İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

âlim

87
geçiş
32,2
milyonda
3.689.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
23
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8735,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,80

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
âlim8787
âlîm22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dânâdır171812,3711,844,12273,6
fâzıl2711512,109,835,19321,9
âmil144011,8210,413,74179,9
şâ‘ir53410,409,162,2354,3
kimesne74368,785,962,6044,2
âlem63648,776,002,4138,2
kâmil151.4468,325,333,7882,0
allâh68007,794,862,3728,9
allah33897,694,901,6714,6
ü5511.2957,314,247,02223,3
hudâ102.5826,943,912,9535,7
medfûndur31.2356,223,241,558,1
u2217.4345,362,293,7335,3
hazreti35.9454,030,970,851,1
ammâ715.2293,900,831,162,0
ve57147.9193,660,582,508,6
dahi413.1863,300,230,300,1
olup417.2812,92-0,16-0,230,0
edüp323.9572,03-1,04-1,842,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“âlim” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (87) →
EÇS VIII 192a Ol Allâh-ı âlim ü dânâya ma‘lûmdur kim bu hakîrin bir gulâmları ve bir refî …
EÇS I 111a … rup yine Na‘lıncı Hüseyin Çelebi'ye dükkânı verdiler. Allâh âlim ü dânâdır.
EÇS IX Y355a … ikî'de keşf [ü] kerâmet sâhibi bir mürşid-i merd-i kâmil ve âlim ü âmil kimesnedir.
EÇS VI 78a … lunup ale'l-akîb Hayreddîn Efendi nâm bir fâzıl-ı benâm bir âlim ve fuzelâ-yı hümâmı beş yüz akçe [ile] mevleviyyet-i molla …
EÇS X Y249b Kadıasker Kebîrîzâde: Âlim ü âmil ve kâmil ü müteşerri‘ ve cerî mollâdır. Ve,
EÇS VI 134a … başında {beği} salb eder, ammâ "Fuzelâyi'd-dehrden gâzî ve âlim ve zâhid bir mîr-i muhterem idi" deyü bu mîr-i merhûmun ve …
EÇS II 239a … . Murâd-ı Sânî'nin ve Ebü'l-feth'in zamânında hâce-i âlem ü âlim idi. Cemî‘î ulûmda te‘lîfâtı vardır. Mevtine târîhdir: Cenn …
EÇS IV 368b … di, ammâ nazar-ı Resûl ile zinde idi ve ilm-i ledünde gâyet âlim idi. Ve Hazret-i Resûl Selmân-ı Pâk hakkında
EÇS I 49a … dîn Cemâlî: Asr-ı Selîm Hân'da dahi şeyhülislâm idi. Âmil ü âlim ve kâmil ü fâzıl bir azîz idi. Elli akçe terakkî ile tekâ‘ü …
EÇS I 112a … hazîresinde âsûdedir. Monlâ-yı müşârün-ileyh ecdâdlarından âlim u fâzıl ve hüsnü'l-ahlâk, tayyibü'l-ağrâk, elsine-i selâsed …