İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS X Y450b
Ve Mustafâ [Paşa].
EÇS X Y450b
Ve Kara Hüseyin Paşa: Vüzerâ-yı Sultân Mustafâ'dır.
EÇS X Y450b
Ve Bostâncıbaşı Vezîr Mehemmed Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Vezîr İbrâhîm Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Vezîr Mustafâ Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Vezîr Bayram Paşa: Vüzerâ-yı Sultân Murâd-ı Râbi‘.
EÇS X Y450b
Ve Vezîr Tabanıyassı Mehemmed Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Mûsâ Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Halîl Paşa. Ve Ahmed Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Deli Hüseyin Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Civân Kapucubaşı Sultânzâde Mehemmed Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Nakkâş Mustafâ Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Maksûd Paşa: zamân-ı Sultân İbrâhîm.
EÇS X Y450b
Ve Eyyûb Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Haydarzâde Mehemmed Paşa: Zamân-ı Sultân Mehemmed-i Râbi‘ ibtidâ cülûsdadır.
EÇS X Y450b
Ve Mostarlı Mustafâ Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Emîr Mehemmed Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Tarhuncu Ahmed Paşa: Arnabudü'l-asl idi.
EÇS X Y450b
Ve Hâdım Abdurrahmân Paşa: Rûmiyyü'l-asl idi.
EÇS X Y450b
Ve Hâsekî Mehemmed Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Firârî Mustafâ Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Şehsüvârzâde Gâzî Paşa: Engürü kurbunda Kal‘acik'de neşv ü nemâ bulmuş, pederi Çerkes idi.
EÇS X Y450b
Ve Gürcî Mustafâ Paşa.
EÇS X Y450b
Ve Defterdâr İbrâhîm Paşa: Anatolu'da Divriği nâm diyârındandır. Nîl kenârında Kademü'n-Nebî'de bir câmi‘ ve bir tekye-i tîr-endâz ve bir zâviye namâzgâh matbah-ı vüzerâ teferrüc edecek müte‘addid kâ‘alar ve maksûreler inşâ etmiş bir sâhibü'l-hayr vezîr-i dilîrdir.
EÇS X Y450b
Ve Ömer Paşa: Bu dahi Mısır kulunun aşkıyâların kırup niçe hayrâtlar ve Kara Meydân köşkünü ve Mekke-i mükerremede Ömer umre havuzun ve sâkıyeleri ve namâzgâhı müceddeden binâ etmiş bir adl-i Ömer sâhibi sâhib-i seyf Ömer Paşa'dır.
EÇS X Y450b
Ve Çavuşbaşı merhûm İbrâhîm Paşa: İmâm Şâfi‘î cenbinde âsûdedir.
EÇS X Y450b
Ve Karakaş Alî Paşa: Ebü'l-fukarâ derler, İmâm Şâfi‘î sâhasında medfûndur.
EÇS X Y450b
Ve Kethudâ Ebü'l-hayr İbrâhîm Paşa: Mostar kurbunda Poçetel nâm kal‘ada hâsıl olmuşdur. Bir lahm [u] şahm sâhibi mücessem Boşnak âdemi idi. Kandiye bunun re’yile sulh oldu. Müdebbir ve iskemle hâkimi ve halûk u halîm ü selîm ve yârândan mahabbet-i ulemâ ve latîfe-gûy kimesne idi. Ol kadar semiz idi kim her at anı götüremez idi.
EÇS X Y450b
Andan Sultânzâde.
EÇS X Y450b
Ve Cânpûlâdzâde Hüseyin ve nesîbeyn Vezîr Hüseyin Paşa: vâlidesi tarafından âl-i Osmân'dır kim Sultân Ahmed'in duhter-i pâkîze-ahteri Fâtıma Sultân'dan müştakdır. Pederi cânibinden âl-i Abbâsiyân'dandır. Hâk-i İslâmbol'dandır. Müdebbir ve kâr-âzmûde ve âkıbet-endîş ve dûrbîn ve fikr-ü şedîd hâkim-i şer‘ idi.
EÇS X Y450b
Ve Defterdâr Ahmed Paşa: Hâk-i İslâmbol'dur. Bir mubattan ilm-i hisâb [u] kitâbda akl-ı Arasto dîndâr ve perhîzkâr âdemdir. Bâlâda ahvâli ale't-tafsîl tahrîr olunmuşdur.
EÇS X Y450b
Ve Abdurrahmân Paşa: Rûm'da Elbasan sancağında Pekin kal‘asında neşv [ü] nemâ bulmuş, Arnabudü'l-asl. Yeniçeri ocağından tulû‘ edüp Kandiye fethinde kul kethudâsı ve yeniçeri ağası bulunup üç sene yeniçeri[yi] Kandiye altında zabt [u] rabt edüp metrisde beklemişdir. Asıl Kandiye bunun re’y-i tedbîriyle feth olmuşdur. Yedi sene yeniçeri ağası ve iki sene Bağdâd andan 3 sene sene 1102 Mısır oldu, hafizahullâhu ta‘âlâ.
EÇS X Y450b
Andan Vezîr Osmân Paşa: Devlet-i âl-i Osmân'da Osmân isimli Mısır vezîri bunlar olmuşdur. Diyâr-ı Hersek'de Göylüc kal‘ası hâkinden Bâğçe-i hâsda neşv [ü] nemâ bulup (---) sene bostâncıbaşı, andan 29 (---) sene der-i devletde kâ’immakâm, andan üç sene vâlî-i Şâm, andan bir sene eyâlet-i Anatolu ile Kamaniçe muhâfazasında mâh(---) (---) (---) (---) (---) andan sene 1155(?) Âdiliyye['ye] gelüp gurre-i Ramazân'da sa‘d sâ‘atde Mısır'a dâhil olup kâmil üç sene vâlî-i Mısır adl-i Ömer i‘tidâl üzre tahsîl-i mâl ederken (---) (---) (---) Mısır Urbânı isyân etdükde üzerlerine Mısır askeriyle tecrideye gidüp paşa askeri tecridiyye sene (---) mâh (---) cümle asker tokuz bin (---) (---) (---) (---) asker sene 1154 târîhinde dendân-ı tîğden geçüp kelleleri baş ve buğları dîvân-ı Mısır meydânında galtân olup iklîm-i Şarkıyye emn ü emân oldu. Âhir sene 1094 târîhinde, Q 354a P 348a
EÇS X Y450b
İşbu Ümmü Dünyâ Mısır-ı nâdiretü'l-asrı Selîm Hân feth edelden berü Mısır'a hâkimü'ş-şer‘ olan mollâları beyân eder
EÇS X Y450b
Evvelâ ins ü cinne sâhib-i fetvâ olan sultân-ı ulemâ ve etkıyâ ve sulehâ vâris-i şer‘-i Resûl-i kevneyn ya‘nî müftiyü's-sakaleyn hâdim-i şer‘-i şerîfü'l-haremeyni'ş-şerîfeyn a‘nî Hazret-i Kemâl Paşazâde Ahmed Efendi.
EÇS X Y450b
Ve kadı-i Şâfi‘î Uzun Kemâleddîn.
EÇS X Y450b
Ve kadı-i Hanefî Nûreddîn Alî bin Yâsîn et-Tarabulusî.
EÇS X Y450b
Ve kadı-i Mâlikî Yahyâ bin İbrâhîm bin Ömer ed-Demîrî.
EÇS X Y450b
Ve kadı-i Hanbelî Şehâbeddîn Ahmed ibnü'n-Neccâr eş-Şâmî: Bunları Selîm Hân Mısır'a hâkim-i şer‘ edüp sene 923 Rûm'a gitdi ve sene 926 Şevvâl'inde merhûm oldu.
EÇS X Y450b
Ve el-Mevlâ Ahmed Efendi: 16 12 sene kadı olup Dâvûd Paşa asrında azl oldu.