İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aruz

44
geçiş
16,3
milyonda
6.917.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı441.356,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,39

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
aruz44·44
arûz·88

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ṭayım4511,3912,582,0066,6
ağızlu3311,0312,901,7353,7
ṭayısı3510,9712,171,7347,0
ivine42210,9610,442,0050,7
ḳoca66110,879,562,4568,2
gelsün43110,779,952,0047,8
ḳaḳıdı31310,7510,791,7339,7
emen31610,6810,491,7338,3
basaṭ44210,579,512,0045,2
getürdi32510,489,851,7335,4
ṭaş33310,329,441,7333,6
bigleri34810,068,901,7331,3
oğlı61539,968,232,4456,8
bigler3669,808,441,7329,3
oğlanı3809,638,171,7328,1
aydur125229,447,463,44100,9
ḫanum41729,257,481,9933,6
daḫı31508,997,261,7224,3
ṣoylamış31508,997,261,7224,3
oğuz31578,937,191,7224,0
oldı31648,887,131,7223,8
didi85638,756,772,8059,5
aldı32418,436,581,7121,5
geldi56607,865,862,2030,9
at61.8916,674,602,3526,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“aruz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (44) →
DK VIII 27 … miş-idi anası feryad idüp aġladı zārılık eyledi meger ḫanum aruz oġlı basaṭ ġazāya gitmiş-idi ol maḥalda geldi
DK XII 16 … diyelüm çün sen ḳazana düşmen oldun biz de düşmenüz didiler aruz araya muṣḥaf getürdi hep bigler el urup and içdiler senüŋ d …
DK XII 13 … igler men sizi niye ḳıġırdum bilür misiz ayıtdılar bilmezüz aruz aydur ḳazan bize ḳılbaşı göndermiş ilüm günüm çapıldı
DK XII 15 … ere ḳavat biz ḳazana düşmenüz didüm emen aydur eyü dimişsin aruz aydur bigler ya siz ne dirsiz bigler aydur
DK XII 41 aruz aydur menüm iç oġuzda ḳarımum ḳazan olsun emen aydur menüm …
DK XII 18 … zdan adam geldi selam virdi beyrek 'aleyk aldı ayıtdı ḫanum aruz size selam ider kerem itsün beyrek gelsün
DK XII 34 … ler beyrek etmegüŋ baṣmadı anlara muṭi' olmadı ṭayıŋ nāmerd aruz ḳaḳıdı beyregi oṭurduġı yirde ḳılıçladı bir uyluġın düşürdi
DK VIII 38 diyü aruza muştuladı aruz sevindi ḳalın oġuz bigleri ile basaṭa ḳarşu geldi basaṭ bab …
DK XII 30 … dın aġça yüzlü ḳızum gelinüm eŋşişmedin aġça yüzlü görklümi aruz oġlı basaṭ gelüp almadın ilüm günüm çapmadın ḳazan maŋa yet …
DK XII 42 … baġlandı ḳoşunlar düzildi borılar çalındı ṭavullar dögildi aruz ḳoca meydana at depdi ḳazana çaġırup mere ḳavat sen menüm ḳ …