Eserler · Eski Anadolu Türkçesi

Dede Korkut Kitabı

Eski Anadolu 15.–16. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: DK metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: DK <boy> <birim>; Muk. = mukaddime (besmele, başlık ve Korkut Ata'nın sözleri), I–XII = boylar (I Dirse Han oğlu Buğaç Han … XII İç Oğuz'a Taş Oğuz âsi olup Beyrek'in öldüğü boy). Kaynak metinde noktalama ve varak numarası bulunmadığından birimler yaklaşık cümle boyunda (20–45 sözcük) bölünmüş, metnin kendisi değiştirilmemiştir.

Kaynak yayın

Dede Korkut Kitabı, Dresden ve Vatikan nüshalarının birleşik çeviriyazı metni (kullanıcının sağladığı korkut_ata_vatikan_dresden.txt, 27.09.2026).

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Anonim. Yazma: Dresden, Sächsische Landesbibliothek, Mscr. Dresd. Eb. 86 (mukaddime ve on iki boy); Vatikan, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. Turc. 102 (altı boy).

Sayılarla

1.093

cümle

32.440

sözcük

7.910

ayrı biçim

4.525

tek geçişli

%57,2 (hapax)

0,588

STTR

standart tür/sözcük

29,7

sözcük / cümle

5,50

harf / sözcük

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

DK XII 36

aġlaşdılar ḳazan vardı odasına girdi yidi gün divana çıḳmadı aġladı oṭurdı bigler yıġıldı divana geldi ḳazanuŋ ḳardaşı ḳara göne aydur ḳılbaş var ayıt aġam ḳazan gelsün çıḳsun bir

DK XII 37

yigit senüŋ uçuŋdan aramuzdan eksildi hem vaṣiyyet eylemiş menüm ḳanum ḳomayasın alasın dimiş varalum düşmeni ḥaḳlayalum di didi ḳılbaş aydur sen ḳarındaşısın sen var didi el-ḥāṣıl ikisi bile vardılar

DK XII 38

ḳazanuŋ odasına girdiler selam virdiler sen ṣaġ ol ḫanum didiler bir yigit aramuzdan eksildi senüŋ yoluŋda baş virdi dirim ḳanın alalum hem size ıṣmarlamış menüm ḳanum alsun dimiş

DK XII 39

aġlamaġ-ıla nesne mi olur ṭurı gel yuḳaru didiler ḳazan aydur maṣlaḥatdur tiz cebeḫanayı yükletsünler bigler hep binsünler didi cemi' bigler bindi ḳazanuŋ ḳonur atın çekdiler bindi borı çalındı kös urıldı

DK XII 40

gice gündüz dimediler yortma oldı aruza ve cemi' ṭaş oġuz biglerine ḫaber oldı uşda ḳazan geldi didiler anlar daḫı çeri dirüp borı aġardup ḳazana ḳarşu geldiler üç oḳ boz oḳ ḳarşulaşdılar

DK XII 41

aruz aydur menüm iç oġuzda ḳarımum ḳazan olsun emen aydur menüm ḳarımum ters uzamış olsun alp rüstem aydur menüm ḳarımum eŋse ḳoca oġlı oḳçı olsun didi her biri bir

DK XII 42

ḳarım gözetdi alaylar baġlandı ḳoşunlar düzildi borılar çalındı ṭavullar dögildi aruz ḳoca meydana at depdi ḳazana çaġırup mere ḳavat sen menüm ḳarımumsın sen gel berü didi ḳazan ḳalḳan yapındı

DK XII 43

süŋüsin eline aldı başı üzerine çevürdi aydur mere ḳavat muḫannetlik-ile er öldürmek niçe olur men saŋa göstereyim didi aruz ḳazanuŋ üzerine at ṣaldı ḳazanı ḳılıçladı ẕerre ḳadar kesdürmedi öte kiçdi

DK XII 44

nevbet ḳazana degdi altmış ṭutam ala gönderin ḳoltuḳ ḳıṣdı aruza bir gönder urdı göksinden yalabıdaḳ öte kiçdi at üzerinden yire ṣaldı ḳarındaşı ḳara göneye işarat itdi başın kes didi

DK XII 45

ḳara göne atdan indi aruzuŋ başm kesdi ṭaş oġuz bigleri bunı görüp hep atdan indiler ḳazanuŋ ayaġına düşdiler ṣuçların dilediler elin öpdiler ḳazan ṣuçların baġışladı beyregüŋ ḳanın ṭayısından aldı

DK XII 46

aruzuŋ ivini çapdurdı ilini günini yaġmalatdı yigit bigler ṭoyum oldı ḳazan gök alaŋ görklü çemene çadır dikdürdi otaġın ḳurdı dedem ḳorḳut gelüben şaẕılıḳ çaldı ġāzi erenler başına ne geldügin aydı

DK XII 47

virdi ḳanı didügüm big erenler dünya menüm diyenler ecel aldı yir gizledi fāni dünya kime ḳaldı gelimlü gidimlü dünya ṣon uçı ölümlü dünya el-'aḳibet uzun yaşuŋ uçı ölüm aḫırı ayrulık yöm vireyim ḫanum ölüm vaḳtı

DK XII 48

geldüginde aru imandan ayırmasun aġ saḳallu babaŋ yiri uçmaġ olsun aġ pürçeklü anaŋ yiri behişt olsun ḳādir seni nāmerde muḥtac itmesün aġ alnuŋda biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun āmin āmin diyenler dīdār görsün yıġışdursun dürişdürsün günahuŋuzı muḥammed muṣṭafaya baġışlasun ḫanum hey