Doğa ve yeryüzü
Dağ, su, yer ve hava olayları. "taş" (taş/dış) ve "ḳar" (kar/yaşlı) eş yazımlı olduğundan alınmadı.
1.356
geçiş
176
biçim
20
kök / sözcük
62,2
10.000 sözcükte
tüm derlemde
Sözcükler (kök bazında)
yir342
yėr215
suw139
ot110
suv95
taġ89
ögüz58
yėrtinçü49
yėrdinçü42
otı38
bulıt33
teŋiz30
sub24
yıġaç21
yaġmur19
köl17
ḳaya12
yel11
ıġaç10
çöl2
Alana dahil edilmeyen eş yazımlılar: açıklamada belirtilmiştir. Eşleşme kök + Eski Türkçe ad çekim dizimiyle (yapım + çokluk + iyelik + durum) yapılır.
Eşleşen biçimler
| Biçim | KT | BK | T | ŞU | IB | Huast | KİP | Sek | KP | KuT | KB | DLT | AH | Mait | Abh | Man | U | TT | ShoR | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| yir | · | · | 1 | · | · | · | · | 6 | · | · | 145 | 3 | 4 | 9 | · | · | · | · | · | 168 |
| ot | 1 | 1 | · | · | 2 | · | · | 2 | · | 33 | 44 | 3 | · | 11 | 5 | 2 | 3 | 1 | 1 | 110 |
| yėr | 13 | 11 | 2 | 3 | 1 | 3 | 8 | · | 2 | 1 | · | · | · | 32 | 3 | 4 | 6 | 4 | · | 101 |
| suw | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 17 | 40 | 1 | · | 5 | · | · | · | 5 | · | 68 |
| yirde | · | · | · | · | · | · | · | 6 | · | · | 43 | 1 | · | 2 | · | · | · | · | · | 52 |
| yirke | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 45 | · | 1 | · | · | · | · | · | · | 47 |
| ögüz | · | · | · | · | · | · | 1 | 1 | 1 | 1 | 13 | · | · | 14 | · | · | 4 | 1 | · | 39 |
| otı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 5 | 27 | 3 | 2 | 1 | · | · | · | · | · | 38 |
| taġ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | 10 | 3 | · | 3 | 2 | · | 1 | 4 | 2 | 29 |
| yėrde | 3 | 3 | · | 1 | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | 8 | · | 4 | 2 | 3 | · | 28 |
| suv | · | · | · | · | · | 1 | 1 | 1 | 2 | · | 1 | · | · | 6 | 5 | 5 | 3 | · | 1 | 27 |
| bulıt | · | · | · | · | 3 | · | 1 | · | · | 3 | 1 | 7 | 3 | 3 | · | · | 1 | 1 | 2 | 25 |
| suvda | · | · | · | · | · | · | 5 | 2 | 2 | · | · | · | · | 9 | · | · | 4 | · | · | 25 |
| yirig | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | 15 | 1 | · | 4 | · | · | · | · | · | 23 |
| teŋiz | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | 16 | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | 20 |
| suwı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 15 | 5 | · | · | · | · | · | · | · | 20 |
| yėrdinçü | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 18 | · | · | · | · | 18 |
| yėrin | · | 1 | · | 1 | 1 | 4 | · | · | · | · | · | · | · | 7 | · | · | 1 | · | · | 16 |
| yaġmur | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 4 | 3 | · | 1 | 1 | · | · | 1 | 5 | 16 |
| taġlar | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | 6 | 1 | 3 | · | 1 | · | · | · | · | 1 | 14 |
| yėrtinçü | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | 3 | 1 | · | 5 | 1 | · | 13 |
| yėrtinçüke | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 13 | · | · | · | · | · | 13 |
| yiri | · | · | · | · | · | · | · | 5 | · | · | 4 | 1 | 2 | 1 | · | · | · | · | · | 13 |
| yėrke | 2 | · | 2 | · | · | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | · | 3 | · | 12 |
| sub | 3 | 4 | 2 | 1 | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 12 |
| taġı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | 2 | 1 | · | · | · | · | 7 | · | · | 12 |
| yėrdinçüte | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 12 | · | · | · | · | 12 |
| yėriŋe | 2 | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 6 | · | 1 | · | 1 | · | 11 |
| suvın | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 | 7 | · | · | · | · | 1 | 11 |
| suwın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 | 7 | · | 1 | · | · | · | · | · | 11 |
| yėri | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 7 | · | · | · | · | · | 10 |
| yėrtinçüde | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | · | · | · | · | 6 | · | · | · | · | · | 9 |
| yirdin | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 6 | · | 1 | 1 | · | · | · | · | · | 9 |
| yıġaç | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 | 3 | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | 9 |
| ḳaya | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 6 | 3 | · | · | · | · | · | · | · | 9 |
| taġḳa | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | 2 | 4 | · | · | · | 1 | · | · | · | · | 8 |
| suwuġ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 | · | · | 3 | · | · | · | · | · | 7 |
| suwnı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 5 | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | 7 |
| költe | 1 | 1 | · | 4 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 6 |
| ıġaç | · | 1 | 1 | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 1 | · | 6 |
| taġıġ | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 | · | · | · | · | · | 1 | · | 6 |
| suvdaḳı | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | 1 | · | · | 6 |
| yiriŋ | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | 3 | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 6 |
| ögüzke | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 3 | · | · | · | · | 1 | 1 | · | · | · | · | 6 |
| suwḳa | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | 4 | 1 | · | · | · | · | · | · | · | 6 |
| yėrinde | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 6 | · | · | · | · | 6 |
| yėrig | · | · | 1 | · | · | 1 | · | · | 2 | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 5 |
| suvta | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 2 | · | 2 | 5 |
| yėrlerde | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 3 | · | · | 5 |
| suvı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 2 | · | · | · | · | 1 | 5 |
| yiriŋe | 1 | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 4 |
| yėrtinçüdeki | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 | 1 | · | 4 |
| taġdın | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | 1 | · | 4 |
| suwlar | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 3 | · | · | · | · | · | 4 |
| yirdeki | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 |
| taġlardın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 |
| yelni | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 |
| yėrdinçüteki | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 | · | · | · | · | 4 |
| yėrdinçüg | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 4 | · | · | · | · | 4 |
| yėrgerü | 1 | 1 | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 |
| yėrte | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 3 |
| subı | 1 | 1 | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 |
| yėrçi | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 3 |
| köl | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 3 |
| suvka | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 2 | · | · | · | 3 |
| ögüzüg | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | 1 | 1 | 3 |
| yėriŋ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | 3 |
| taġtın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | 1 | 3 |
| bulıtdın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | 3 |
| yėrtinçülüg | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | 1 | · | · | · | · | 3 |
| suwlarda | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | · | · | · | 3 |
| taġda | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 |
| suvḳa | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | 3 |
| suwındın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 |
| teŋizdin | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 2 | · | · | · | · | · | · | 3 |
| yirinde | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 |
| yirim | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 |
| teŋizke | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 | · | · | · | · | · | · | · | · | 3 |
| çöllüg | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| subsuz | · | 1 | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| yelü | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| yėrdeki | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 2 |
| yel | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 2 |
| kölüŋ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 1 | · | · | · | 2 |
| yėrtinçüte | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | 2 |
| taġta | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 1 | 2 |
| ögüzteki | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 1 | 2 |
| ıġaçlar | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | 2 |
| yėrlerin | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | 2 |
| suwda | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 2 |
| yirin | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 2 |
| yirlerde | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | 2 |
| suwdaḳı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | 2 |
| ögüzte | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | 2 |
| ögüzde | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| bulıtnı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| yıġaçı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| köller | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | 2 |
| yellerni | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| yıġaçlar | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| suwun | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | 1 | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| teŋizde | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| suvuġ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | 2 |
| subça | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yėrıgaru | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yėriŋde | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| subuŋda | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| subin | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| subḳa | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| subka | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| bulıtlıg | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| suvdakı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 1 |
| suvuŋ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | 1 |
| ıġaçḳa | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yėrtinçüsin | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 |
| yėrtinçülügler | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 |
| yėrtinçüg | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 |
| yėrtinçüteki | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 |
| subuġ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 |
| yėrlerte | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | 1 |
| köliŋe | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 1 |
| taġın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | 1 |
| yėrdin | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| ögüztin | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| suvlarda | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| suvug | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| suvınıŋ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| taġun | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| suvlug | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| suvsuz | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| subum | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| ıġaçı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| ögüzlerin | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| suwları | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| ögüzdeki | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | 1 |
| yiruġ | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yirçi | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yėrçisi | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yaġmurdın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yeliŋiz | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| teŋizni | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yıġaçda | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| taġınıŋ | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yıġaçlarını | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| suwıŋa | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yıġaçdın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yıġaçındın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| taġlarnı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| yaġmurnı | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
| suwdın | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 | · | · | · | · | · | · | · | · | · | 1 |
Örnek bağlamlar
| ŞU G 6 | y[aġı] bol- turup | yėrin | tapa bardı anı udu .... ugru? yagradḳan? sekizinç ay ben ud … |
| KB 4417 | ḳamuġ teprenigli tözü | yir | öŋi / yorıġlı aşı ol uçuġlı meŋi |
| KB 2191 | saḳınuḳ kişi ol kişi öḍrümi / muŋaḍmışḳa barça bu ol | ot | emi |
| DLT I, 186 | Ḳar buz ḳamuġ erüşdi / Taġlar | suwı | aḳışdı / Kökşin bulıt örüşdi / Ḳayġuḳ bolup ügrişür |
| Huast II Y. 59-7–14 | … ġ-ḳa yaztım yaŋıltım erser .. azo v(a)rḫarda şakimun burḫan | yėrin | artatdım erser .. yaza yaŋılu yekke içkekke yılḳıḳa yaztım … |
| KB 2949 | seniŋdin eşitgü kerek barça söz / biligke teŋiz sen uḳuşḳa | ögüz | |
| KB 237 | tirig ölgü aḫır töşeŋü | yirig | / kişi ölse eḍgün kör atı tirig |
| Sukh II-14 | … . . ] içiteki satıġsız : çindamani erdini [. . . ] neçe bar | suvı | yme suġurġay erd[i . . . ] a[nç]ulayu [y]me ḳayu ki[ş]i bur … |
| KB 6552 | negü asġı aḫır yanış | yirke | boldı / turu ḳaldı dünya iki böz ilettim |
| KB 3215 | uluş kendte ta‘at telim bar ıḍuḳ / uş ol | yirde | yetrü körü barsa yoḳ |
| ŞU G 2 | … ras tarḳat anta an^uladım ... anta (...) ks ar kelti ḳazluḳ | költe | |
| DLT III, 374 | Mende bulnur sewinç | otı | ḳaḍġu atar / Ḳarşı körüp saġdıç anı uçmaḳ atar |