İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

âdeme

237
geçiş
87,8
milyonda
1.372.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi23796,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,86

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
âdeme237237
âdem’e3333

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dehşet205611,138,994,46217,7
asvâtı123410,508,973,46130,2
hazînleri112410,439,353,31126,7
verir3780610,186,035,99238,8
rûhefzâ81310,039,772,8398,9
hayât297879,865,715,28174,2
hoşelhân5469,187,272,2241,0
benî221.0109,184,954,54109,2
etse92809,165,522,9351,5
esüp5659,086,772,2237,4
bağışlar489,069,472,0047,0
esvâtı489,069,472,0047,0
hâsıl211.1338,974,724,4197,6
mahsûsdur5938,966,262,2133,8
etmez62028,815,402,3933,4
hayvâna338,6810,471,7343,6
sâ‘ikasından3128,628,471,7330,1
te’sîr51808,625,302,1827,2
bâdı4998,615,851,9724,7
nağamâtı3188,597,891,7227,4
câvidân41048,595,771,9624,3
zarar41278,495,491,9622,7
hayâtı41748,325,031,9420,2
safâlar41808,304,981,9420,0
isâbet41898,274,911,9319,6
safâ75278,234,242,5128,0
mâlikdir53188,214,482,1421,6
kız32017,814,411,6512,7
etdiklerinde43887,713,871,8614,1
râst32347,714,191,6411,8
kırkar32377,704,171,6411,7
verirler32547,654,071,6311,3
kaçan32927,543,871,6110,5
verüp101.7227,393,052,7824,7
aslâ91.7477,222,872,5920,4
gelir46717,173,081,7610,1
olsa35307,003,011,527,3
cenâbı47877,002,851,729,0
şiddeti35426,982,981,517,2
nazar35536,962,951,517,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“âdeme” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (237) →
EÇS VII 127a … h ve Maskov dilberleri tâvûsî reftâr ile hırâm ederek gelüp âdeme yapışup gûnâ-gûn musanna‘ şîvekârlık ile herkesin murâd u m …
EÇS X Y86a Âb [u] havâ cihetinden yukaru iç kal‘anın havâsı âdeme hayât verir, zîrâ yaylakdır ve gâyet şedîd rûzgârlar eser v …
EÇS IV 395b … benzer bir evlâd yetmiş günde yumurtasız hâsıl olup o söğen âdeme vesvese hizmetin eder. Zîrâ ol âdemin şetm-i galîzi sebebiy …
EÇS III 166a … mmâ makâm-ı zengüle ile makâm-ı bûselikde râst karâr olunsa âdeme hayât verir. Cemî‘i makâmlarda ve sâzlarda rûha gıdâ vardır …
EÇS X Y450b … erre yüz bin selsebîl ü fevvârelerin cereyân edüp çağıldısı âdeme dehşet verir. Böyle bir ibret-nümâ şehr-i dâr-ı enbiyâdır. …
EÇS IV 313b … ânîsi ma‘lûmum değildir. Ammâ lisân-ı Moğol'da Despol çolak âdeme derler. Hâk-i Irâk-ı Acem'de bir hıyâbân u ormanistân ortas …
EÇS I 203a–203b … p zîl ü bemin bulmakdır. Ehl-i hevâ âdem kârıdır, ancak bir âdeme mahsûsdur. 203b
EÇS IX Y92b … bülbüllerin nağamâtı ve tuyûr-ı hoş-elhânın asvât-ı hazîni âdeme rûh-efzâ safâ verir bir şehr-i İremdir kim Arapça beldele …
EÇS I 175b … larda kahve döğülürken havân gürüldüsünden gûyâ ra‘d gürler âdeme dehşet gelir. Bir vukıyye kahve üç akçeye ve iki akçe emîne …
EÇS IX Y372b … â yollarda gûnâ-gûn suları çok içmeden hazer lâzımdır, zîrâ âdeme lînet verir. Zifir me’kûlât kısmından az tenâvül edince su …