İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şâhı

292
geçiş
108,2
milyonda
1.104.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
15
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi292119,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,65

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
şâhı292292
şâh’ı4545

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
irânzemîn175910,638,384,11169,1
selîm641.12210,536,047,88415,3
gümrâh142310,519,463,74166,8
evvel4170610,396,076,31267,2
acem3572710,145,805,81214,7
şâhân9189,899,172,99102,0
irân9409,798,022,9984,4
azerbaycân9569,737,542,9877,7
evvel’in7199,538,732,6473,8
evvel’e7219,528,592,6472,0
kayserzemîn7259,508,342,6469,1
uzun154109,455,403,7883,6
taysı7519,397,312,6358,0
şâh269869,384,934,93128,3
çıldır7679,326,922,6254,0
âzerbaycân6469,187,242,4349,1
fethine71269,106,002,6044,9
cihân103249,065,163,0752,4
kalmık82119,035,452,7645,2
bedfi‘âl5348,977,412,2242,2
gedâ5588,876,642,2136,6
bayındırî498,779,002,0044,1
şâhânı4108,768,852,0043,0
tûrân4418,626,821,9830,3
destinden51358,585,422,1828,0
gazâsı4638,536,201,9726,7
târîhinde292.3878,473,815,00100,0
dârâ41008,395,531,9623,0
tahtgâhı41088,365,421,9522,4
halîmî3138,338,061,7328,3
âzerbâycân3138,338,061,7328,3
hudâbende3188,317,591,7226,1
istîlâ63448,274,332,3324,7
îrân3338,246,711,7222,3
ba‘dehû131.1478,213,713,3343,0
hasan121.1018,143,653,1938,9
acem’de52968,124,292,1220,3
bağdâd’a41928,084,591,9217,9
safî3768,065,511,6917,2
bağdâd’ı3967,995,171,6815,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“şâhı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (292) →
EÇS IV 347b Kılur şâh-ı gül üzre her seher bülbüller efğânı
EÇS II 308a Ba‘dehû sene 915 târîhinde Şâh-ı İrân İsmâ‘îl Şâh bir kal‘a binâsına Revân Kulu nâm hânına f …
EÇS X Y29a … âl-i Osmân'a şâh-ı kayser-zemîn derler. Ve kendü şâhlarına şâh-ı Îrân-zemîn derler. Ve Mısır emîrü'l-haccına sultânü'l-berr …
EÇS IV 400b … bi (---) (---) (---) imâr edüp anların destinden Uzun Hasan Şâh-ı Bayındırî aldı. Andan Timur Hân oğlu Sultân (---) (---) ald …
EÇS IV 334a–334b … -gâh-ı selâtîn-i Âl-i Abbâsiyân'dan ve niçe mülûk-ı selef-i şâh-ı şâhâna âşiyân olan sarây-ı âbâdâna girüp taht-gâh-ı Âl-i Os …
EÇS IV 365b … u] ikrâm ile Hüseyin Paşa huzûruna gelüp ser ber-zemîn edüp şâh-ı âlî-câhın nâmesin paşaya verüp kırâ’at olundukda mefhûm-ı n …
EÇS IV 328b Evsâf-ı hâk-i amber-pâk-i karâne, ya‘nî binâ-yı Yezdecürd Şâh-ı kal‘a-i Derne
EÇS IV 293a–293b … ar hatt-ı şerîfle gidüp ‘Elbette der-i devletime gelesin ve şâhı kayd [ü] bend ile huzûruma getirsen makbûl-ı hümâyûnum deği …
EÇS IV 291a … şerîfeynin mevlâ mülûkü'l-Arab ve'l-Acem. Sen ki İrân-zemîn şâhı geçinür Şâh Safî bahâdır aslahahullahu'l-melikü'l-kâdir, ‘K …
EÇS VII 139a … ed mîr-i livâlardır. Evvelâ Kiriş kal‘ası sancağı ve ada-yı şâhı Taman sancağı ve Tat eli sancağı ve Azak deryâsı içre Balıs …