İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

âdil

97
geçiş
35,9
milyonda
3.345.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
22
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9739,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,78

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
enûşirvânı142911,8310,713,74188,4
noğay1114910,528,003,30101,1
şemkîn329,9612,351,7348,9
bucak4669,657,721,9935,1
paşayı114339,416,463,2877,3
enûşirvân3489,417,761,7226,5
mirza3529,377,651,7226,0
menûçehr3609,297,441,7225,1
sultânı32438,185,421,6916,7
pâdişâhı65868,175,152,3831,3
pâdişâh56747,734,692,1523,0
geray34007,634,701,6713,8
etmişdir31.2106,233,111,537,6
ibn41.6746,213,051,769,9
sene106.2405,692,482,5918,0
iken31.8155,682,521,435,5
hemân63.8655,632,432,0010,5
mehemmed43.0455,382,191,565,9
derler54.1235,282,081,716,8
hân65.4015,161,951,827,4
zîrâ43.5895,151,951,484,9
evvelâ32.6835,141,961,293,7
gibi44.6054,801,591,343,5
gâyet33.8514,641,441,092,2
hazreti45.9454,441,231,152,2
paşa69.4784,361,141,342,9
yedi34.8534,311,100,931,4
dahi713.1864,110,881,212,2
deyü36.0074,010,800,730,8
olup817.2813,920,691,071,6
bin412.2673,410,180,240,1
ve47147.9193,380,140,650,5
edüp623.9573,03-0,20-0,360,1
cümle421.1972,62-0,61-1,050,8
u317.4342,49-0,74-1,161,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“âdil” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (97) →
EÇS I 13a … havâriyyûnların meşveretleriyle Nûşırevân-ı Kisrâ gibi bir âdil kıral olup ibtidâ dîn-i Îsâ üzre nasrânî ya‘nî yardımcı bu …
EÇS IX Y218a … âret-i Melik Gâdir: Bu kabir oldur kim Benî İsrâ’îl'den bir âdil ve mu‘tedil pâdişâh idi. İntikâl edeli üç yüz sene ubûr etm …
EÇS IV 328a … er; kapu, teng; daracık yire derler. Bu mahalde Enûşirvân-ı âdil bir demir kapu icâd etdiğinden Derteng derler. İki cânibi e …
EÇS VII 127a Bu makâm-ı a‘lâyı yasadkan Sultân-ı âdil Sâhib Geray Hân ibn Mengli Geray Hân ibn Hacı Geray Hân. Se …
EÇS I 59a Bu bir âdil şehinşehdir ki tâ haşr, / Tefâhur edinür ahdiyle eyyâm. / K …
EÇS IV 200b … kenîseden vely olduğuna eser-i binâlarında niçe bin şâhid-i âdil vardır. Zîrâ minâresi çâr-kûşedir. Deyr-i kadîm iken nâkûsh …
EÇS X Y19b … rdâvunc ve Âdil şemkîn ve Âdil Behsân (---) Behset Bûden ve Âdil Kâpûs ve Âdil Menûçehr ve Âdil Enûşirvân. Müddet-i saltanat …
EÇS X Y78b Âsaf-ı sultân-ı âdil Mısr'ı âbâd eyledi
EÇS VII 105b Sene (---) târîhinde Akkirmân kurbunda Mehemmed Geray Hân Âdil Noğay ve Bucak Tatarıyla ceng-i azîm etdiği uruşu beyân ede …
EÇS IV 267a … ü bend ile sultânımın huzûruna getirdiler." deyince paşa-yı âdil bunları üç yüz mikdârı askere teslîm edüp Güzeldere tarafın …