İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

almak

124
geçiş
46,0
milyonda
2.659.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12450,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,85

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBDKEÇSToplam
almak···124124
almaḳ141·6

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
intikâm209111,579,224,46220,9
intikâmın83110,729,462,8291,2
sadedinde79910,017,592,6360,3
basmak4209,839,092,0043,3
kâm4279,768,652,0040,6
teshîre5709,727,602,2243,1
asmak389,549,991,7336,9
şartıyla3209,428,671,7330,6
müşkildir3279,358,241,7328,6
bahânesiyle3319,318,041,7327,8
kabzai61869,316,462,4242,1
düşmandan3369,267,821,7226,8
edinen3369,267,821,7226,8
ister41009,196,771,9829,8
vermek3519,137,321,7224,7
nikâh3539,127,271,7224,4
içün312.0368,885,375,43171,7
değer31008,786,351,7120,6
edinüp31048,756,291,7120,3
dünyâda31288,615,991,7019,1
kânûnı43088,255,141,9420,8
murâd161.7048,164,673,8473,3
yahyâ32358,105,121,6815,5
anlardan32428,075,081,6815,3
şimdi45627,584,281,9016,2
esîr47027,313,951,8714,5
kişi49926,883,461,8211,9
altun41.1496,693,241,7910,9
kal‘aya39526,513,101,537,6
iken51.8156,402,911,9411,5
mâlı31.2736,142,681,466,1
asker31.9055,602,101,334,1
değildir32.1265,451,941,283,6
hemân43.8655,041,491,293,1
oldu33.3614,821,281,021,8
ammâ1315.2294,791,222,057,2
âdem33.7174,681,130,941,5
şehri45.6784,500,940,961,4
kal‘a34.5574,390,840,760,8
bin712.2674,210,630,941,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“almak” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (124) →
EÇS VIII 334a … p içine on bin asker koyup bir dahi bu kal‘ayı Türk elinden almak muhâl ender-muhâldir ve hâlâ kal‘a altında elli bin Türk as …
EÇS VII 67b … mmâ fâtih-i Bağdâd Murâd Hân-ı Râbi‘ çâsâr elinden goronayı almak murâd etdi. Ammâ feth-i Bağdâd'dan sonra ömr vefâ etmeyüp t …
EÇS VII 51b … zamân Ungurus-i menhûs Alman-ı nüfûs keferelerinden intikâm almak içün sene 936 târîhinde bizzât Süleymân Hân kal‘a-i Beç'i m …
EÇS I 141a … hâfazacı koyup beher sene küffârdan ellişer bin altun harâc almak üzre üç yıllık harâcı pîşin alup Bağdâd'a vardıklarında Ali …
EÇS VII 178a … ne yüzden varacağın haber alup niçe kerre yüz bin haberler almak içün karanlık vilâyeti ve buz deryâsını ve ukâb kuşları der …
EÇS VII 28b … küffâr derûn-ı hisârda ferâmûş edüp yine kal‘aya girüp tâcı almak isterler. Yeniçeriler kâfirleri yine kal‘aya komayup tekrâr …
EÇS VIII 318a … nüllü garîb yiğitler üçer yıl bekleyüp sipâhîlik rü‘ûsların almak şartıyla kaldılar. Ve cümle bin aded kumbaracılar ve cümle …
EÇS X Y31b … . Tokuz neferdir. Mahâretleri gemiler ile düşmandan intikâm almak idiler. Devletleri (---) sene. Andan,
EÇS X Y64b … ri kethudâsıdır. Dîvânda aslâ yeri yokdur, ammâ kapularında almak, vermek, basmak, asmak, habs etmek anın elindedir. Bir gûne …
EÇS X Y23b … Hasan dahi Timur'un rikâbında piyâde yürüdüğünün intikâmın almak için Timur'un birkaç evlâdların ol katl eyleyüp Diyârbekir …