İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

adl

50
geçiş
18,5
milyonda
6.092.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5020,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,77

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTAHEÇSToplam
adl··5050
‘adl21·3

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dâd104211,8010,653,16130,5
adâlete4511,2212,402,0065,6
adâlet1820611,179,204,24196,1
re‘âyâ32738,256,211,7120,0
eyleyüp36137,215,051,6815,2
vü41.5726,344,101,8815,3
ü2411.2956,123,844,5684,5
ederek42.0895,943,691,8513,1
eyle32.2535,423,171,547,9
mısır32.2875,393,151,547,8
u2017.4345,232,953,8947,8
mehemmed33.0454,992,731,476,3
sultân34.1934,532,271,374,7
ile1623.7694,462,183,1223,9
gelüp35.0514,272,001,303,8
edüp1423.9574,261,982,7917,8
deyü36.0074,021,751,223,1
olup817.2813,921,641,927,4
ammâ315.2292,690,410,430,2
ve16147.9191,83-0,45-1,481,9

Hemen sağında

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“adl” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (50) →
EÇS IV 242b … olduğundan görenler ceviz kal‘ası derler, ammâ Süleymân Hân adl ile aldığından Âdilcevâz derler. Van deryâsının kenârında e …
EÇS X Y450b "Mısır Kinânetullâhdır, adl adâlet eyle" deyü tenbîh ederlermiş.
EÇS X Y69a–Y69b … ed-i lutfî, müşkil-küşâ-yı her âyîn-i hafî, bânî-i mebânî-i adl ü dâd, hâdim-i esâs-ı zulm ü fesâd, hâfız-ı me‘âlim-i İslâm …
EÇS IV 394b Dördücü sûret-i nefs-i mutma‘inne, evvelâ fakr u sabır ve adl ü insâf ve rızâ vü tahkîk ü yakîn ve ahd ü vefâ ve kanâ‘at …
EÇS IX Y345b Dâver-i Cem-azamet Hân Mehemmed ya‘nî / Adl [u] dâdile uyandırdı mülûk-i seyfi / Dedi târîhin anın ehl- …
EÇS V 68b … sre sarâyına dahil olup efendimiz yine re‘âyâ vü berâyâlara adl [ü] adâlet etmeğe başladı. Ol hafta Köpürlü Mehemmed Paşa'd …
EÇS X Y16a … -ı belîğ ile müstakıllen Mısır hükûmeti gelüp Amr ibnü'l-Âs adl [ü] adâlete başlayup Mısır'ı amâr etmeğe ihtimâm etdi.
EÇS I 103b Cülûs etdi bu gün Sultân Mehemmed adl [u] dâd ile.
EÇS X Y450b … Yûsuf'u nübüvvet tâciyle Mısır'a sultân Mısır sultânı edüp adl [u] adâlet eyledi. Hâlâ Hazret-i Yûsuf'un haps olduğu sicn …
EÇS IX Y289a … t-penâh'ın vasıyyet-i şerîfleriyle halîfe-i Resûlullâh olup adl ile bilâd-ı İslâm emn [ü] emân oldu ve dîn-i Muhammedî nizâ …