İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şamhal

26
geçiş
9,6
milyonda
10.814.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2610,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,23

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
şamhal2626
şamhâl33
şâmhâl22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
pâdişâhlarına34010,549,931,7335,6
şâh’ın47610,339,422,0044,5
dağıstân62029,758,592,4459,8
hân’a74938,797,532,6359,4
pâdişâhı55868,066,792,2237,3
şâh59867,346,042,2032,2
derler54.1235,303,982,0918,3
hân55.4014,923,592,0515,8
yine47.3724,152,821,728,8
andan38.9483,452,121,334,2
edüp423.9572,451,121,081,9
ve11147.9191,28-0,05-0,120,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“şamhal” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (26) →
EÇS VII 161b … sâ‘at şarka gidüp sarp çengelistân dağları geçüp bu mahalde Şamhal Şâh tarafından Hân hazretlerinin yine istikbâline on bin ad …
EÇS VII 161b … iki nefer şâh-ı düldül-süvârlar kerr ü ferr deverânlarıyla Şamhal Şâh'ın sarâyına varup ziyâfet-i azîmler tenâvül olunup kal‘ …
EÇS VII 164b … El-hâsıl ibtidâ tulû‘larından bu âna gelince kırk yedi aded şamhal hânlar cümle şehr-i Enderey'de ve şehr-i Tarhu'da ve şehr-i …
EÇS IV 396a … blardan korkarlar. Hakîr Moskov diyârında Dağıstân Pâdişâhı Şamhal Şâh'a gelirken birkaç ukâb görüp zehrelerimiz çâk olup ba‘z …
EÇS VII 163b–164a … etdikde bu kavm-i Dağıstân'dan niçe yüz âdemler refîk alup Şamhal diyâr-ı Belh'de kalup sâkin oldu, ammâ Ebü'l-Müslim-i Teber …
EÇS VII 163b … Mahmûd'dur. Elkâb-ı künyesi şemkal'dır, şemgal ve şemhal ve şamhal dahi derler.
EÇS VII 164a … ı sana verdim. Var bakıyye-i ömrün yine Şam'da geçir" dedi. Şamhal eydir:
EÇS VII 161b Bu şehir hâricinde Sultân Şamhal Mahmûd Şâh Hân'a karşu gelüp ikisi de atlarından enüp birbi …
EÇS X Y42b … gayrı ülkeye düşelim’ deyüp yedinci günde Dağıstân pâdişâhı Şamhal Şâh'ın ülkesinde Karabudak Hân diyârında câmi‘lerde ibâdet …
EÇS VII 164b Evsâf-ı kal‘a-i Koyun: Kadîm-i evvelden Şamhal Şâhların hâssıdır. Emîr ve kadısı vardır. Hânı üç bin asker …