İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

adım

731
geçiş
270,9
milyonda
384.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
33
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi730298,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,00
EÇS D 0,80

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
adım1730731
adim·11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: adım) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ba‘îd7951611,026,148,76530,4
enli4516410,696,986,66360,2
cirmi5560010,405,407,24310,0
kâmil791.44610,224,668,54363,2
gidüp1232.68110,214,4010,57524,1
dâ’irenmâdâr4359010,065,076,36222,2
tûlu282229,915,865,20176,2
yüz32712.2729,693,6216,611.063,4
beş993.4569,603,729,20332,0
ihâta232629,575,344,68127,5
bin28312.2679,483,4115,24842,7
kal‘adır264699,474,684,90120,1
cânibine317009,474,355,30129,5
yokuş202279,425,354,36111,0
dörd482.0619,143,436,28142,1
elli532.7458,963,166,46138,9
dîvârdır131288,955,553,5375,9
sekiz371.8738,863,195,4298,4
ellişer142968,804,453,5760,3
varınca251.1388,783,344,5171,3
enlidir10318,757,223,1483,8
şimâle218938,733,444,1662,5
dîvârı154868,663,833,6052,2
germe101028,625,503,0957,7
aşağı281.6358,602,984,6267,3
iki1169.4178,552,518,88214,5
karîb201.0288,543,173,9752,6
yigirmi372.5478,532,745,1878,4
bâbı199788,513,163,8749,9
tarafına178408,473,223,6845,9
handakı145648,473,523,4143,0
üç847.1638,452,447,47148,2
karadır8278,437,102,8165,4
ba‘îddir8458,406,362,7956,2
altından113578,373,833,0838,3
nîl’den8788,345,562,7746,9
kalın91908,324,452,8638,8
yüzer91978,314,402,8638,1
şeddâdî114338,273,553,0334,3
şarka158638,273,003,3936,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“adım” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (731) →
EÇS VI 180b … tûlânîce vâkı‘ olup dâ’iren-mâdâr cirmi bin sekiz yüz germe adım ihâta eder bir kal‘a-i Kahkahâ-yı serhadd-i İslâm'dır kim b …
EÇS VII 99a–99b … k kavmi bu kal‘aya Çul kal‘ası derler. Dâ’iren-mâdâr üç yüz adım ihâta eder bir küçük kullecik olmağile bu kal‘aya kulle dah …
EÇS VIII 324b Nazarete limanı: Kandiye kal‘asından beş bin adım ba‘îd leb-i deryâda bir taşlık yerde kal‘a-misâl bir hân-ı …
EÇS IX Y335b … ana keştîbânlar kavlince inbat yeli derler, ol tarafa elli adım gidüp Bâb-ı Ümmühânî şarka nâzır iki kapu yanyanadır. Bu ka …
EÇS X Y301a Ve şehri Nîl'den beş yüz adım ba‘îd bir mürtefi‘ yerde ma‘mûr beleddir. Câ-be-câ bâğçeler …
EÇS IX Y301b Andan yüz adım câmi‘-i Kıbleteyn'dir. Bâlâda zikri sebkat etmişdir. Hazret …
EÇS VI 83b … göremez. Bu Suluk kapusundan yokuş aşağı cânib-i şarka bin adım gidüp,
EÇS III 171a–171b … âmeninde kıbleden cânib-i şimâle tûlânî vâki‘ olmuş iki bin adım dırâz bâğlı ve bâğçeli ve âb-ı hayâtlı bâğ-ı İrem-misâl bir …
EÇS VII 184a … re taş gürzler asılıdır. Bu kapudan batı tarafına kâmil yüz adım gidüp toprak kal‘a kapusudur. Bu dahi bir dirsek köşede bir …
EÇS VII 109a … denizdir. Ölü deniz ile Azak denizi mâbeyni ancak sekiz bin adım Heyhât sahrâsına muttasıl karadır. Anı dahi selef hânlarınd …