İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

acem

727
geçiş
269,4
milyonda
386.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
38
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi727297,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,72

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimAHEÇSToplam
acem·727727
‘acem·11
‘acėm1·1

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
arab9960911,256,249,82678,9
hind3319010,206,335,67230,6
şâhı3529210,145,805,81217,0
müverrihânı2916110,066,385,32205,0
sind255410,037,754,98232,7
diyârında313289,915,455,44176,9
rûm511.1619,794,356,79213,0
ırâkı221369,716,234,63150,3
istîlâ253449,585,084,85129,2
diyârının161139,296,043,94104,8
diyârına141329,065,623,6783,2
hıyâbânı131198,985,663,5378,0
diyârı259948,893,544,5777,8
kavmi361.7918,873,225,3697,2
dağıstân132028,844,903,4864,0
hudûdunda111668,664,943,2154,8
diyârın101678,524,803,0547,8
bağdâd’a101928,484,593,0345,0
şâhına8138,478,162,8280,9
müşâdır8768,355,612,7747,4
gâret114778,233,423,0132,4
belh7648,185,672,5942,0
tarzı104228,163,462,8730,0
ba‘dehû151.1478,032,603,2329,2
tiflis6467,995,922,4138,2
elçisi6647,965,442,3934,1
diyârından6697,955,332,3933,2
osmân151.2857,932,443,1626,4
bekavli72247,913,862,4624,6
vilâyeti141.1787,912,463,0625,0
şirvân6917,914,932,3729,8
sulha6937,914,902,3729,6
huccâcı72497,883,712,4423,2
târîhinde222.3877,852,103,5930,4
türkmân61387,834,332,3324,9
u12217.4347,781,707,64120,1
hânları61997,733,812,2720,7
bâzergânları5477,735,632,1929,7
nehb73617,723,172,3518,4
nihâvend5517,725,512,1928,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“acem” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (727) →
EÇS II 219a 106. Erzurûm'dan yine Acem diyârında kal‘a-i Revân'a revân olduğumuz bildirir.
EÇS X Y24a … cümle mâlın Çîn pâdişâhına ol bâzergân hedâyâ çeküp Hind ü Acem pâdişâhı kulun selâm eyledi, deyü ol bâzergân Çîn pâdişâhı …
EÇS IV 350b … üzerâ vü vükelâ ve a‘yân [u] kibârın hayrâtlarıdır. Husûsen Acem şâhlarının kanâdîlleri ve şem‘dânları ve çerâğdânları ve gü …
EÇS X Y41a … iyye ve Osmâncığ'a varınca Kızılbaş istîlâ edüp günden güne Acem şîrînledi.
EÇS II 318a–318b … g [ü] cidâl ve harb [u] kıtâl ide ide Dağıstân şâhı elinden Acem Şâhı Kör Hudâbende istîlâ etdikde bir dahi Dağıstân ve Gürc …
EÇS IV 249b … ıyla meks etdiklerin derûn-ı kal‘ada mütehassın olan kavm-i Acem salâbet-i Âl-i Osmân'a tâkat getiremeyeceklerin bilüp havfl …
EÇS IV 361b … n firâvândır ve Gebrâ ü Tersâ ve Yahûdî vü Fireng ve Arab u Acem gâyet çokdur.
EÇS IV 276a … îr etmiş kim gûyâ henüz harb [ü] kıtâl ederlerdi ve kalem-i Acem Mânî elvân kalemde hakkâ kim sihr-i mübîn kalemi vardır.
EÇS V 5a … m, seyâhat etmediğim diyârlar ol semtde çok idi. Sultânımın Acem hânlarına ihsân etdiğiniz mektûblar elime girince ‘Fursat g …
EÇS II 318b Kal‘a-i Urdubâr: Acem hükmündedir. Sol tarafımızda kalup hakîr Gürcîstân hâkine s …