İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ağaç

339
geçiş
125,6
milyonda
960.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
44
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı26801,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi313127,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,21
EÇS D 0,79

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: agaç) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
cisir1822610,036,314,19123,4
kanatlı10469,737,763,1590,0
kapudur173169,735,744,05103,0
cisr111719,476,003,2670,6
cisirler6269,077,842,4454,8
geçilir6469,007,022,4347,3
palanka71268,955,792,6042,8
böyük588,889,282,2358,5
köprü61038,805,862,4137,3
nâzır181.0078,784,154,0070,0
cisrden5558,706,502,2135,6
palankadır5588,696,422,2135,1
yerden115468,674,333,1545,3
üstünde61548,645,282,3932,4
kapulardır61638,615,192,3831,8
deryâsı94408,564,352,8537,3
öbir488,568,962,0044,1
baḳar4188,527,791,9936,2
göz83828,514,382,6933,5
olsam4278,487,201,9932,6
başında105958,454,062,9737,7
kökü4428,436,571,9828,9
cisirden4538,396,231,9727,0
altından73578,364,292,5128,5
kapusu252.1478,363,534,5777,2
cisri106578,363,922,9535,8
kapuları63168,234,242,3224,0
cisirlerle338,179,961,7341,4
handak74788,133,862,4624,6
kirişler3128,137,961,7327,9
murabba63668,124,032,3022,3
cisrler3208,107,221,7224,5
ormanı3208,107,221,7224,5
palankai41478,084,761,9318,8
cisirleri3338,056,501,7121,4
sakarya3338,056,501,7121,4
ağaca3348,046,461,7121,2
havân3448,006,081,7119,6
ala41777,994,491,9117,3
denizi3527,975,841,7018,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ağaç” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (339) →
EÇS VII 69b Hîn-i mahalle bu havân ağaç topu ale'l-gafle bir kal‘a kapusuna karîb {koyup} âteş edin …
EÇS III 32a … çen askerî tâ’ifesine "A adamcığım, bu elindeki ucu demirli ağaç sırık nedir" der. Kimisi "Bak a âdem, sen âdem öldürmeğe mi …
EÇS V 183a … Tuna kenârında olmağile batakdır ve cümle sokakları serâpâ ağaç direk döşelidir.
DK II 75 … eŋizlerüŋ gimisi aġaç şāh-ı merdan 'alinüŋ düldülinüŋ eyeri aġaç zülfiḳaruŋ ḳını-y-ıla ḳabżası aġaç şah ḥasan-ile hüseynüŋ b …
EÇS IV 287b … lerin yere atarlar. Bu kerre kavak ağacının yükü hafîf olup ağaç üzre ancak kırk elli oğlan kalır, ammâ zehredâr olanları tâ …
EÇS V 160a … yerlerin iç yüzünde ve taşrasında Osmânlı hâkinde abdâlâne ağaç kökü bile komamışdır. Belki mesâff cengi ola mülâhazasıyla …
EÇS VII 153a … n görüp ma‘bûd ittihâz edüp bu ağaca perestiş eder bir alay ağaç îmânlı kefereler cem‘ olurlar.
EÇS IX Y267b … i tâhirin ayağında serâpâ bâğ u bâğçe ve limon ve turunc ve ağaç kavunu hâsıl olur kim her biri ikişer vukıyye gelür ve lezî …
EÇS IX Y93b–Y94a … hu yine şark cânibine giderek nehr-i Y 94a Menderes'i bir ağaç cisirden ubûr edüp tokuzuncu sâ‘atde,
EÇS X Y250a … er dübürleri açılır, anıniçün Arabın dizine ve götüne kızıl ağaç ile ururlar.