İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şemsi

86
geçiş
31,9
milyonda
3.717.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8635,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,70

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
şemsi8686
şemsî3131

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
âteştâb205712,1610,434,47257,7
tebrîzî121711,9011,433,46178,2
âteştâbın111411,8211,593,32167,7
tâbân51010,7410,942,2368,9
felekden63210,709,522,4568,5
tâbânmisâl4410,5111,942,0066,2
zevâle3610,0610,941,7341,3
tâbı3129,979,941,7336,2
efzûn4509,918,291,9938,4
tüvânı3169,919,521,7334,2
şu‘lesi3189,889,351,7333,4
perîpeyker3289,758,711,7330,6
cemâl4729,707,771,9935,4
te’sîri3359,678,391,7329,2
hadden4789,647,651,9934,7
tâb3429,588,131,7328,1
hayrâtıdır31078,996,781,7222,4
te’sîr41808,946,451,9827,9
kullei63578,796,042,4138,6
burcı31618,646,191,7119,9
beyti33687,765,001,6815,0
nümâyân33717,754,991,6815,0
hüsni34747,464,631,6613,5
baş46967,394,491,9117,3
şiddeti35427,294,441,6512,8
tekyei36077,154,281,6412,1
iken31.8155,692,701,466,2
sâ‘atde32.2395,402,391,405,1
paşa89.4784,781,731,978,0
her55.9674,761,721,565,0
hâlâ33.7214,691,661,182,8
olup1217.2814,501,452,198,9
hazreti45.9454,441,401,242,8
gibi34.6054,391,351,052,0
câmi‘i34.6374,381,341,052,0
şehri35.6784,091,050,901,3
var47.6464,081,041,031,7
iki49.4173,790,740,800,9
cümle621.1973,210,150,240,1
ü311.2953,110,060,070,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“şemsi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (86) →
EÇS X Y358a … ve latîfü'l-i‘tidâl hûb-manzar ve perî-peyker hadden bîrûn şems-i tâbân-misâl hûbânları hüsn-i cemâl sâhibleridir.
EÇS IV 350b … übâşeret etdikde minber-i Resûlullah mütezelzil olup semâda şems-i âteş-tâbun tâb [u] tüvânı kalmayup münkesif oldu. Mu‘âviye …
EÇS II 277b … ile ocaklık ihsân olunmuşdur. Hâlâ inkırâz-ı nesl bulmayup Şemsi Paşa oğulları derler. Kal‘asını Bursa tekürü binâ etmişdir. …
EÇS II 233b–234a … Osmâncığa gönderüp Mevlânâ-yı Rûmî ve Hacı Bektâş-ı Velî ve Şems-i Tebrîzî ve Muhyiddîn-i Arabî ve Karaca Ahmed Sultân ve gayr …
EÇS X Y321b … tâdır. Berren ve bahren yüz mîl yerden ve iki menzil yerden şems-i âteş-tâbda şa‘şa‘a urur. Hâlâ bir cânibinde reng-i rûy-i dî …
EÇS II 223b–224a … imâreti rasâs-ı hâlis ile mestûrdur. Her kubbenin alemleri, şems-i afitâb gibi ziyâ verir. Yigirminci kubbe yeri câmi‘in ortas …
EÇS X Y312b Ba‘dehu müdevver müdevver somun gibi edüp şems-i âteş-tâbda kurudurlar. Ba‘dehu tüccârları vardır, niçe bin …
EÇS V 44a … ar süheylinden cihân velvelenâk olup gird-i siyâh ile rûy-ı şems-i âteş-tâbın tâb-ı tüvânı kalmayup bârûd-ı siyâh dûdından mih …
EÇS III 155a … da cümle iki yüz elli aded câm billûr ve necef ve morandır. Şems-i âlem-tâbın şu‘lesi bu câmi‘lere aks urdukda derûn-ı câmi‘ n …
EÇS III 80b–81a … zıl Medrese câmi‘i. Çârsûbaşında (---) (---) câmi‘-i Hatîb. Şems-i Bezmgâh câmi‘i.