İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

acem’i

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
18
geçiş
6,7
milyonda
14.152.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi187,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,60

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
acemî3939
acem’i1818
acemi1010

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
harâca32211,2611,321,7341,6
kesüp32818,367,641,7225,9
diyârı69947,606,822,4345,1
arab36097,296,531,7121,3
rûm51.1617,126,332,2134,2
u717.4343,722,912,2916,4
edüp423.9572,451,651,363,7
ve6147.9190,41-0,40-0,770,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“acem’i” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (18) →
EÇS VII 161b … şlerdir. Hâlâ yine ceng [ü] cidâlleri Kızılbaş iledir, zîrâ Acem'i aslâ sevmeyüp anlar ile bey‘ [u] şirâ etmeyüp müşâ‘larında …
EÇS IV 254b–255a … arının kırk elli bin askerin altı bin Pinyanişî gâzîleriyle Acem'i kırmışlardır. Bunların hâkinde dahi hâs u harâc ve timâr u …
EÇS IV 306b … içre Taht-ı Maşa altından ubûr edüp Şâh ordusun basup cümle Acem'i kırup kemân-ı kuvvetlerin yasup Hüseyin Hân kılıcın arşa as …
EÇS IV 372a … ve Zengân şehrin urup Hemedân ve Dergezîn'e varınca diyâr-ı Acem'i talava vurur bir Haydar-ı Kerrâr Sarılı'dır ve cümle aşîret …
EÇS IV 384b … şehrin ve bu Cezîre şehrin cümle harâb u yebâb edüp kavm-i Acem'i harâca kesüp İskender-i Rûm diyâr-ı Rûm-ı merzibûm-ı edna'l …
EÇS IV 241b … e ve mü’ebbed olmasiyçün mülûk-ı merkûmlar ile Rûm u Arab u Acem'i ecnâs-ı mütenevvi‘a-i benî Âdem ile imâr etdi. Ammâ bu tahr …
EÇS V 31b–32a … ebil ve şehribân ve Mehribâne {şehirlerine} varınca diyâr-ı Acem'i âlân u tâlân ve halkın 32a cümle esîr [ü] nâlân etdi.
EÇS IV 375a–375b … âb u yebâb ve halkını kebâb ve hânelerin türâb edüp diyâr-ı Acem'i Rûm keferesi harâca kesüp andan hâsıl olan mâl-ı harâcın nı …
EÇS I 12b–13a … Şâpûr Şâhı ve cümle askerin dendân-ı tîğdan geçirüp iklîm-i Acem'i harâca kesüp gâyet cebbâr olup Millet-i Mesîhiyye'ye ihânet …
EÇS II 219a … rmi gûne şehr-engîzi ve halkının ıstılâhı ve ta‘rîf-i tâc-ı Acem'i beyân eder.