İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

âlem

364
geçiş
134,9
milyonda
883.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
55
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi364148,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,93

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
âlem364364
‘âlem33
â‘lem11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
seyyâhı8210112,509,569,041.025,1
hallâkı427311,629,066,47475,0
bîhaber365011,489,385,99433,1
ağyârdan354411,469,535,91434,1
müverrihi316411,218,815,56335,3
nedîmi287311,048,475,28285,7
memdûhı209610,487,594,45175,3
ibreti12259,988,803,46129,4
hisâbın121629,556,103,4178,8
evliyâyı10929,496,653,1373,6
evliyâ195209,465,084,2397,7
bilür122449,345,513,3968,8
ıslâhı7169,248,662,6473,7
babayı7189,238,492,6471,6
bâbâyı669,059,862,4582,0
hurrem6288,977,632,4452,9
benî211.0108,974,274,3485,0
çerâğı6588,866,582,4243,5
arzda92808,844,902,9044,0
âlim6878,776,002,4138,5
mefhari5258,727,532,2243,3
seyyâhânı61048,715,742,4036,3
bekavli72248,614,862,5533,8
şem‘i61458,595,262,3932,3
âdem423.7178,403,395,86122,2
iken221.8158,373,494,2766,7
halkı171.3358,363,563,7753,1
bilir62778,264,332,3324,7
vakti107648,183,602,9031,7
hayretde52028,184,522,1421,9
tekrârında338,079,861,7341,0
teşhîri338,079,861,7341,0
mezmûmı358,069,121,7334,3
meşhûrı63778,053,882,2821,2
makrîsî378,058,631,7331,4
halk75148,033,662,4422,7
fuzalâyı3178,017,351,7225,2
dü3188,017,271,7224,8
hakkında52877,984,012,1018,5
senedir3367,946,271,7120,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“âlem” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (364) →
EÇS III 147b … Koca Lala Mustafâ Paşa hayrâtıdır. Diyâr-ı Rûm'da memdûh-ı âlem olan kantara-i musanna‘ın biri dahi bu püll-i azîmdir kim h …
EÇS I 132a … in ma‘lûmumuz olduğu sarây-ı azîmler vardır ammâ tahrîrinde âlem yokdur.
EÇS VI 24b … âya cemî‘i mevcûdât gelüp gitmededir. Yine mülk ol Hallâk-ı âlem Mâlikü'l-mülk Zü'l-ceberûtundur.
EÇS I 152a … i sene mu‘ammer olup seyâhatde ifnâ-yı vücûd etmiş seyyâh-ı âlem cânlar ile konuşduk, anlar dahi vech-i arzda İslâmbol gibi …
EÇS V 2a Âhir-ı kâr yedi arslan ve on bir câmûs-ı berri urup halk-ı âlem fâriğ oldu, ammâ altı âdem bizden kurşum ile şehîd olup on …
EÇS IX Y346b Hattâ bu hakîr âlem ağyârdan bî-haber iken vakt-i şâfi‘îde (---) (---) (---) (- …
EÇS V 81b–82a … hâne berdûş edüp hânesinden kaçırmış. Min indillâh tasîh-i âlem etmeğe me’mûr bir sâhib-zuhûr pür-nûr kimesne idi. Yemîn ü …
EÇS IV 201b–202a … meşhûr-ı âfâk [ve] lisân-ı meddâhânda ale'l-ıtlâk memdûh-ı âlem ayn-ı Hamrevât'dır. İbtidâ tulû‘ı Diyârbekr'ün garbîsinde K …
EÇS IX Y68a Ve bu şehrin sebeb-i harâbı oldur kim müverrihân-ı âlem tahrîri üzre eyle terkîm olunmuşdur kim sene (---) târîhind …
EÇS X Y227b/mük … yâ-yı kesîre ve metâlib-i azîze vardır. Bi-kavli müverrih-i âlem Şeyh Makrîsî buyururlar kim Mısır zemîninde bir zirâ‘-ı Mek …