İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şeyler

74
geçiş
27,4
milyonda
4.274.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7430,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,78

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
şeyler7474
şey’ler11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
âde3710,2510,931,7341,0
îcâd3499,648,121,7328,0
emsâli41469,226,961,9830,8
şekilli41499,206,941,9830,7
makûlesi52299,086,642,2136,3
ibretnümâ74928,666,022,6044,8
zîkıymet44557,955,321,9521,8
musanna58537,474,742,1523,3
bunun46897,424,731,9218,6
gûne81.8817,074,282,6832,4
gûnâgûn51.8116,443,652,0616,2
gayri41.5066,373,601,8312,6
niçe147.0566,013,183,3337,0
ba‘zı31.5775,903,121,537,7
verüp31.7225,772,991,517,2
birer42.6815,572,771,718,5
yokdur54.6455,122,291,788,0
gibi44.6054,811,991,495,0
var57.6464,411,581,494,3
ederler34.5654,411,581,152,6
ammâ815.2294,101,261,654,7
vardır48.5683,921,091,061,8
bin512.2673,730,891,031,6
edüp923.9573,620,781,252,2
u517.4343,230,390,530,3
cümle621.1973,210,370,550,4
ü311.2953,110,280,300,1
dahi313.1862,890,050,060,0
ve30147.9192,73-0,11-0,450,2
ile323.7692,04-0,80-1,281,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“şeyler” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (74) →
EÇS I 205a … n'e götürürler. Elbette her sene birer muhîl [u] şeytanatlı şeyler peydâ ederler, bu gûne mâhiyyetlerin arz ederek geçerler.
EÇS VII 70a … lîd edüp tahkîk ederler, ammâ hârık-ı âde sihr mertebesinde şeyler etdiler kim makdûr-ı beşer değildir. Meselâ benî âdemi Allâ …
EÇS VIII 242a … şîb ü zerbâf-ı nâdire ve cemî‘i cevâhir-i kemyâb zî-bahâyî şeyler var ise bunda bî-bahâ bulunur. Ve herkes metâ‘ın bozup bâzâ …
EÇS IV 229a–229b … ıl her diyârın üstâdları birer gûne musanna‘ât-ı ibret-nümâ şeyler etmişlerdir kim diller ile ta‘bîr olmaz.
EÇS VII 119a … ekâr odalarıdır kim erbâb-ı ma‘rifet ehl-i sanâyi‘ gûnâ-gûn şeyler işleyüp ekserî pabuç ve arakıyye ve çıkrıkçılık ve gayri pî …
EÇS VI 26b … o ve med nâm müskirât mehmelât-i çepelât-i herzevât şekilli şeyler ve beyâz nân-pâreler ile askerin hezele makûlelerine kefere …
EÇS IX Y288b … ebe pâk esvâblar geyüp râyiha-i tayyibeli ıtriyyât makûlesi şeyler sürünüp ve ûd(u) ve amber ve gayri buhûrlar yakup âdâb üzre …
EÇS VI 131b … h u zereh-külâh ve tuğulka ve katlavî ve ser-penâh makûlesi şeyler var. Ve mızrak ve harba ve çapa ve kazma ve balta ve nacak …
EÇS VIII 378b–379a … arka kaşağıları ve niçe bin gûne dervîşân ma‘rifetlerinden şeyler îcâd-ı sihr-i‘câz edüp âyende vü revendegânların a‘yân [u] …
EÇS VII 174a … hakîre hayli ta‘zîmler edüp seyâhatimiz ahvâllerinden niçe şeyler su’âl etdiler.