İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

alplar

10
geçiş
3,7
milyonda
21.889.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
DLT’deki Türkçe parçalar51.723,5
Dede Korkut Kitabı5154,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DLT D 0,20
DK D 0,39

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: alplar) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“alplar” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
DK IV 18 … ydur hay ne oturursın itüŋi avlatmayan çetügüŋi mavlatmayan alplar
DK IX 13 alplar içinde bizi ḳusḳunumuzdan balçıġa baturduŋ didi bayındır ḫa …
DLT I, 125 öpkem kelip uġradım / Arslan-layu kükredim / Alplar başın toġradım / Emdi meni kim tutar
DLT I, 182 Alplar birle uruşma, begler birle turuşma
DK VII 19 çapdurur alplar gördüm aġ ışuḳlu alpları yanuma ṣaldum aġ ṣaḳallu dede ḳorḳ …
DLT III, 65 Yandı erinç uġraġı / Keldi berü tıġraġı / özi ḳuyı oġruġı / Alplar ḳamuġ tirkeşür
DK VIII 31 alplar başı ḳazana bir żarb urdı ḳardaşı ḳara göne elinde zebun ol …
DLT III, 393 … niŋ bile keŋeşti / Bilgi maŋa teŋeşti / Eren bile süŋüşti / Alplar başın ol yuwar
DLT I, 237 Alp-lar arıġ alḳışur / Küç bir ḳılıp arḳaşur / Bir bir üze alḳaşur …
DK VIII 19 adam helāk eyledi alplar başı ḳazana żarb urdı dünya başına ṭar oldı ḳazanuŋ ḳardaşı …