İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

âleti

69
geçiş
25,6
milyonda
4.575.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6928,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,74

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
âleti6969
âletı11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
mülâhaza83211,3410,262,83100,1
silâh1112910,838,703,31112,0
yapardı31110,2610,381,7338,1
silâhları45910,008,371,9938,8
silâhların3449,768,381,7329,1
silâha3459,758,351,7329,0
cebe3669,517,801,7226,6
harbe3679,507,771,7226,5
harb41439,277,101,9931,5
dâvûd31968,546,231,7120,0
müstağrak32368,335,961,7018,9
ârâste32648,215,801,7018,3
ceng68687,715,082,3830,7
sâ’ir51.0297,224,572,1422,2
bunun36897,024,411,6512,7
demir41.0006,944,291,9016,2
gûnâgûn71.8116,934,242,5128,0
içün42.0365,963,261,7911,0
olmuş31.8245,703,011,527,3
kadar44.2584,922,201,566,0
olan46.7714,261,531,313,3
niçe47.0564,201,471,283,1
ile1323.7694,161,422,269,4
dahi713.1864,111,381,634,8
u717.4343,710,971,302,6
ü411.2953,530,790,841,0
ve46147.9193,350,602,327,5
olup517.2813,240,500,660,5
cümle621.1973,210,470,680,6
bin312.2672,990,260,280,1
edüp323.9572,03-0,71-1,100,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“âleti” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (69) →
EÇS III 102a–102b … lup Şeyhülislâm Azîz Efendi Ayasofya câmi‘inde kalup herkes âlet-i silâhıyla ve nohut ve zerdestesiyle kimi ucu yanmış köseği …
EÇS V 70b–71a … ı Karûn'a mâlik olup ve niçe bin aded at ve katara ve sâ’ir âlet-i silâh ve serâperdelere ve cebehâne ve sâ’ir mâl-ı ganâ’ime …
EÇS V 137b … al‘a dürr-i beyz-âsâ edüp içine kifâyet mikdârı cebehâne ve âlet-i silâh ve mühimmâtlar kodu.
EÇS V 145b … feng ve yüz aded meç ve kılıç ve harbe ve niçe bunun emsâli âlet-i silâhları ve zî-kıymet âlât-ı âvânîleri cümle komor bârgîrl …
EÇS V 178a … nâzır iki kat metîn ve muhkem demir kapuları var. Gûnâ-gûn âlet-i ceng ü hıyel ile ve demir asma kafesler ile ârâste bâb-ı ka …
EÇS II 324a … âh ve tuğulka ve ser-penâhlar ve tüfenk ve cidâ vü gûnâ-gûn âlet-i harblar ile ârâste ve bevvâbân [u] dîdebânlar ile pîrâste o …
EÇS III 100a–100b … i dururlar. Serdâr anlara "Bre koman gâzîler" dedikçe anlar âlet-i mülâhıza bir kerre at sıçradup kırmızı ve sarı bayrağile gi …
EÇS X Y367b … âmîsi havfından timsâh derileri mıhlıdır. Kal‘a kapusu gibi âlet-i harb kâr etmez timsâhlı acîb ü garîb dervezelerdir.
EÇS IV 335b … az dedikleri gibi bunlar dahi Bağdâd'a bedürüstî sarılmayup âlet-i mülâhaza ceng ederlerdi. Ve eyyâm-ı şitâ da erdiğinden top- …
EÇS V 108a … tları ve donlarıyla gölden çıkarup cümle raht u bahtları ve âlet-i silâhları ve bellerinde kemerlerin bile bizimle gelen tevâb …