İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

âlemi

352
geçiş
130,5
milyonda
921.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi352143,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,90

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
âlemi352352
âlemî11
‘âlemi11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hayretde17320213,329,6813,142.220,0
kalup8493011,076,449,06593,5
kaldılar3012611,017,835,45274,1
seyâhatde184510,548,584,23186,7
sabâvetde161710,479,824,00212,2
engüşt179910,277,364,10142,9
berdehen149510,007,143,72113,0
sabâvetden11119,969,903,31151,1
ağyârdan10449,697,773,1590,2
sabâvetinde9109,679,753,00117,1
bîhaber9509,527,432,9876,5
rûhânî8129,499,322,8294,6
kalır122109,455,773,4073,2
kaldım8439,377,482,8168,6
kutbı8849,236,512,8057,2
kalırlar7369,217,542,6360,7
kaldık7409,197,392,6359,1
sabâvetimizde669,109,902,4582,4
şehzâdeliğinde679,109,682,4576,7
görüp188468,944,354,0374,8
geşt71238,925,772,6042,6
huzzârı71248,915,762,6042,5
dâdârı568,849,642,2363,3
eylemesin588,839,232,2358,1
sensiz588,839,232,2358,1
isen5198,797,982,2346,8
kaldı104218,734,513,0243,6
meclis61128,735,682,4035,8
ma‘deni61188,715,612,4035,2
ta‘accüb5618,636,302,2134,2
halk105148,564,222,9939,8
engüştberdehen4128,498,321,9939,7
gördükde51088,485,472,1928,4
güzâr51168,455,372,1827,7
kande4458,376,411,9828,0
hakîr262.3018,333,444,6377,1
dembeste4678,295,841,9724,8
cihân63248,184,152,3123,3
tarabefzûn41038,175,221,9521,3
fetâlığımızda328,1210,491,7341,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“âlemi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (352) →
EÇS VII 59b … apasın izniyle bu kitâbhâneye girüp seyr-i temâşâ etdiğimde âlem-i hayretde kalup misk ü amber-i hâm râyihası dimâğım mu‘attar …
EÇS VII 18b … i mîrânlar cüyûşlarına fermânlar sâdır olunca asker-i İslâm âlem-i hayretde kalup,
EÇS VII 51a … garâ’ib bârûd-ı siyâh değirmenleri var kim gören benî âdem âlem-i hayretde kalır. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) ( …
EÇS X Y450b … ikler var kim cemî‘i seyyâhân-ı cihân gelüp temâşâ ederler. Âlem-i hayretde kalup ma‘lûmları değildir kim ma‘âdin midir, yohsa …
EÇS II 252a–252b … diyârda yokdur. Hattâ Selîm-i Evvel bu şehrde müştakk olup âlem-i sabâvetinde zer-nişâncılık ilmin tahsîl edüp pederi Bâyezîd …
EÇS I 19a Ve bu hakîr âlem-i sabâvetimizde Sultân Osmân-ı şehîd asrında Kurşumlu Mahzen …
EÇS VII 77a … ın fermânıyla seyr etdiğim asker-i İslâma hikâye edüp cümle âlem-i hayretde kaldılar.
EÇS VII 131b "Hallâk-ı Âlem on sekiz bin âlemi ve benî âdemi halk etdikde aslâ bî-ma‘nâ bir şey halk etmem …
EÇS VII 52a … r birine im‘ân-ı nazar ile nazar eden engüşt ber-dehen edüp âlem-i hayretde kalır. Ve ba‘zı maksûre ve şâzrevânların önlerinde …
EÇS VII 99b–100a … küffârların akîblerine kalga sultân ile düşüp bu hakîr dahi âlem-i fetâlığımız olmağile bile seğirdüp üç gün gece Eflak vilâye …