Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.062

sözcük

6.559

ayrı biçim

3.863

tek geçişli

%58,9 (hapax)

0,489

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Ku. T. 25/1a1

119 ayurlar: bittimiz. ḳaçan ḫali bolsalar ısrurlar siziŋ üze ernekleri uçını öwkedin ayġıl: ölüŋler öwkeŋiz birle ol taŋrı bilgen köŋüller--dekini

Ku. T. 25/1b3

120 eger tegse sizke bir eḍgülük yawuz kelür olarḳa eger tegse sizke bir yawuzluḳ şad bolurlar anıŋ birle eger serse sizler sakınsa sizler ziyan ḳılmaz sizke olarnıŋ alları nerse. ol taŋrı ol kim ḳılurlar ḳapsayu bilgen

Ku. T. 25/2b1–3

121 ançada erte bardıŋ boḍnuŋdın ornatur sen müʾminlerni oldurġu yerlerde toḳuşḳa ol taŋrı işitken bilgen ol…

Ku. T. 25/3a1–3

126 ḳılmadı anı taŋrı meger müjde sizke amrulsun üçün köŋülleriŋiz anıŋ birle yari yoḳ meger taŋrı üskindin ʿaziz hakim

Ku. T. 25/3b1–3

127 kesmek üçün bir buçġaḳnı anlardın kim tandılar azu töpen ḳılur olarnı yansalar nevmid bolup anlar

Ku. T. 25/4a1–2

128 yoḳ saŋa işdin nerse azu tevbe bėrür olar üze azu ḳınayur olar[nı] olar zalimler

Ku. T. 25/4a3

129 ol taŋrıḳa ol kim kökler içinde ol kim yerler içinde örter kimni kim tilese ḳınayur kimni kim tilese ol taŋrı örtgen yarlıḳaġan ol

Ku. T. 25/4b3

130 ey anlar kim bittiler yėmeŋler ribanı iki ança üze üze üze üze ḳılmaḳın ḳorḳuŋlar taŋrıdın bolġay kim ḳurtulġay sizler

Ku. T. 25/5a3

131 ḳorḳuŋlar ol otdın ol kim anutuldı kafirlarḳa

Ku. T. 25/5b1

132 boyun suŋlar taŋrıḳa hem yalavaçḳa bolġay kim rahm ḳılınġay sizler

Ku. T. 25/5b2

133 ėwiŋler yarlıḳamaḳḳa iḍiŋizdin hem uştmah anıŋ ėni köklerçe yerlerçe anutuldı saḳnuḳlarḳa

Ku. T. 25/6a3

134 anlar kim hezine ḳılurlar kėŋlik halde hem tarlıḳ halde hem siŋürgenlerni öwkeni hem ʿafv ėtkenler boḍundın ol taŋrı sewer eḍgü işliglerni

Ku. T. 25/6b3

135 anlar kim ḳaçan ḳılsalar körksüz işni azu küç ḳılsalar özleringe yad ḳılurlar taŋrını yarlıḳatu ḳolarlar yazuḳlarını kim yarlıḳasa yazuḳlarını meger taŋrı tutaşı turmazlar anıŋ üze kim ḳıldılar olar bilürler

Ku. T. 25/7b2

136 bu ögür olarnıŋ yanutları yarlıḳamaḳ iḍilerindin hem uştmahlar aḳar altınıda arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde nėme körklüg işḳılıġlılarnıŋ yanutı

Ku. T. 25/8a3

137 çın-oḳḳeçti sizde öŋdin yollar yoruŋlar yer içinde baḳıŋlar neteg boldı yalġançılarnıŋ soŋı

Ku. T. 25/8b3

138 bu belgürtmek boḍunḳa hem köni yol hem pend saḳnuḳlarḳa

Ku. T. 25/9a2–3

139 Süstelmeŋ ḳaḍġurmaŋ sizler sizler üstünler siz eger müᵓmin ersesizler

Ku. T. 25/9b1

140 eger tegse sizke baş çın-oḳ tegdi boḍunḳa baş anıŋ meŋizlig ol künler ewrer-miz anı boḍun arasında bilmek üçün taŋrı anlarnı kim kirtgündiler tutmaḳ üçün sizlerdin tanuḳlar ol taŋrı sewmez zalimlerni

Ku. T. 25/10b1

141 arıtmak üçün taŋrı anlarnı kim bittiler helak ḳılmaḳ üçün kafirlerni

Ku. T. 25/10b2

142 azu sėzindiŋiz mü kim kirse siz uştmahḳa bilmekin aḍırmayın taŋrı anlarnı kim ḳatlandılar sizdin bilmekin aḍırmayın sergenlerni

Ku. T. 25/11a3

143 çın-oḳ arzulayur erdiŋiz ölümni körmekiŋizde burun çın-oḳ kördüŋüzler sizler baḳa turur sizler

Ku. T. 25/11b2

144 ermez muhammed salla’llahu ve sellem meger yalavaç çın-oḳ keçti anda öŋdin yalavaçlar eger ölse azu öldürülse yanġay erdiŋiz [mü] kiḍinleriŋiz üze kim kim yansa iki ökçesi üze hiç ziyan ḳılmaġay taŋrıḳa nerse her-ayine yanut bėrür taŋrı şükr ḳılġanlarḳa

Ku. T. 25/12b2

145 bolmaz et-özke ölmek meger taŋrı yarlıġı birle bitig zamanberilmiş kim kim tilese dünya yanutı bėrür-miz aŋa andın kim kim tilese aḫiret yanutı bėrür-miz aŋa andın hem yanut bėrür şükr ḳılġanlarḳa

Ku. T. 25/13b1

146 nėme üküş yalavaçdın toḳuştı anıŋ birle üküş öğürler taḳı süst bolmadılar anıŋ üçün kim tegdi olarḳa taŋrı yolı içinde zaʿif bolmadılar zarilıḳ ḳılmadılar ol taŋrı sewer sergenlerni

Ku. T. 25/14b1–3

147 bolmadı olarnıŋ aymaḳı meger kim aydılar: iḍimiz-a örtgil biziŋ yazuḳlarımıznı teŋde keçtükümizni işimiz içinde üstüvar ḳılġıl aḍaḳlarımıznı…

Ku. T. 25/15a1

152 çın-oḳ rast ḳıldı sizke taŋrı vaʿdesini ançada öltürür erdiŋiz olarnı anıŋ yarlıġı birle ançaḳa tegi ḳaçan yüreksizlik ḳıldıŋız erse taḳı tartıştıŋız erse iş içinde ḫilaf ḳıldıŋız erse anda kiḍin kim körkitti sizke anı kim sewer sizler sizdin ol kim tileyür dünyanı sizdin ol kim tileyür aḫiretni yana ewürdi sizni olardın sınamaḳ üçün sizni çın-oḳ ʿafv ḳıldı sizdin ol taŋrıfazl iḍisi müʾminler üze

Ku. T. 25/16b1

153 ançada yorıyur erdiŋiz ḳıya baḳmaz erdiŋiz hiç kimerse üze yalavaç ündedi sizni kiḍiniŋizde yanut bėrdi sizke ġamnı ġam birle ḳaḍġurmaŋ tėp sizler anıŋ üze kim ötti yaᶜni keçti sizdin ol kim hem tegdi sizke ol taŋrı bilgen anı kim ḳılur sizler

Ku. T. 25/17b1

154 yana ıḍtı siziŋ üze ġamda kiḍin iminlikni uḍḳu kim umızmaḳ kelip örter bir ögürni sizdin bir güruh çın-oḳ ḳaḍġurttı olarnı özleri sėznürler taŋrıḳa sezada aḍın bilmezlik sėziki ayurlar: nek bar mu bizke fermandın nerse aygıl: bütünlükin ferman anıŋ ḳamuġı taŋrıḳa kizleyürler özleri içinde anı kim belgürtmezler saŋa. ayurlar: eger bolsa bizke fermandın nerse öldürülmegey erdimiz munda. ayġıl: eger bolsa erdiŋiz ėwleriŋiz içinde çıḳġatılar ol kişiler kim bitildi olar üze öldürmek yatġu yerleriŋe olar. sınamaḳ üçün taŋrı ol kim köküzleriŋiz içinde turur arıtmaḳ üçün ol kim köŋülleriŋiz içinde turur ol taŋrı bilgen köküzlerdekini

Ku. T. 25/19b3

155 bütünlükin anlar kim yüz ewürdiler sizdin ol kün kim ḳarıştı iki ögür bütünlükin tayındurdı olarnı yek kazġanmışlarınıŋ amarısı[dın] dürüst keçürdi taŋrı olardın bütünlükin ol taŋrı örtgen keçürgen ol

Ku. T. 25/20b1

156 ey anlar kim bittiler bolmaŋlar anlar teg kim tandılar aydılar ḳadaşlarıḳa: ḳaçan yorısalar yer içinde azu bolsalar ġaziler eger bolsalar biziŋ üskümizde ölmegetiler hem öldrülmegetiler ḳılmaḳ üçün taŋrı anı ökünç köŋülleri içinde taŋrı tirgüzür hem öldürür ol taŋrı ol kim ḳılur sizler körgen ol

Ku. T. 25/21b3

157 eger öldrülse siz taŋrı yolı içinde azu ölse siz bütünlükin örtmek taŋrıdın hem yarlıḳamaḳlıḳ yaḫşıraḳ andın kim tėrer sizler

Ku. T. 25/22a2

158 eger ölse siz azu öldrülse siz taŋrıḳa tėrlür sizler

Ku. T. 25/22a3

159 yime yarlıḳamaḳlıḳ taŋrıdın yumşaḳlıḳ anlarḳa eger bolsa sen irig irig köŋüllüg tarılġatılar seniŋ yöreŋdin keçürgil olardın yarlıḳatu tilegil olardın keŋeşgil olar birle ..

Ku. T. 25/23a1

167 ... ol kün yaḳınraḳ olardın imandın ayurlar aġızları birle anı kim yoḳ köŋülleri içinde ol taŋrı bilgenrek anı kim kizleyürler

Ku. T. 25/23b2

168 anlar kim aydılar ḳadaşlarıŋa oldurdılar eger boyun susalar bizke öldrülmegetiler ayġıl: yıratıŋlar özleriŋizdin ölümni eger köni erse siz

Ku. T. 25/24a2

169 Sėzinmegil anlarnı kim öldürüldiler taŋrı yolı içinde ölügler tėp kendü tirigler iḍileri üskinde ruzi bėrlürler

Ku. T. 25/24b2

170 Şad bolup ol kim bėrdi olarḳa taŋrı öz fazlındın müjde bėrürler anlarḳa kim yetmediler olar birle soŋlarında ḳorḳunç yoḳ olar üze ermez anlar ḳaḍġuruġlılar

Ku. T. 25/25a2

171 sewünç eşittürürler müjde bėrürler niᶜmet birle taŋrıdin hem fazl birle ol taŋrı zayiʿ bolmaz müᵓminlerniŋ yanutı

Ku. T. 25/25b2

172 anlar kim icabet ḳıldılar taŋrıḳa hem yalavaçḳa anda kiḍin kim ol kim tegdi olarḳa baş anlarḳa kim eḍgülük ḳıldılar olardın saḳındılar yanut uluġ ol

Ku. T. 25/26a2

173 anlar kim aydılar olarḳa boḍun: bütünlükin boḍun çın-oḳ tėrdiler sizke ḳorḳuŋ olardın arturdı olarḳa imannı aydılar: tap bizke taŋrı nėme körklüg erklig ol