İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

uruz

38
geçiş
14,1
milyonda
7.877.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı381.171,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,54

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
uruz38·38
urûz·11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
oğlı1015310,749,183,16108,3
ṭutsaḳ32110,7010,311,7337,4
görelüm510610,158,712,2350,7
ḳazanuŋ35010,139,061,7331,9
ṣoylamış51509,778,212,2347,2
burada3769,758,451,7329,3
big41189,718,231,9937,9
oğlum3829,688,341,7328,9
ḫanum51729,618,012,2345,8
ḳazan62369,497,822,4453,4
ḳırḳ31149,347,871,7226,9
aydur105229,197,413,1483,4
mere31499,047,481,7225,2
oğul42708,737,041,9831,2
didi55638,096,302,2133,9
var47.6464,092,221,576,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“uruz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (38) →
DK XI 41 … n degül-midür ayıtdı yoḳ ol anaŋun babasıdur senüŋ dedeŋdür uruz mere ya benüm babam ölü-midür
DK II 67 uruz aydur aġzuŋ ḳurısun ana dilüŋ çürisün ana ana haḳḳı taŋrı h …
DK XI 45 … derem ittifaḳ-ıla ṭanışuḳ ḳıldılar cemi' biglere ḫaber oldı uruz babasına gider yaraġ-ıla gelüŋ didiler
DK XI 48 yalan söylersiz diyü ṭaşa ṭutdılar uruz atdan indi aydur hay aṭamuŋ altun ḳadeḥinden şarab içen men …
DK IV 12 … taḫtum saŋa virmeyeler diyü soŋumı aŋdum aġladum oġul didi uruz burada ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış aydur
DK XI 69 … ra ṭaġum yüksegi oġul ḳarangulu gözleriim aydını oġul alpum uruz aṣlanum uruz aġ ṣaḳallu babaŋa ḳıyma oġul didi
DK XI 36 … a ördek ḳara ḳazuŋ uçurmaya ḳalın oġuz ilinde bir oġlum var uruz adlu bir ḳarṭaşum var ḳara göne adlu yeŋiden ṭoġanuŋı dirgü …
DK II 110 … gün yidi gice yime içme oldı ḳırḳ baş ḳul ḳırḳ ḳırnaḳ oġlı uruz başına azad eyledi cılasun ḳoç yigitlere ḳıla ölke virdi şa …
DK II 71 aġladı uruz aydur ḳadın ana ḳarşum alup ne bögürürsin ne buzlarsın ne a …
DK II 47 … un burla ḫatun aġlayuban şundan kiçdi ḳırḳ yigit-ilen oġluŋ uruz başı açuḳ yalın ayaḳ ḳafirlerüŋ yanınça ṭutsaḳ gitdi