İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

arzın

32
geçiş
11,9
milyonda
8.895.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3213,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,85

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
arzın3232
arzı’n11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
seb‘asında5512,1113,362,2492,7
meskûnunda3511,3812,631,7348,9
tûl31011,1911,631,7343,4
edîmi1013910,909,573,16113,8
rub‘ı511710,108,822,2351,4
ekâlîmi61649,978,592,4459,9
rûyı45587,806,241,9726,8
olan36.7713,852,221,364,6
cümle521.1972,951,311,343,2
u417.4342,911,271,172,4
ve13147.9191,53-0,11-0,290,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“arzın” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (32) →
EÇS X Y427a … ge ve sovulcan ve akreb ve çıyan ve'l-hâsıl cümle haşerât-ı arzın eşkâlleri bu Rümeyle şehri kurbunda hâlâ durur. Ammâ bu hak …
EÇS VI 127a … Vo kenârında âdem deryâsı bir şehr-i kebîrdir kim bu rûy-ı arzın aşağı tarafıdır ve iklîm-i sâbi‘in nihâyetidir.
EÇS I 1a … eşkâl-i tarz [u] tarhın ve binâ-yı musanna‘âtı ve tûl‘ [u] arzın
EÇS IV 293a … şâha gelince kayser-zemîn şâhı bizim Melek Paşa'ya İpşir'in arzın gösterdikde Melek Paşa 'Hâşâ pâdişâhım, Acem sulha muhâlif …
EÇS X Y454a … Meydân kal‘ası bâğçesi ve kasrın ve Kara Meydân'ın tûlü ve arzın ve iç kal‘a cirmin ve âsâr-ı binâları ve cümle ic kal‘a tıl …
EÇS IV 195b Bu edîm-i arzın rub‘-ı meskûnunda ekâlîm-i seb‘ayı deverân u seyerân eden s …
EÇS VIII 251a … ü garîb ibret-nümâ temâşâ-âsâr-ı vâcibü's-seyrler bu rûy-ı arzın ekâlîm-i seb‘asında yokdur.
EÇS VIII 374a … diklerinde, "Bu lisân sâhibi anlardır kim bu cihânın edîm-i arzın anlar cümle kabza-i teshîre alacakdır" deyü işâret buyurmuş …
EÇS IX Y360a Evsâf-ı şehr-i Mekke: İklîm-i sânî-i hakîkîdedir. Küre-i arzın tâ vasatındadır kim efvâh-ı nâsda Mekke dünyânın ortasındad …
EÇS VII 59a … ni nâm manastırı Rûm ve Arab [u] Acem'de el-hâsıl bu edîm-i arzın ekâlîm-i seb‘a kâfiristânında eyle bir binâ-yı azîm ve eyle …