İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

atîk

177
geçiş
65,6
milyonda
1.849.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
28
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17772,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,91

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
atîk177177
âtîk11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
mısırı7759,837,472,6359,3
bedâsteni5219,698,832,2352,5
mısrı4259,348,251,9938,5
ruhbei369,079,901,7337,0
beldei52218,695,432,1828,0
kârı75538,304,592,5431,3
bezzâzistânı42588,244,881,9319,4
beyti53688,234,692,1523,0
deyri53708,234,692,1523,0
bağdâdı31588,205,181,6815,8
kurbı31678,165,101,6815,4
ya‘nî192.2518,004,014,0970,3
paşayı44337,754,141,8915,4
şehri385.6787,733,675,68124,5
kadîm79447,683,822,4624,1
evsâfı182.7767,643,633,9057,7
kal‘ai427.7337,443,375,85121,6
cemâ‘ati34277,353,741,6010,0
devleti34407,323,701,609,9
medresei34637,263,631,599,6
kal‘adır34697,253,611,599,5
çârsû34797,233,581,599,4
dârı47097,213,431,8111,8
zamânı47127,203,421,8111,7
olmağile61.1667,193,292,2016,7
ebü’lfeth35167,153,471,589,0
sarâyı71.4457,143,212,3618,7
binâyı48546,993,161,7810,4
binâsıdır36236,943,201,548,0
cümleden51.1896,913,001,9612,1
hammâmı71.7756,882,912,2916,1
bâbı49786,832,961,749,5
câmi‘i164.6376,772,723,3933,3
adım37316,762,971,517,1
esnâfı41.0436,752,871,739,0
kurbunda41.1956,582,671,698,1
kasabai31.0646,312,431,415,2
tâ62.6736,112,101,888,3
bunlar31.5195,861,911,273,6
sonra31.6185,781,821,243,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“atîk” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (177) →
EÇS VII 51a … r var, aslâ keşîş-i palâs-pûşân yokdur. Ve bir kenîse kâr-ı atîk olup tâ Hazret-i Îsâ zamânı binâ olunup kapusu üzre târîhi …
EÇS X Y452a–Y452b (---) 13 varakda, kral-ı Fransa ve devlet-i atîk Ciniviz Y 452b ve devlet-i Iğranduka ve devlet-i Portakal …
EÇS IX Y37b … da ibrîşim taft ederler. Eski bezâstân demek ile ma‘rûfdur. Atîk kâr-ı kadîm olmağile bânîsi kimesnenin malûmu değildir.
EÇS IX Y268b … kalırız" deyü te’essüf çekdiler. Derhâl bu sûr-ı Haydar'dan atîk kal‘a neferâtların çıkarup yeni mustahfızânlar konuldu. Zîr …
EÇS IV 325a … tdi ve eyle imâr [u] avâdân oldu kim Bağdâd-ı behişt-âbâd-ı atîk bu şehr-i Rey yanında bir kendce gelmezdi. Bu kevn-i çarh-ı …
EÇS X Y145a–Y145b … beher yevm iki yüz sahan ta‘âmı Ravza bâğlarında ve Mısr-ı atîk şehrinde ve Ümmü'l-kıyâs cânibinde câmi‘inde odabaşılara ni …
EÇS VII 149b … Bağdâd-ı behişt-âbâda şehr-i azîm ve belde-i kadîm Musul-ı atîk kurbunda sâkin olup tenâsül bularak niçe bin aded kavm-i Ar …
EÇS VII 138a Hikâye-i münâsib: Bu şehr-i atîk amâr iken bunda ol kadar ankâ âdemler ve mâl-ı dahme-i Efrâ …
EÇS IV 200b … n-i zevî'l-mefhûm cümlesi müttefiklerdir kim bu ibâdetgâh-ı atîk tâ Hazret-i Mûsâ aleyhisselâmun zamân-ı sa‘âdetlerinde binâ …
EÇS IV 398a … e-i Atîk: Bu Ruhbe-i Cedîd'e bir menzil karîbdir ve Ruhbe-i Atîk dahi Urfa eyâletindedir ammâ bu Ruhbe-i Cedîd Şâm'dan ve Ha …