İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şir

6
geçiş
2,2
milyonda
33.402.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
75
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı5154,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,55
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
şîr··3636
şi‘r2·1214
şir·516
şır··33
şi’r2··2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: şir) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
şemseddin5513,8615,782,24109,9
ğaflet3313,4215,781,7365,8
ḳoca36110,5211,431,7341,9
oğlı31539,2710,111,7336,3

Hemen sağında

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“şir” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (6) →
DK II 9 aġ bidevisin çekdürdi bayındır ḫanuŋ yaġısın baṣan şir şemseddin bindi paraṣaruŋ bayburd ḥiṣarından parlayup uçan …
EÇS III 180a … e İslâmbol'a koyalım kim ne Hâfız Ahmed Paşa ve ne Husrev-i Şir Paşa gelmemiş ola. İllâ siz İpşir Paşa gelmiş olasuz. Hemân …
DK III 154 … aḳ ḳazan biġ oġlı uruz bigler başı yigenek ġaflet ḳoca oġlı şir şemseddin ḳızuŋ ḳardaşı delü karçar bile oḫ atarlar-ıdı
DK IV 100 … ġısın baṣan altmış biŋ kāfire ḳan ḳuṣduran ġaflet ḳoca oġlı şir şemseddin çapar
DK II 94 ṭurduran ġaflet ḳoca oġlı şir şemseddin çapar yetdi çal ḳılıcuŋ aġam ḳazan yetdüm didi bu …
DK III 155 … elüŋ var olsun dir-idi yigenek atsa elüŋ var olsun dir-idi şir şemseddin atsa elüŋ var olsun dir-idi güyegü atsa elüŋ ḳurı …