İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aru

19
geçiş
7,0
milyonda
13.897.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
16
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı16493,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi31,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,73
EÇS D 0,49

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: aru) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ayırmasun101013,4614,123,16196,4
imandan9913,3614,123,00176,7
abdest6812,8313,702,45108,7
ṣudan61012,7313,382,45104,2
geldüginde51312,3212,742,2480,7
vaḳtı3811,8312,701,7348,2
āmin3911,7812,531,7347,3
aḫır36910,139,591,7334,1
ağ720510,009,242,6476,3
aldılar3999,709,071,7331,9
ölüm41809,368,621,9940,0
aldı32418,567,791,7226,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“aru” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (19) →
DK IV 89 … adan allahdan meded didi ḳoŋur atından yire indi aḳup giden aru ṣudan abdest aldı aġ alnını yire ḳodı
DK IV 105 üzerine yıġnaḳ oldı aru ṣudan abdest aldılar iki rek'at namaz ḳıldılar adı görklü m …
DK XI 74 … lü gidimlü dünya ṣoŋ uçı ölümlü dünya ölüm vaḳtı geldüginde aru imandan ayırmasun ḳādir seni nāmerde muḥtaç itmesün biş kel …
DK XII 48 geldüginde aru imandan ayırmasun aġ saḳallu babaŋ yiri uçmaġ olsun aġ pürç …
DK IV 37 ḳazan big gördi ki kāfir ḳatı yaḳlandı atından indi aru ṣudan abdest aldı aġ alnın yire ḳodı iki rik'at namaz ḳıldı …
DK VII 42 aġ pürçeklü anaŋ yiri behişt olsun aḫır ṣoŋı aru imandan ayırmasun aġ alnuŋda biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl o …
EÇS VII 108b Meşhûrâtından keskin ve aru, ya‘nî pâk, Tatar bozası olur. Hattâ ibret içün bu bozayı a …
DK II 114 soŋı aru imandan ayırmasun āmin diyenler dīẕār görsün aġ alnuŋda biş …
DK IX 19 … taŋrınuŋ kölgesidür pādişāhina 'āṣi olanuŋ işi rast gelmez aru köŋülde pas olsa şarab açar sen gideli ḫanum arḳurı yatan a …
DK III 198 … diler kāfirler daḫı bunları ḳarşuladılar ḳalın oġuz bigleri aru ṣudan abdest aldılar aġ alınların yire ḳodılar iki rik'at n …