İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

a‘yân

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
473
geçiş
175,3
milyonda
684.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
24
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi473193,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,80

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
a‘yân473473
ayân224224
âyân44
a’yân11
â‘yân11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eşrâfı12017612,568,9310,931.360,5
eşrâf698811,989,138,29816,1
kibâr5721311,417,587,51502,8
kibârı5244810,856,377,12363,4
nakîbü’leşrâfı2714710,487,035,16215,1
şeyhülislâmı2720110,366,585,14196,8
eşrâfları192510,299,084,35222,2
ulemâ3135510,265,965,48198,1
vüzerâ3033510,256,005,39193,3
mahsûsı194410,238,274,34189,6
nakîbüleşrâfı174810,067,984,11161,1
sarâyı541.4459,854,747,07253,2
vükelâ15949,766,833,84114,8
hammâmâtı12479,567,513,45104,4
u38317.4349,453,9718,321.433,3
eşrâfa10129,409,213,16120,6
hânedânı111579,165,643,2565,3
esmâi111619,155,613,2564,7
eşrâfının889,099,482,82105,1
sulehâ91568,875,362,9349,9
adedi91898,805,092,9146,4
çokdur201.1238,683,674,1265,2
eşrâfın678,689,262,4573,1
nakîbi71008,645,642,5941,5
ulemâsı6678,516,002,4138,6
şehrinin82628,484,442,7034,3
müftîsi6858,465,652,4035,7
eşrâfdan568,429,212,2360,3
gayrı201.4718,403,284,0155,3
sığâr5458,316,312,2134,4
mîrân5558,286,022,2032,3
sipâh83798,273,912,6428,6
serdârı139288,253,323,2436,6
derzikri5798,215,502,1928,6
hânedân61978,204,442,3425,7
dervasfı73188,183,972,4825,6
derbeyânı117808,173,332,9931,1
büyûtı51138,134,982,1725,1
dîvân73578,113,812,4624,1
eşrâflarından448,109,482,0052,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“a‘yân” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (473) →
EÇS IV 202b Der-zikr-i sarây-ı eşrâf [u] a‘yân
EÇS VIII 249b … mon ve turunçlu ve bostânlı bir şîrîn karyedir. Cümle şehir a‘yân [u] eşrâflarının bâğ u bâğçeleri bu köydedir. Vâlide sultân …
EÇS VIII 370b Der-tavsîf-i hammâm-ı mahsûs-ı kibâr-ı a‘yân: Vilâyet âlüftelerinin nakilleri üzre cümle yetmiş yedi ade …
EÇS III 56b Sitâyiş-i libâs [u] lisân-ı pîr [u] cüvân: A‘yân [u] eşrâfı serâpâ semmûr ve zincâb ve cılkava kürk ve atlâs …
EÇS V 122b Anda Yanova kâ’immakâmı ve gayrı a‘yân [u] kibâr ile vedâ[‘]laşup cümle refîklerimizle yıldız rüzg …
EÇS X Y450b … nesi kulağına dek yüklü çadıriyle ve bu kadar mâlı ve gayrı a‘yân menâli nehb ü gâret olunmuş kim ta‘bîr olunmaz."
EÇS I 147a … hrîr olunan teferrücgâh merâmları ve bâğçe-i selâtînleri ve a‘yân [u] eşrâf ve vüz[er]â yalıların âb [u] hevâları ve tarz [u] …
EÇS II 300a Der-beyân-ı hammâmât-ı mahsûs-ı a‘yân: Cümle yedi yüz sarây hammâmı var. Her birinde hûr [u] gılm …
EÇS VI 166b Müşerref olduğumuz kibâr-ı a‘yân:
EÇS X Y165a … ne güne düşeceğinde şekk [ü] şübheye düşüp cemî‘i ulemâ ve a‘yân ve ümerâ-yı erbâb-ı dîvân âcizmânde kalırlar. Âhirü'l-emr m …