İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

abaza

395
geçiş
146,4
milyonda
811.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
20
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi395161,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,75

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
abaza395395
‘abaza22
abaz’a11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
çerkez299810,917,985,36272,9
çerkes3117510,807,245,53255,7
erzurûm’da228510,557,794,67200,1
gürcî2729010,336,315,13185,7
paşa’yı244549,865,504,79137,3
celâlî151819,746,143,8299,5
sadşe9209,478,592,9994,0
hüseyin229259,094,344,4691,3
siyâvuş81338,965,682,7747,8
kamış7818,916,212,6147,0
dişlen6168,908,322,4459,9
husrev7928,886,022,6145,2
sarı135128,884,443,4455,5
serdâr135338,844,383,4354,5
hasan191.1018,703,884,0667,2
merşan528,6911,062,2467,5
sovuksu598,668,892,2355,2
paşa1209.4788,643,439,94358,6
kavminin61018,635,662,4035,7
mühr5428,556,672,2136,9
paşa’nın137468,543,903,3646,2
karadeniz72928,384,362,5229,1
cenbe428,3710,742,0054,0
karındaşı62088,354,622,3527,1
diyârının51138,335,242,1826,8
diyârında73288,314,192,5027,6
kavimleri4338,266,691,9829,7
mâbeyninde95778,253,742,7730,1
paşa’ya118648,163,443,0132,7
erzurûm’a4838,105,361,9522,1
sâhilinde52068,094,372,1320,9
aşîreti4978,065,141,9420,9
afv4988,055,121,9420,8
kavmi171.7917,993,023,6141,5
dağlarından63857,983,732,2720,1
hüsrev41377,944,641,9218,2
oburları357,949,001,7333,8
süd41487,924,531,9117,6
bozoduk3147,917,521,7226,0
ağa’ya41537,904,481,9117,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“abaza” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (395) →
EÇS IV 311b … d ve Bağdâd hânlarına "Hâzır-bâş olun." deyü haber gönderüp Abaza Paşa'yı kayd ü bend ile Sultân Murâd'a getirüp Murâd Hân Ab …
EÇS II 218b 39. Lisân-ı garîb ü acîb-i Abaza ve lisân-ı ıstılâh-ı Sadşe Abaza.
EÇS II 348a … ü Mehemmed Paşa'ya ve Hacı Yûsuf Ağa'ya gönderdi. Ol asırda Abaza Hasan Ağa Azaz ve Kilis ağası olmağıla Kilis'de idi, mektûb …
EÇS VI 12a … ede ve iş gerü kalmada" dediklerinde Siyâvuş Paşa karındaşı Abaza Sarı Hüseyin Paşa Tımışvar eyâletiyle ve serdâr kethudâsı H …
EÇS III 177a … örd sâ‘atde gücile ubûr edüp doğru bizim aşîretimizden Kara Abaza Hasan Paşa'ya vardığımda yerinden kalkup hakîri bağrına bas …
EÇS I 176a … n ol gün sa‘âdetlü pâdişâh yüz aded pençe-i âfitâb Gürcî ve Abaza ve Çerkez gulâmların sarây-ı hâssa alup çerâğ efrûhte edüp …
EÇS III 98b–99a … kisesin alup Türkmân ağalığın Ak Alî Ağa'ya verdiler. Hemân Abaza Hasan Ağa, Üsküdar'dan üç yüz aded câna başa kalmaz kafadâr …
EÇS II 257b–258a … rdır ammâ tahrîri mümkün değildir. Bunda dahi birkaç mahbûb Abaza civânları alınup yine cânib-i garba iki gün gidüp,
EÇS I 66b "Bire Abaza geliyor" deyü cümle yeniçeriler çorba ile tâsları yutayazdı …
EÇS V 143a Hikmet-i Hudâ-yı mudhike-i garîbe: İç ağalarından Abaza Merşan Yûsuf ve Abaza Arıt Alî ve Abaza Kamış Velî bunlar b …