ ederler. Ehl-i Dimyât'ın ziyâretgâhı ve teferrücgâhı bir ferah-fezâ yerdir.
EÇS X Y350a
Ve buna karîb eş-Şeyh Abdurrahmân-ı Zıltî.
EÇS X Y350a
Ve Mescidü'l-Feth kurbunda eş-Şeyh Münbâvî.
EÇS X Y350a
Ve civârında Seyyid Ahmed-i Şinnâvî hazretleri: Burhânî tarîkında ulu sultândır.
EÇS X Y350a
Ve civârında Sitti el-Vâlide: Hîn-i fetihde şehîd olan Sahâbe-i kirâm havâtînleridir kim altısı bir yerdedir, anıniçün Sitti el-Vâlide derler; her yevm-i sebtde niçe bin havâtîn cem‘ olup ziyâret ederler.
EÇS X Y350a
Ve bunun kurbunda eş-Şeyha Sitti Şâmiyye.
EÇS X Y350a
Ve Markab kurbunda eş-Şeyh Seyyid Asîl.
EÇS X Y350a
Ve cenbinde Seyyid Abdullâh eş-Şerîf.
EÇS X Y350a
Ve Sûk el-leben'de eş-Şeyh Hat‘am.
EÇS X Y350a
Ve Sûk es-semek'de eş-Şeyh Şâne.
EÇS X Y350a
Ve Rıdvân Çorbacı hammâmı kurbunda eş-Şeyh el-Hıyeşî.
EÇS X Y350a
Ve Hartu'l-Münşî'de eş-Şeyh Ömer.
EÇS X Y350a
Ve Ebü'l-Abbâs kurbunda eş-Şeyh el-Usayfirâtî.
EÇS X Y350a
Ve Hıyeşî kurbunda kabr-i eş-Şeyh Ebû Usaybe.
EÇS X Y350a
Ve gaytân-ı şu‘arâda Seydî Muhibbü'd-dîn: Senede bir kerre azîm mevlûdu olur.
EÇS X Y350a
Ve Beledü'l-Minye'de Q 296a P 293a ,
EÇS X Y350a
eş-Şeyh İbrâhîm-i Ekber-i Minyâvî: İki yüz hâneli Minye köyünde bâğ u bostân nahlistân içinde medfûndur. Yılda bir kerre mâh-ı Receb'de mevlûd-ı azîmi olup cemiyyet-i kübrâ olur. Her tarîk meşâyihleri fukarâları ile bâğçelerde tevhîd ü tezkîr edüp sohbet-i hâssu'l-hâs ederler. Bâğ sâhibleri mâni‘ olmaduğından gayrı meşâyih fukarâlara meyve hedâyâ getirir mu‘tekid halkı vardır.