İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

amân

513
geçiş
190,1
milyonda
618.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
20
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi513209,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,77

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
amân513513
‘amân44
âmân11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
vermeyüp14630412,528,3012,041.479,4
zamân8066411,126,318,83552,9
güzîdei18779,977,264,22150,1
vermez18799,967,234,21149,1
sultânım304929,935,335,34165,0
emn181409,826,404,19126,6
ân276539,574,765,01127,5
kal‘ayı341.0919,444,365,55141,9
diküp12739,396,763,4390,7
kâfire141859,365,643,6783,1
küffâra141929,355,583,6682,0
bayrakları10929,086,163,1266,8
câyı133069,024,803,4862,1
elamân9619,016,602,9765,9
yu8178,958,272,8280,3
feth372.0568,883,565,57115,9
pâdişâhım112928,814,633,1849,9
balyemez124168,734,253,2848,2
ahd7788,605,882,6044,0
katl158258,523,583,5547,2
deyüp271.9718,483,174,6271,1
vermezler6568,436,142,4139,9
kal‘adan137428,413,533,2940,0
asâkiri148748,373,403,3940,8
cığı588,308,682,2354,3
kal‘aya149528,293,273,3538,6
âli292.5878,262,884,6566,1
mürüvvet5228,267,222,2241,4
düşmana5238,267,162,2240,9
muhâsara94818,213,622,7628,8
osmân161.2858,193,033,5139,4
teslîm95078,183,542,7427,9
devletli5588,165,822,2031,0
şâha5618,165,752,1930,5
sarılup5818,115,342,1827,6
feryâd84738,053,482,5724,1
âdemi73578,043,692,4423,0
birûy447,999,362,0051,9
çıkan51407,974,552,1422,2
küffârlar51437,964,522,1422,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“amân” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (513) →
EÇS III 124a … firin leb-i deryâda olan firkatelerine sarılup ân-ı vâhidde amân vermeyüp on yedi adedin kabza-i tasarrufa alup içinde olan …
EÇS VI 111a … [ü] cidâl etdiler, ammâ niçe küffârlar şemşîr-i bî-amândan amân u zamân bulamayacakların bilüp kendülerini cân havliyle ol …
EÇS V 50a … cümle asker nehr-i Turla'yı geçüp karşu tarafda dâr-ı sehl amân hâk-i Boğdan olan zemîne kadem basup andan cânib-i şarka,
EÇS X Y113b Hemîşe der amân bâdâ zi ta‘n-ı sûfî-i sâyim
EÇS III 51b–52a … ren Kürd eydür "Murtezâ Paşa gördü kim kal‘a içindeki asker amân ile kal‘ayı şâha verdiler. Ol dahi haste-hâl idi. Hemân par …
EÇS VI 61b … n ta‘yîn olunup Sirem ve İlok [ve] Varadin serhadleri emn ü amân oldu, ammâ bu kal‘a-i Ösek-i dâr-ı seg dest-i küffârda iken …
EÇS I 142b–143a … erâtlar ile geçinirler. Şehir içre bir miskîn haber alsalar amân vermeyüp alup tekyelerine götürürler. İsterse a‘yân [u] ⟦14 …
EÇS IX Y112a … etişüp bir yaylım top urup derhâl şaykanın birisine sarılup amân vermeyüp alup dikildi. Ammâ iki şayka ceng-i azîm âhenge ba …
EÇS IV 372b … eyâlet-i Şehrezûl seksen altı pâre kal‘alardır kim cümlesi amân ile itâ‘at etmişlerdir. Eğer bu kılâ‘ları seyr ü temâşâ etd …
EÇS VI 25a … ve irşekleri ve dojları ve birovlarıyla beyâz bayraklarıyla amân deyüp krala gelüp pâdişâh hazînesine altı yıldan berü verme …