İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şimâlî

55
geçiş
20,4
milyonda
5.554.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5522,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,82

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
şimâlî5555
şîmâlî11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
garbî54310,719,482,2356,4
cenûbî3489,908,581,7329,9
ucunda31129,207,361,7224,7
tarafındaki32278,456,341,7120,5
tarafında141.2978,416,053,6990,4
kulle32628,286,131,7119,6
kal‘anın131.4898,115,743,5478,5
cânibinde56087,955,662,1929,5
tarafına68407,785,452,3933,8
şehrin111.5877,785,413,2461,3
tarafı91.3147,755,392,9349,9
kurbunda31.1956,303,941,6210,8
cânibi115.6465,983,583,0434,7
kal‘ası32.6845,172,781,486,4
kal‘a34.5574,412,011,303,9
kal‘ai47.7334,071,671,373,8
iki49.4173,791,381,232,7
dahi413.1863,310,900,921,3
bin312.2673,000,580,580,4
ve32147.9192,830,411,392,5
ammâ315.2292,690,270,300,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“şimâlî” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (55) →
EÇS IX Y343a Ve sütûh-ı Beyt-i şerîfe urûc edecek cânib-i rükn-i şimâlî tarafında çâr-kûşe bir kepenk-misâl bir kapakdır. Anı açup …
EÇS X Y387a Bu İsvân'ın şimâlî kurbunda tâ Benî İsrâ’îl zamânından berü bir köhne dıraht-ı …
EÇS IX Y198a … amd [ü] senâ olsun, anı dahi ziyâret etdim. Ve bu ziyâretin şimâlî kurbunda bir kayalı püşte üzre,
EÇS II 308b–309b … kı yokdur, ammâ mazgal delikleri çokdur. Cenûbî ve şarkî ve şimâlî tarafında handakları vardır. Ammâ sulu yerde olmağıla handa …
EÇS X Y301b Ve bu minâre dibinde haremin şimâlî köşesinden üç kat kapudan içeri,
EÇS VI 140a … mağile bir tarafında handakı yokdur. Gerçi cânib-i garbî ve şimâlî ve cenûbîsi tarafında havâleleri vardır, ammâ hayli mesâfe- …
EÇS IV 242a … olur. Ve ma‘âdin-i zırnîh-ı asfer, bu dahi şehr-i Ahlat'ın şimâlî cânibindeki kûh-ı bülendlerde hâsıl olur. Türâb-ı tıbız gib …
EÇS IV 200a … hrâ-yı çemenzâr-ı lâle-izârdır. Kal‘anın cânib-i şarkîsi ve şimâlî tarafına meyyal semti evc-i âsumâna kad çekmiş kayalar üzre …
EÇS V 133b … i‘ olmuş kal‘adır, ammâ kaç adımdır ma‘lûmum değildir, zîrâ şimâlî ve garbî ve cenûbî tarafları çâh-ı gayyâ gibi uçurumdur. Ol …
EÇS VIII 383a … ecâvizdir" deyü nakl etdiler ve sahîh kelâmdır, zîrâ şehrin şimâlî ve garbî ensesindeki dağları ve bâğları Ferhâd gibi kesüp m …