İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

alaca

178
geçiş
66,0
milyonda
1.843.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
26
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı11339,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi16768,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,66
EÇS D 0,82

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: alaca) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
abâ108210,307,853,1590,3
kereke71510,219,792,6485,0
çapar6479,777,922,4454,7
serbend5149,749,402,2357,2
şal5149,749,402,2357,2
ap6579,717,642,4452,3
geyerler92419,466,142,9659,3
kalemkârî4239,358,361,9939,2
mescid51059,186,502,2135,4
karaca4529,157,191,9932,2
tavşanları329,0911,471,7345,3
yorğa369,069,891,7337,0
çıt399,049,301,7333,8
re’s51568,945,922,2031,4
başlarında51668,905,832,2030,8
sığırlar3318,887,521,7225,6
ördek3348,867,391,7225,0
yorga3378,847,261,7224,5
libâsları3428,807,081,7223,7
yeşil63278,605,122,3831,1
başları41598,605,581,9623,2
hammâm106898,564,783,0547,2
atı74348,554,932,5634,5
giyüp3888,536,011,7119,2
münakkaş53798,204,642,1522,7
atlı53988,154,572,1422,2
minâreli42878,144,721,9218,6
câmi121.4427,923,983,2443,9
meşhûrdur44037,824,231,8915,9
siyâh45727,453,731,8513,3
halkı71.3357,243,312,3819,6
beyâz71.5347,073,112,3417,9
gûnâgûn71.8116,852,872,2815,8
at61.8916,572,592,0411,6
gûne41.8815,992,011,505,1
câmi‘i94.6375,941,882,1810,4
beğ31.4755,891,951,283,7
askeri42.0495,881,891,464,6
şehrin31.5875,801,841,253,3
gibi64.6055,361,301,463,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“alaca” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (178) →
EÇS IX Y132b … inin cümle sularından âb-ı zülâli bunlardır ki zikr olunur: Alaca Mescid mahallesinde Karabınar ve Ulubınarbaşı ve Hacı Ahmed …
EÇS III 120a … l-hazmdır. Şalgam lezzetine müşâbeheti var ammâ reng-i rûyu alaca olduğundan alabaş derler. Hakkâ ki yine âdem başı kadar var …
EÇS II 373b–374b … bindirüp başında sarı harîr hatm sarınup bir sırtında yeşil alaca kürk giyüp gâyet za‘îf ve nahîf olmuş iki cânibine selâm ve …
EÇS IV 298b … olunmaz. Bu şehrin cemî‘i halkı alaca Kızılbaşdır. Başları alaca ve eyinlerinde peşlileri kalemkârî çıt alaca ve yeşil don v …
EÇS IV 299a … Acemâne eğerli ve rahtlı kara çubuk at ve iki çapariz yorğa alaca çapar at ihsân edüp "Sehel ârâm idesiz kim sizin yollarınız …
EÇS X Y64a … şşek diyerek cirid oynayarak gümüş rahtlı ve katîfe abâyili alaca hınnâlı eşeklerle gezmek ayıb değildir. Zîrâ Mısır'ın kayığ …
EÇS IV 292a … bimizce üç yüz guruş hammâm akçesi ile bir kara çubuk yorga alaca at geldi. Tarz-ı Acemâne licâmı ve zeyni ile yahşî at geldi …
EÇS V 4b … zârı gâyet mükellef ü müzeyyen ma‘mûr kasabadır. Bunun dahi alaca şal [u] şâpiki memdûhdur.
EÇS VII 177b … lık şeylerinden bir şey yemeyüp cümle ka‘be yemişi yeriz ve alaca sularından içeriz. Ve cümle atlarımız çiçeklerinden yeyüp e …
EÇS IX Y231b–Y232a Ve cümle halkı Arabdır ve gâyet lecûclardır. Ekseriyyâ alaca abâ geyerler. Ve beyâz destâr imâme geyerler. A‘yânı çuka v …