İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şemşîri

71
geçiş
26,3
milyonda
4.422.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7129,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
âteştâb155711,9110,293,87188,7
âteştâbdan94511,319,893,00107,5
bürrân3610,3211,211,7342,5
âteştâbı3610,3211,211,7342,5
kemerine44410,158,752,0041,0
perrân3509,678,161,7328,1
murassa41639,136,871,9830,3
bellerinde31069,127,071,7223,6
bend52329,086,682,2136,5
mücevher42378,736,331,9827,3
geçirüp42508,676,251,9726,8
elinde43378,335,821,9624,5
kılup43428,315,801,9624,4
verdi33327,935,421,6916,7
zamân36647,064,421,6512,7
küffârı49626,994,301,9016,3
geçüp31.4286,043,321,568,4
ile1623.7694,461,682,7515,4
bin612.2673,991,221,403,3
sene36.2403,961,190,971,6
aded49.0463,851,071,051,8
olan36.7713,841,070,911,3
niçe37.0563,791,010,871,2
edüp1023.9573,770,991,573,8
dahi513.1863,630,850,991,4
ü311.2953,110,340,360,2
cümle521.1972,950,160,240,1
ve33147.9192,870,080,320,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“şemşîri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (71) →
EÇS V 102b … ve çengelistânda üç bin aded kâfir bulup niçe yüzü tu‘me-i şemşîr-i bürrân olup bakıyyetü's-seyfi esîr-i kayd [u] bend olup ol …
EÇS X Y180b … erkezî ve sarı çiçekli katîfe şalvâr ve elinde mücevher bir şemşîr-i âteş-tâb ve çukadâr dahi böyle müzeyyen ikisi yan yana paşa …
EÇS III 38b–39a … n aded Cebrî, Kaderî ve Nusayrî ve Timânî bî-mezheb Mervânî şemşîr-i âteş-tâbdan geçüp ba‘de'l-asr Nakura Boğazı yüz bin âlâm-ı …
EÇS VI 28b … r kethudâsı gelüp Serdâr Ali Paşa'ya hil‘at-i fâhire ve bir şemşîr-i nâdire ve bir semmûr kürk (---) getirüp Melek Ahmed Paşa'ya …
EÇS X Y450b … gafle basup mâbeyne kılıc girüp bu câmi‘ olan deyr içre bir şemşîr-i âteş-tâb bâzârı olup küffâr dahi bî-tâb u bî-mecâl olup mih …
EÇS IV 271b … müncer olur?" deyüp temâşâya gelmişler. Cellâdlarsa kabza-i şemşîri ele alup âmâde olmuşlar.
EÇS II 336a–336b … işi şâh kılıçlarından bir mücevher ve murassa‘ gılâflı bir şemşîr-i zer-nişân verdi kim hakkâ ki şemşîr-i âteş-tâb idi. Elçi da …
EÇS I 8a–8b … ı giriftâr-ı bend-i hicrân edüp serâperde-i Süleymân önünde şemşîr-i âteş-tâb ile katl edüp bî-nâm [u] bî-nişân etdi. Ammâ bu ma …
EÇS V 118b Kankı düşman fikr-i fâsid eyleye bu hısn içün / İre şemşîri ricâlullâhdan ana inhizâm / Ey Ubeydî Hâtif-i Kudsî dedi tâ …
EÇS VI 103a … gibi girüp tarfetü'l-ayn içre iki bin aded küffârı tu‘me-i şemşîr-i âteş-tâb edüp kefen der-ten tîğ ber-gerden oldular.